Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 czerwca 2009 r., I SA/Bk 101/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 czerwca 2009 r., I SA/Bk 101/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] "J." w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata J. C. kwotę brutto 732 zł (słownie: siedemset trzydzieści dwa złote), w tym VAT 132 zł (słownie: sto trzydzieści dwa złote) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków.

Uzasadnienie

2 Państwo J. i W. K. w dniu 12 stycznia 2007 r. wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., składając jednocześnie korektę zeznania PIT-36 za 2005. Wniosek swój uzasadnili tym, iż w zeznaniu nieprawidłowo wykazali przychód w kwocie 13.149 zł za zniszczone płody rolne w czasie prowadzenia przez gospodarstwo rolne rurociągu "P.". Przychód ten zdaniem Państwa K. korzystał ze zwolnienia na podstawie art. 2 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.p.d.o.f.), jako przychód uzyskany z działalności rolniczej.

3 Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił Państwu J. i W. K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 2.657,00 zł i odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Organ uznał, że otrzymane odszkodowanie z tytułu szkód wyrządzonych budową rurociągu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

4 Nie godząc się z decyzją organu I instancji Państwo J. i W. K. i Stowarzyszenie [...] w S., które postanowieniem z dnia 10 lipca 2007 r. zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu podatkowym na prawach strony, złożyli odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. Odwołujący się zarzucają nie przeanalizowanie treści umów, operatu szacunkowego, uchwały Rady Miasta S. odnośnie lokalizacji inwestycji oraz zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Ich zdaniem nie został wyjaśniony stan prawny pod kątem przepisów o gospodarce gruntami. Zdaniem Odwołujących się, wypłacone odszkodowanie niczym nie różni się od zapłaty za płody rolne, a podpisana umowa z P. miała na celu udostępnienie gruntów pod budowę rurociągu w oparciu o przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

5 Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał, iż z treści umowy zawartej pomiędzy W. K., a P. w P. z dnia 15 czerwca 2004 r. wynika, że jako właściciel nieruchomości położonej w S. wyraził zgodę na budowę przez inwestora P. w P., rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi, a także zobowiązał się udostępnić inwestorowi nieruchomość w celu wykonania prac budowlanych oraz czynności konserwacyjnych i remontowych. Zgodnie z § 5 umowy, P. w P. zobowiązał się wypłacić odszkodowanie za szkody rzeczywiste i utracone korzyści wyrządzone budową rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi, a w szczególności straty w zasiewach, uprawach i zbiorach za okres faktycznego wyłączenia gruntu, straty w mieniu ruchomym i nieruchomym w tym drzewa i rośliny, utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości spowodowane umieszczeniem na nieruchomości rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi. Wysokość odszkodowania ustalono zgodnie ze sporządzonym przez rzeczoznawcę operatem szacunkowym. Ogółem kwota odszkodowania wyniosła 13.149,00 zł i została wypłacona w 2005 r. Powyższa kwota wypłaconego odszkodowania została wykazana w informacji PIT-8C wystawionej przez P. w P.

6 W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B., podstawą wypłacenia odszkodowania była powyższa umowa z 15 czerwca 2004 r. a nie jak twierdzą Odwołujący – akty prawne stanowiące podstawę wyceny odszkodowania, w szczególności ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 16, poz. 78 ze zm.). Dlatego też, wypłacone odszkodowanie nie może korzystać zarówno z wyłączenia (jako dochód z działalności rolniczej) jak i zwolnienia (z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami) z podatku dochodowego od osób fizycznych.

7 Na powyższą decyzję, Stowarzyszenie w S. (dalej powoływane jako Skarżący) wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

8 - zajęcie niewłaściwego stanowiska w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego od przychodów otrzymanych na podstawie przepisów o gospodarce gruntami,

9 - niesłuszne naliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanego odszkodowania,

10 - naruszenie przepisów o gospodarce gruntami oraz przepisów podatkowych,

11 - nieuwzględnienie złożonych wniosków,

12 - nieprzeanalizowanie treści umowy, operatu szacunkowego, pozwoleń na budowę rurociągu i linii telekomunikacyjnej, uchwały Rady Gminy w zakresie zmiany zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia gruntów pod budowę celów publicznych w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

13 Zdaniem Skarżącego organy podatkowe niesłusznie opodatkowały rzeczywiste koszty oraz utracone korzyści wypłacone poszkodowanym pochodzące z produkcji rolnej. Organ podatkowy nadużył swych uprawnień i opodatkował płody rolne podatkiem dochodowym, do których na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. nie stosuje się przepisów ustawy.

14 W dalszej części Skarżący podnosi, że odszkodowanie zostało wypłacone zgodnie z wyceną rzeczoznawcy majątkowego sporządzoną w operacie szacunkowym. A zatem podstawą wypłaty była ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a nie umowa zawarta pomiędzy W. K., a P. w P. Zawarta umowa miała na celu tylko udostępnienie gruntu po budowę rurociągu, natomiast odszkodowanie dotyczyło zniszczonych płodów rolnych.

15 Ponadto Skarżący wskazuje, że nie ma podstaw prawnych do opodatkowania podatkiem dochodowym otrzymanego odszkodowania, ponieważ na podstawie art. 21 ust 1 pkt 3, pkt 29, pkt 120 u.p.d.o.f. korzysta ono ze zwolnienia.

16 W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

18 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

19 Zasadniczy spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadzał się do ustalenia, czy wypłacone w 2005 r. W. K. odszkodowanie, z tytułu szkód wyrządzonych budową rurociągu "P." podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Sądu w tym zakresie zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż zgodnie z obowiązującymi w 2005 r. przepisami prawa, wypłacone W. K. odszkodowanie nie korzystało ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych.

20 Na wstępie należy wskazać, iż błędne jest stanowisko skarżącego Stowarzyszenia jakoby wypłacone W. K. odszkodowanie stanowiło przychód z produkcji rolnej a w konsekwencji, że do tegoż przychodu nie powinna mieć zastosowania ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazać bowiem należy, iż na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f., przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej. Pojęcie "działalności rolniczej" - dla celów podatku dochodowego - zostało określone w art. 2 ust. 2 u.p.d.o.f., zgodnie z którym działalnością rolniczą w rozumieniu ust. 1 pkt 1 jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu. Wynika z powyższego, iż działalnością rolniczą jest jedynie produkcja roślinna i zwierzęca i tylko do przychodów uzyskanych z tej działalności (produkcji rolnej) nie stosuje się przepisów powołanej ustawy. Zatem do przychodów z tej działalności zalicza się wyłącznie przychody bezpośrednio pochodzące z działalności rolniczej a nie wszelkie przychody związane z tą działalnością. Takim, dodatkowym przychodem jest właśnie wypłacone W. K. odszkodowanie za szkody wyrządzone w związku z budową rurociągu naftowego "P.", w szczególności straty w zasiewach, uprawach i zbiorach za okres faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Przyjąć zatem należy, iż do wypłaconego przez P. dla W. K. odszkodowania mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

21 Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. podatkowi dochodowemu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dochodem jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.

22 W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż przedmiotowe odszkodowanie nie korzysta z jakiegokolwiek zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych. W szczególności taką podstawą nie są art. 21 ust. 1 pkt 3, pkt 29 i pkt 120 u.p.d.o.f.

23 Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, podstawą wypłaty odszkodowania nie była ustawa o gospodarce gruntami lecz umowa, zawarta pomiędzy P. w P. a W. K. Z treści powyższej umowy, w szczególności §5 wynika, iż P. w P. zobowiązał się do wypłaty odszkodowania za szkody rzeczywiste i utracone korzyści wyrządzone budową rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi, a w szczególności straty w zasiewach, uprawach i zbiorach za okres faktycznego wyłączenia gruntu, straty w mieniu ruchomym i nieruchomym w tym drzewa i rośliny, utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości spowodowane umieszczeniem na nieruchomości rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi. Wysokość odszkodowania ustalono zgodnie ze sporządzonym przez rzeczoznawcę operatem szacunkowym. Wyciąg z operatu stanowiący załącznik do umowy dokładnie określał rodzaj szkody wynikającej z czasowego zajęcia gruntów dla potrzeb budowy III nitki rurociągu "P." oraz jej wysokość, która ostatecznie wyniosła 13.149,00 zł. Skoro przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie umowy nie mogło mieć do niego zastosowanie zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. Owszem, operat szacunkowy stanowiący podstawę określenia wysokości odszkodowania został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603), jednakże nie oznacza to jeszcze, że podstawą prawną wypłaty odszkodowania była właśnie ta ustawa. Tym samym, należało uznać, że przedmiotowe odszkodowanie nie korzysta ze zwolnienia podatkowego wskazanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.

24 Wypłata odszkodowania na podstawie umowy a nie ustawy o gospodarce nieruchomościami skutkuje również tym, że odszkodowanie to nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f. Zwolnienie to dotyczy jedynie przychodów wypłaconych stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, z tytułu odpłatnego zbycie nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu odpłatnego zbycie nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, a zatem nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

25 W ocenie Sądu, wypłacone W. K. odszkodowanie nie korzysta również ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. Zgodnie z powyższym przepisem, w stanie prawnym obowiązującym w 2005 r., zwolnienie z podatku obejmuje odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugod), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:

26 a) ustanowienia służebności gruntowej,

27 b) rekultywacji gruntów,

28 c) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie

29 - w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 143 ust. 2 cyt. ustawy przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się urządzenie albo modernizację drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, ciepłowniczych, elektrycznych gazowych i telekomunikacyjnych. Powyższy katalog ma charakter zamknięty. Z powyższego wynika, że rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi nie można zaliczyć do urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem odszkodowanie wypłacone za szkody związane z budową rurociągu naftowego nie korzystały w 2005 r. ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podobny pogląd, choć dotyczący odszkodowania wypłaconego podatnikom w 2004 r. wypowiedział również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4281/06, opubl. LEX 322335., stwierdzając, że rurociągu naftowego nie można zaliczyć do urządzeń infrastruktury technicznej.

30 Końcowo należy jedynie zasygnalizować, iż treść art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. z dniem 1 stycznia 2009 r., na podstawie art. 1 pkt 11 lit. a) tiret czternaste ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1316) uległa zmianie. W obecnym stanie prawnym, odszkodowania wypłacone z tytułu inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej korzystają ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wprowadzona nowelizacja art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. stanowi niejako potwierdzenie, iż w stanie prawnym obowiązującym do końca 2008 r., odszkodowania wypłacone na podstawie umów, w związku z budową rurociągów naftowych i infrastruktury towarzyszącej podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W przeciwnym wypadku nie byłaby konieczna zmiana omawianego art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f.

31 Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, w szczególności dotyczących nie rozpoznania składanych wniosków dowodowych oraz błędów w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie. Składane wnioski dowodowe były ocenione przez organ I instancji, czego dowodem jest postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 6 października 2008 r. o odmowie przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, uznające, że okoliczności na które miały być przeprowadzone wnioskowane dowody zostały wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. W ocenie Sądu, argumentacja zawarta w powyższym postanowieniu zasługuje na aprobatę. Również ocena pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie dokonana przez organy podatkowe obu instancji odpowiada prawu, w szczególności zasadzie swobodnej oceny dowodów. Tym samym należało przyjąć, iż ustalony w sprawie stan faktyczny jest prawidłowy zaś zarzuty dotyczące niewłaściwego przeprowadzenie postępowania dowodowego niezasadne.

32 Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

33 O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi

34 i zwrocie niezbędnych wydatków, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt. 3 i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).