Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 lutego 2008 r., II SA/Bk 882/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 lutego 2008 r., II SA/Bk 882/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.

3 z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania D. Ch. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem na jedno dziecko.

4 U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

5 W dniu [...] sierpnia 2007 r. D. Ch. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna D. Ch.

6 W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Prezydent Miasta Ł. decyzją

7 z dnia [...] września 2007 r. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku. W ocenie organu I instancji wnioskodawczyni nie spełnia dochodowych warunków do otrzymania żądanych świadczeń, albowiem miesięczny dochód rodziny z 2006 r. wynosi na osobę - 605,69 zł i przekracza kwotę 504,00 zł uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego z dodatkiem - art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

8 W odwołaniu od tej decyzji złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., D. Ch. podniosła, iż w dniu [...] listopada 2006 r. otrzymała zaległe alimenty z kilku lat w wysokości [...] zł wraz z błędnie naliczonymi odsetkami w kwocie [...] zł. Przy czym w miesiącach lipcu, sierpniu

9 i wrześniu 2007 r. błędnie naliczone odsetki zostały potrącone z należnych alimentów. W rezultacie przekroczenie progu dochodowego nastąpiło bez jej winy. Dodatkowo podkreśliła, iż w ubiegłych latach miała przyznany zasiłek rodzinny, jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą dziecko, które często choruje, stąd znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej.

10 Po rozpoznaniu strawy w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określają przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139,

11 poz. 992 ze zm.) – zwanej dalej ustawą. Podstawowym warunkiem nabycia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku jest nie przekroczenie ustalonego w art. 5 ust. 1 miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na jedną osobę

12 w rodzinie, to jest kwoty 504,00 zł. Sposób zaś ustalania dochodu reguluje art. 3

13 pkt 1 ustawy.

14 W świetle zaś art. 6 ust 1 pkt 2 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka do ukończenia przez dziecko nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia. Zgodnie

15 z art. 8 pkt 6 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

16 Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w roku 2006 będącego podstawą do ustalenia prawa do świadczeń, dochody rodziny odwołującej wyniosły 14536,56 zł, co daje miesięczny dochód w wysokości

17 1211,38 zł a na jedną osobę 605,69 zł, a więc przekraczający graniczną kwotę 504 zł o 101,69 zł. Ponieważ jest to kwota wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (tj. 48,00 zł) zasiłek rodzinny w konkretnej sprawie nie przysługuje (art. 5 ust. 3).

18 Organ odwoławczy podkreślił, iż odwołująca otrzymała w dniu [...] listopada 2006 r. zaległe alimenty z ubiegłych lat w kwocie [...] zł wraz z nadpłatą odsetek w kwocie [...] zł jednak jest to faktycznie dochód osiągnięty w 2006 r., który nie podlega wyłączeniu z ogólnego dochodu z 2006 r. Przepis art. 3 pkt 23 ustawy nie daje bowiem możliwości do odliczenia takiego dochodu, gdyż nie wymienia go jako dochód utracony. Nadto w myśl § 19 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej

19 z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w przypadku, gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów i otrzymuje je w wyższej od ustalonej wyrokiem sądowym wysokości, to do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych należy wliczać alimenty w otrzymywanej wysokości.

20 Końcowo wskazano, iż nawet przy uwzględnieniu żądania strony i potrąceniu od dochodu w 2006 r. kwoty 676,88 zł błędnie naliczonych odsetek, zasiłek rodzinny również i w tej sytuacji nie mógłby być przyznany (14536,56 - 676,88 = 13959,68 : 12 = 1154,97 : 2 = 577,58 – 504 = 73,48 zł). Kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosząca 73,48 zł jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (48,00 zł).

21 Nie godząc się z tą decyzją D. Ch. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o jej uchylenie jako krzywdzącej. Skarżąca podniosła, iż otrzymane w dniu [...] listopada 2006 r. alimenty stanowiły spłatę długu, jaki ciążył na J. Ch. od 2002 r. Były to alimenty zaległe za lata, w których dłużnik ich nie płacił, podnosząc, iż nie ma pieniędzy. Natomiast o fakcie, iż odsetki od alimentów zostały naliczone błędnie dowiedziała się dopiero w maju 2007 r., gdy komornik poinformował ją o nadpłacie w kwocie 676,88 zł i pomniejszeniu w związku z powyższym wysokości alimentów w trzech następnych miesiącach (VII, VIII, IX 2007 r.). W tym stanie rzeczy zdaniem skarżącej nie można czynić jej zarzutu, iż nie zwróciła tej sumy w 2006 r. Nadto podniosła, iż alimenty nie są jej dochodem zarobionym. Dłużnik nie płacił alimentów przez wiele lat i suma ich została zapłacona w 2006 r. Nie jest to jednak kwota alimentów za rok 2006, lecz za tyle lat za ile nie były one płacone, to jest od 2002 r. do dnia zapłaty – 22 listopada 2006 r.

22 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione

23 w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

25 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

26 Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

27 Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. orzeczenia o przyznaniu zasiłku rodzinnego), ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji

28 a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie posiada również kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia.

29 Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

30 Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały

31 w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji.

32 W myśl art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej ustawą, dochód rodziny jest to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł.

33 W konkretnej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w dniu [...] sierpnia 2007 r., a zatem organy obu instancji prawidłowo przyjęły za podstawę ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń dochody rodziny uzyskane w roku 2006 r.

34 Jak wynika z analizy akt sprawy skarżącej zgodnie z zaświadczeniem Komornika Sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Ł. z dnia [...] lipca 2006 r., w roku 2006 wypłacono kwotę 14280,56 zł tytułem zaległych alimentów. Na tej podstawie organ pierwszej instancji przyjął, że miesięczny dochód skarżącej

35 w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w przeliczeniu na osobę wyniósł 605,69 zł, co oznacza, iż przekroczona została kwota wyznaczona w art. 5 ust. 1 ustawy i w efekcie brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego. Jednocześnie organ rozważył możliwość przyznania zasiłku na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, wedle którego w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do otrzymania zasiłku rodzinnego,

36 o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującego w okresie, na który jest ustalany (48,00 zł) - zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ustalenia prowadzone w tej mierze wykazały jednakże, iż kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego. Powyższego faktu - jak trafnie zauważa organ II instancji - nie zmiana także sytuacja polegająca na uwzględnieniu żądania strony i potrąceniu od dochodu w 2006 r. błędnie naliczonych odsetek w wysokości kwoty 676,88 zł, gdyż kwota dochodu przypadająca na osobę w rodzinie wynosi 577,58 zł, zaś kwota przekroczenia nadal jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego.

37 W ocenie Sądu wskazane powyższej okoliczności znajdują potwierdzenie

38 w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą wątpliwości. Konsekwencją zaś tych ustaleń jest niemożność przyznania skarżącej również dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, gdyż uprawnienia do dodatków są ściśle skorelowane z prawem do zasiłku rodzinnego. Zasadą jest bowiem, iż dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują temu uprawnionemu, który ma prawo do samego zasiłku rodzinnego i odwrotnie, gdy nie przysługuje ten zasiłek nie przysługuje też jakikolwiek dodatek do niego.

39 Co do zarzutów skargi, to zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż otrzymane w listopadzie 2006 r. zaległe alimenty stanowią faktycznie dochód osiągnięty w 2006 r., który nie podlega wyłączeniu z ogólnego dochodu. Przepisy ustawy nie dają bowiem możliwości odliczenia takiego dochodu, gdyż nie wymieniają go jako tzw. "dochód utracony". W tym miejscu godzi się wyjaśnić, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy dochód rodziny może być pomniejszony o dochód utracony, natomiast na podstawie art. 5 ust. 4a tej ustawy powinien zostać powiększony o dochód uzyskany.

40 Stosownie do art. 3 pkt 23 ustawy utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych,

41 c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

42 z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej g) wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a.

43 Uzyskanie zaś dochodu (art. 3 pkt 24 ustawy) oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych,

44 c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej, g) dzierżawą gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a).

45 Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż wypłata skarżącej zaległych świadczeń w postaci świadczeń alimentacyjnych bezspornie została zrealizowana w roku 2006, czyli w okresie, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Wypłacono wprawdzie świadczenia, które należały się skarżącej za lata poprzednie, ale faktycznie otrzymała je w roku

46 2006, tak więc przyjąć należy, iż skarżąca uzyskała dochód w świetle art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało między innymi w wyroku WSA w W. z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt

47 I SA/Wa 2098/06, Lex nr 307167) i Sąd w składzie obecnym w pełni je aprobuje. Podobnie w wyroku WSA w W. z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 403/06 Lex 209725 stwierdzono, iż "Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych

48 w precyzyjny sposób określają jak ustala się dochód rodziny i o jakie należności winny być pomniejszone. Powyższe przepisy określają, że chodzi o dochód uzyskany w roku poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie rodzinne, nie precyzując jednak, w jakim okresie prawo do niego powstało. Okoliczność, że

49 w zaświadczeniu urzędu skarbowego za dany rok wskazany jest dochód, do którego prawo powstało przed tym rokiem, nie ma znaczenia dla sprawy."

50 Na tle zaprezentowanych powyżej orzeczeń wywieść należy, iż ustawodawca

51 w sposób kategoryczny określił warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych i w tym zakresie nie dopuścił żadnych odstępstw. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa.

52 Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty skargi są nieuzasadnione

53 i na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

54 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.-