Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 grudnia 2013 r., II SA/Bk 927/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 grudnia 2013 r., II SA/Bk 927/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji dotyczącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy N. S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013r. decyzji dotyczącej przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

3 U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

4 Wójt Gminy N. S. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., działając na podstawie art. 162 § 1 i 3 Kpa i art. 11 ust. 1 i 3 ustawy, stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013 r. ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], przyznającej R. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – E.F.

5 Od powyższej decyzji R. F. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołującej nowe warunki przyznawania świadczenia opiekuńczego nie powinny dotyczyć osób, które miały przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] sierpnia 2013r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 162 § 1 kpa stanowiący, że organ administracji publicznej obowiązany jest stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony.

7 Dalej, organ przypomniał, że zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548) osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa wyżej (ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 omawianego przepisu, o fakcie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, a także warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, organ właściwy, miał obowiązek poinformować osoby otrzymujące świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że ani wskazany wyżej art. 11, ani żaden inny przepis ustawy nie nakazywał stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne.

8 Odnosząc powyższe regulacje na grunt analizowanej sprawy organ II instancji wyjaśnił, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] grudnia 2012 r. (nr: [...]) przyznało R. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Na skutek jednak zmiany od dnia 1 stycznia 2013 r. przepisów dotyczących świadczeń opiekuńczych, na podstawie art. 11 ust.3 ustawy zmieniającej, powyższa decyzja wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., o czym R. F. została zawiadomiona pismem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. z dnia [...] stycznia 2013 r. W tym samym piśmie zostały zawarte wymagane prawem informacje dotyczące warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, obowiązujących od 1 stycznia 2013 r.

9 Konkludując organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie było potrzeby stwierdzenia wygaśnięcia opisanej decyzji, albowiem wygasła ono z mocy samego prawa, a więc bez potrzeby rozstrzygania o tym w odrębnym postępowaniu. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie leży też w interesie społecznym, ani w interesie strony. W tej sytuacji Kolegium zobligowane było uchylić zaskarżoną decyzję organu l instancji w całości, a postępowanie przed tym organem umorzyć jako bezprzedmiotowe.

10 W skardze do sądu administracyjnego R. F. zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem prawa w związku z tym uzasadnione jest jej uchylenie. Podkreśliła, że wydanie decyzji o wygaśnięciu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego leżało w jej interesie, albowiem nowelizacja ustawy o świadczenia rodzinnych doprowadziła do naruszenia jej praw nabytych z decyzji z dnia [...] grudnia 2012r. i naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa.

11 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

14 Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2013r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Wójta Gminy N. S. z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013r. decyzji dotyczącej przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, oraz umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe.

15 W ocenie składu orzekającego organ odwoławczy słusznie zakwestionował rozstrzygnięcie zapadłe przed organem I instancji. Przede wszystkim trzeba wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Z powołanego przepisu wynika, że organ jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a jej wygaszenie nakazuje przepis prawa, albo, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Zarówno w pierwszej, jak i drugiej normie muszą zostać spełnione łącznie obydwie wskazane przesłanki, tj. bezprzedmiotowości i istnienia przepisu prawa nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowości i istnienia interesu społecznego lub interesu strony. Z tymże należy podkreślić, bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Przy czym, co najistotniejsze w przedmiotowej sprawie, jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1 in principio. Należy bowiem wskazać, że przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych. Przedstawiona w ten sposób wykładnia omawianego przepisu jednolicie jest przyjmowana zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa administracyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1460/07, Lex nr 516060, wyrok WSA w Olsztynie z 13 listopada 2013r. II SA/Ol 876/13, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz do art. 162, A. Wróbel – LEX/el. 2012). Innymi słowy przesłanki określone w przepisie prawa materialnego mają pierwszeństwo przed przesłanką bezprzedmiotowości określoną w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

16 W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2012r. przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem, na okres od dnia 1 sierpnia 2012r. do 31 sierpnia 2012r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Poza sporem jest również, że decyzja ta, na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) wygasła z mocy prawa do upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (tj. po 30 czerwca 2013r.). Skoro więc w tym wygaszona przez organ I instancji decyzja z dnia 3 grudnia 2012r. przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne pozostawała w mocy do 30 czerwca 2013r. i po upływie tego okresu z mocy prawa przestała obowiązywać, to zupełnie bezpodstawne było jej wygaszanie.

17 Konkludując, słuszne było stwierdzenie organu odwoławczego, że w sprawie nie było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, co uzasadniało, po pierwsze uchylenie decyzji organu I instancji, a po drugie jego umorzenie.

18 Na marginesie zasygnalizować jedynie należy, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygnaturze K 27/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z art. 2 Konstytucji RP. Orzeczenie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego, albowiem, jak wynika z komunikatu po rozprawie, zrealizowanie wyroku będzie wymagało zmiany prawa, a sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013r., ani nie daje podstaw do ubieganie się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych.

19 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.