Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2017 r., I SA/Bk 179/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2017 r., I SA/Bk 179/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...], wystawionych przez Burmistrza Z., dokonał zajęcia nieruchomości należącej do W. M. (dalej: "Skarżący") położonej w N., gm. W., którą stanowi działka oznaczona numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,0500 ha, dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z dnia [...] marca 2015r. doręczono Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2015r. w trybie art. 44 k.p.a.

3 Z uwagi na ustalenie, że miejsce pobytu Skarżącego nie jest znane, organ egzekucyjny wystąpił do właściwego sądu o ustanowienie kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. Sygn. [...] Sąd Rejonowy w B. ustanowił Skarżącemu przedstawiciela w osobie r. pr A. S. z Kancelarii Prawnej w B. w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do nieruchomości położonej w N., gm. W. W celu zapewnienia należytej ochrony przysługujących Skarżącemu praw w związku z prowadzoną egzekucją z nieruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] marca 2016r. przesłał kuratorowi Skarżącego zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z tytułami wykonawczymi.

4 Następnie pismem z dnia [...] maja 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił uczestników postępowania egzekucyjnego o terminie dokonania opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Zawiadomienie o terminie przeprowadzenia ww. czynności zostało doręczone kuratorowi w dniu [...] czerwca 2016 r. wraz

5 z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ egzekucyjny poinformował również, że termin ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyznaczono na dzień [...] lipca 2016r., godz. 10.00.

6 W dniu [...] lipca 2016 r. organ egzekucyjny dokonał opisu i oszacowania wartości nieruchomości Skarżącego. W tym samym dniu z przeprowadzonej czynności sporządzony został protokół, który doręczono uczestnikom postępowania egzekucyjnego, w tym wyznaczonemu kuratorowi w trybie art. 44 k.p.a.

7 Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Skarżący wniósł osobiście zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, kwestionując oszacowaną wartość rynkową nieruchomości jako zbyt niską.

8 Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

9 Następnie pismem z dnia [...] września 2016r. Skarżący złożył wniosek

10 o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wskazując, iż o sporządzeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości został poinformowany pismem odebranym w dniu [...] lipca 2016r.

11 W uzasadnieniu podkreślił, że informacja o terminie opisu i oszacowania przesłana była na adres radcy prawnego A. S.

12 Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, z uwagi na upływ 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

13 W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, ponieważ o terminie opisu i oszacowania został zawiadomiony kurator, która nie przekazała mu powyższej informacji oraz nie uczestniczyła w opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości. Powołał się również na brak możliwości skontaktowania się z kuratorem z powodu przebywania na zagranicznym wyjeździe.

14 Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ przywołał treść przepisu art. 58 § 2 k.p.a. i stwierdził, że okoliczność braku kontaktu z kuratorem oraz niepoinformowanie strony przez kuratora o stanie sprawy oraz o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, pomimo posiadania wiedzy o miejscu pobytu osoby nieobecnej, wypełnia pierwszą z czterech wymienionych wyżej przesłanek (brak winy po stronie zainteresowanego) oraz może stanowić podstawę do złożenia w trybie art. 58 k.p.a. wniosku o przywrócenie terminu. Jednak organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów został złożony z uchybieniem terminu 7-dniowego. Wskazał, że termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął [...] lipca 2016r., co zostało potwierdzone w postępowaniu w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zakończonym prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. [...]. Informację o dokonanym przez organ egzekucyjny opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości Skarżący powziął w dniu [...] lipca 2016r., tj. z chwilą otrzymania protokołu, w którym zawarto stosowne pouczenie o trybie i terminie wnoszenia zarzutów. Od tej daty należy liczyć 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Złożenie w dniu [...] września 2016r. wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło więc z uchybieniem terminu.

15 Organ nie uznał za zasadny zarzutu, że dopiero otrzymanie operatu szacunkowego mogło stanowić podstawę do zgłoszenia zastrzeżeń i złożenia zarzutów. Zauważył jednak, że operat dostarczono Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2016 r, więc gdyby nawet przyjąć, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie termin liczony byłby od daty otrzymania przez niego operatu szacunkowego, to i tak należałoby stwierdzić uchybienie terminu wyrażonego w art. 58 § 2 k.p.a.

16 Organ stwierdził ponadto, że w sytuacji, gdy zaistniały okoliczności (np. zły stan zdrowia, niepełnosprawność), które uniemożliwiały stronie dokonanie czynności procesowych, strona mogła ustanowić pełnomocnika.

17 Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny odniósł się jedynie do pisma

18 z [...] sierpnia 2016r., zawierającego zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie odniósł się natomiast do pisma z [...] sierpnia 2016r., w którym Skarżący zgłosił ogólne zastrzeżenia do oszacowanej wartości organ zauważył, iż potraktowanie pisma z dnia [...] sierpnia 2016r. jako zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie przyniosłoby oczekiwanego rezultatu w postaci merytorycznego rozpatrzenia wniosku i odniesienia się do zarzutów, gdyż wniosek

19 z dnia [...] sierpnia 2016r. również został złożony z uchybieniem 14-dniowego terminu do wniesienia zarzutów, których termin upłynął [...] lipca 2016r. Jednocześnie Skarżący do wniosków tych nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu.

20 Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej

21 w B., Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia tego postanowienia jak też go poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Zarzucił mu naruszenie:

22 - art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę faktu uchybienia terminu w związku z niepodaniem istotnych informacji, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

23 - art.,7, 8, 9 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966

24 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 110o § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez zaniechanie umieszczenia na stronie internetowej Skarbowego w B. (Izby skarbowej w B.) oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego obwieszczenia wzywającego uczestników, o których nie ma wiadomości oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa do nieruchomości.

25 - art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 110s § 1 u.p.e.a. poprzez dowolną, w miejsce swobodnej, ocenę dowodu z operatu szacunkowego, w zakresie rażąco niskiej wyceny nieruchomości przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego.

26 W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł m.in., że w żadnym z pism, które otrzymał, nie było wzmianki o konieczności złożenia stosownego wniosku

27 o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wskazał, że w złożonym podaniu z dnia [...] lipca wskazywał na poważny stan zdrowia i prosił o przesłanie informacji w sprawie toczącego się postępowania a także o niezbędny czas na zapoznanie się z toczącym postępowaniem. Otrzymał jedynie protokół z opisu

28 i oszacowania wartości nieruchomości.

29 Skarżący podniósł też, że sporządzenie przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wyceny nieruchomości nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia swobodnej oceny ww. dowodu pod kątem jego racjonalności

30 w odniesieniu do aktualnie obowiązujących cen rynkowych stosowanych przy sprzedaży podobnych nieruchomości. Już pobieżna weryfikacja cen nieruchomości obowiązujących w rejonie N. skłania do wniosku, ze organ bezkrytycznie przyjął zastosowaną w operacie wycenę.

31 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

32 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

33 Skarga jest nieuzasadniona.

34 Zgodnie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednym z warunków wynikających z art. 58 § 2 K.p.a. jest złożenie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wniosku o jego przywrócenie. To, że Skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu nie powinno budzić wątpliwości. Zdaniem Skarżącego, o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości dowiedział się dopiero z postanowienia Naczelnika US w B. z [...].08.2016r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, doręczonego [...].09.2016r. Od tej daty należy zatem w jego ocenie liczyć bieg 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu bieg 7-dniowego terminu należy liczyć od [...].07.2016r., tj. od dnia doręczenia Skarżącemu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, bowiem w tym momencie Skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ze stanowiskiem takim należy się zgodzić. Okoliczność zapoznania się z treścią protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości Skarżący potwierdził w piśmie z [...].08.2016r. Protokół zawierał stosowne pouczenie o trybie i terminie wnoszenia zarzutów. Złożenie zatem [...].09.2016r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 58 § 3 K.p.a. przywrócenie 7- dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Dla stwierdzenia odmowy przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia zarzutów wystarczające jest niespełnienie jednej przesłanki, tj. uchybienie terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W związku z tym, badanie pozostałych przesłanek z art. 58 K.p.a. nie jest konieczne. Odnosząc się do zarzutu, że dopiero otrzymanie operatu szacunkowego, mogło stanowić podstawę do zgłoszenia zastrzeżeń i złożenia zarzutów, należy stwierdzić, że nie ma on uzasadnionych podstaw. Operat szacunkowy doręczono Skarżącemu [...].08.2016r. Gdyby nawet przyjąć, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczony byłby od daty otrzymania operatu szacunkowego, tj. od [...].08.2016r., również należałoby stwierdzić uchybienie terminu wskazanego w art. 58 § 2 K.p.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przepisy prawne nie nakładają na organy egzekucyjne obowiązku doręczenia stronom operatu szacunkowego. Operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie jak każdy inny dowód przez organ administracji. Zgodnie natomiast z art. 73 § 1 Kpa, na każdym etapie postępowania strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Jako nieusprawiedliwiony należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 8 i 9 K.p.a., z uwagi na nieinformowanie na poszczególnych etapach postępowania o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Okolicznością bezsporną w tej sprawie jest, że Skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości i terminie wniesienia zarzutów, jak również to, że z uprawnienia tego nie skorzystał we wskazanym terminie. Zawiadomienie o terminie przeprowadzenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostało doręczone najpierw kuratorowi, reprezentującemu Skarżącego jako osobę nieobecną na tym etapie postępowania, wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Następnie, w momencie zjawienia się osoby nieobecnej - Skarżącego, organ egzekucyjny reagował na wszystkie pisma Skarżącego oraz udzielał wszelkich informacji w sprawie toczącej się egzekucji z nieruchomości, a także przesłał uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz kserokopię operatu szacunkowego. Organ egzekucyjny przyjął datę od której należy liczyć bieg terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu najbardziej korzystną dla Skarżącego, tj. od dnia doręczenia protokołu. Wbrew twierdzeniu Skarżącego, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do udzielenia stronie pouczenia o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.02.2014 r., sygn. akt II OSK 2188/12). Ustalenie, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa, powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz odnieść się merytorycznie do pozostałych zarzutów zawartych w skardze dotyczących prawidłowości wyceny nieruchomości czy prawidłowości czynności poprzedzających sporządzenie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Należy podkreślić, iż argumenty dotyczące złego stanu zdrowia, Skarżący podnosił we wnioskach o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych, jednak organ nadzoru nie uznał powyższych okoliczności za wystarczających do wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnych z urzędu.

35 Ze względu na powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.