Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 lipca 2018 r., II SAB/Bk 94/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 lipca 2018 r., II SAB/Bk 94/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo w sprawie potrąceń ze świadczenia emerytalnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę

Uzasadnienie

2 A. S. złożył skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentowanego przez Kierownika Oddziału w B. w zakresie braku odpowiedzi na pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. dotyczące świadczenia emerytalnego za miesiąc kwiecień 2018 r. Skarżący wyjaśnił, że we wskazanym piśmie zwrócił się do ZUS z zapytaniem o potrącenie dokonane z jego świadczenia emerytalnego w wysokości 72, 56 % kwoty tego świadczenia. Jak wskazał, do dnia [...] lipca 2018 r. nie uzyskał odpowiedzi, co stanowi rażące naruszenie art. 35 K.p.c., w którym zobowiązano organy do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego – w ciągu miesiąca od otrzymania pisma. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. złożył pismo ponaglające, które również pozostało bez odzewu. Dlatego wniósł o przymuszenie ZUS Oddział w B. do respektowania prawa.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Pełnomocnik organu wskazał, że przed ZUS nie jest prowadzone żadne postępowanie w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), które uprawniałoby skarżącego do podniesienia zarzutu bezczynności. Pismo skarżącego zawierające zapytanie o potrącenia (z dnia [...] kwietnia 2018 r.) również nie spowodowało wszczęcia postępowania administracyjnego. Jak wskazał organ, potrącenia z emerytury skarżącego dokonywane są na podstawie wezwania organu egzekucyjnego, o czym skarżący był informowany w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz w kolejnym, z dnia [...] kwietnia 2018 r. Także był on informowany o uprawnieniach i obowiązkach ZUS w zakresie ustalania i wypłacania świadczeń oraz wykonywania obowiązków określanych w wezwaniach organów egzekucyjnych (pismo z dnia [...] maja 2018 r.). Również skarżącemu udzielono odpowiedzi na ponaglenie, w pismach z dnia [...] czerwca 2018 r. i [...] lipca 2018 r. Zdaniem organu, uwagi i zastrzeżenia skarżącego odnośnie wysokości dokonywanych potrąceń nie są zasadne. Wniosek o odrzucenie skargi organ umotywował treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej P.p.s.a.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Skarga na bezczynność podlega odrzuceniu, bowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

6 Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne dotyczy działań bądź zaniechań (bezczynności, przewlekłości) organów administracji publicznej. Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje, określone postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1 – 7 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji publicznej tylko wówczas, gdy organ był zobowiązany do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności) i zobowiązanie to wynikało z przepisów prawa.

7 Nie wszystkie decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym podlegają kontroli sądowoadministracyjnego. Jeśli zaś określona decyzja nie podlega takiej kontroli, sąd administracyjny nie może również oceniać bezczynności polegającej na jej niewydaniu.

8 W sprawie niniejszej, dotyczącej świadczenia z ubezpieczenia społecznego, właściwość sądów powszechnych i sądów administracyjnych wyznacza treść art. 83 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778) – dalej: u.s.u.s.

9 Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:

10 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;

11 1a) ustalania płatnika składek;

12 2) przebiegu ubezpieczeń;

13 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;

14 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;

15 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

16 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

17 W myśl art. 83 ust.2 u.s.u.s., od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

18 Zgodnie z treścią art. 83 ust.3 u.s.u.s., odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.

19 Stosownie do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a.

20 Z wymienionych przepisów wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy jest sąd powszechny. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi, że sprawy wymienione tym przepisie podlegają kognicji sądu administracyjnego, co wynika z zastosowania K.p.a. Oznacza to tym samym, że sąd administracyjny jest właściwy jedynie w następujących rodzajach spraw:

21 - przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku,

22 - umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,

23 - wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru.

24 Wszystkie inne sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r., III SAB/Łd 1/18 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

25 W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Prezesa ZUS polegająca na – w ocenie skarżącego - nieudzieleniu odpowiedzi na jego pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie wysokości dokonywanych potrąceń z przyznanego świadczenia emerytalnego. Jednakże, w świetle powyższych rozważań, sprawa ze skargi na tak określoną bezczynność nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Nie jest sprawą o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, sprawą o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także nie jest sprawą o wykreślenie zastawu skarbowego z rejestru. Stąd też i ewentualna bezczynność Prezesa ZUS w udzieleniu odpowiedzi na zapytanie skarżącego w sprawie potrąceń dokonywanych z jego emerytury nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

26 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.