Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lutego 2014 r., II SA/Bk 855/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lutego 2014 r., II SA/Bk 855/13

Tekst

TEZY

1 Za istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.) uznać należy także sytuację, gdy treść zakwestionowanej regulacji byłaby inna (miałaby inne brzmienie) w sytuacji jej sformułowania zgodnie z prawem.

2 Ustawodawca dokonał wyraźnego odróżnienia stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne od świadczeń szpitalnych oraz dla każdego z tych rodzajów działalności leczniczej przewidział inną organizacyjną formę jej świadczenia: szpital (jako wyodrębnione przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego) dla świadczeń szpitalnych, inne niż szpital wyodrębnione przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego np. określonego rodzaju zakłady dla świadczeń innych niż szpitalne, ale podobnie jak szpitalne całodobowych i stacjonarnych (art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.).

3 Zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną jako realizujący świadczenia zdrowotne stacjonarne i całodobowe inne niż szpitalne nie może stanowić w obecnym stanie prawnym tj. na podstawie przepisów ustawy o działalności leczniczej, jednostki organizacyjnej przedsiębiorstwa o nazwie „szpital”. W strukturze organizacyjnej podmiotu leczniczego powinien być wyodrębnionym od szpitala przedsiębiorstwem.

Sentencja

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Wojewody P. na uchwałę Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 lutego 2013 r., nr XXV/305/13 w przedmiocie nadania statutu Samodzielnemu Publicznemu Psychiatrycznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej im. dr. Stanisława Deresza w Choroszczy stwierdza nieważność paragrafu 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" statutu Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. dr. Stanisława Deresza w Choroszczy stanowiącego załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 lutego 2013 r., nr XXV/305/13.

Uzasadnienie

5 II SA/Bk 855/13

UZASADNIENIE

6 Sejmik Województwa Podlaskiego podjął w dniu 22 lutego 2013 r. uchwałę Nr XXV/305/13 w sprawie nadania statutu Samodzielnemu Publicznemu Psychiatrycznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej im. dr S. Deresza w Choroszczy (dalej: SPP ZOZ). Przedmiotowy statut stanowi załącznik do uchwały. W jej podstawie prawnej wskazano art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.), dalej jako u.s.w. oraz art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.), dalej jako u.d.l. Wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Województwa Podlaskiego. W § 4 stwierdzono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego.

7 Wojewoda Podlaski po przedstawieniu mu uchwały (art. 82 ust. 1 u.s.w.) w ustawowym terminie trzydziestu dni nie stwierdził jej nieważności, ale zaskarżył ją na podstawie art. 82 lit. "c" ust. 1 u.s.w. do sądu administracyjnego. Zarzucił uchwale częściową nieważność tj. istotną niezgodność z prawem § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" poprzez naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 8 oraz art. 8 ust. 1 lit. "b" u.d.l. wskutek braku wyodrębnienia ze struktury SP ZOZ przedsiębiorstwa w postaci zakładu opiekuńczo – leczniczego.

8 Zdaniem Wojewody dla każdego rodzaju działalności leczniczej, w tym także dla "stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne" w podmiocie leczniczym powinno zostać wyodrębnione oddzielne przedsiębiorstwo, co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 8, art. 8, art. 9 ust. 1 pkt 1 u.d.l. Tymczasem w § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu SPP ZOZ postanowiono, że w ramach jego struktury organizacyjnej wyodrębnia się przedsiębiorstwo pod nazwą "szpital", w skład którego wchodzi komórka organizacyjna "Zakład Opiekuńczo – Leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną". Jest to sytuacja, w której stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne realizowane będą w ramach przedsiębiorstwa pod nazwą "szpital" udzielającego stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych szpitalnych. Inaczej rzecz ujmując przedsiębiorstwo "szpital" prowadzić będzie więcej niż jeden rodzaj działalności leczniczej, co nie jest zgodne z prawem. Co prawda u.d.l. nie zabrania prowadzenia przez podmiot leczniczy więcej niż jednego rodzaju działalności leczniczej, ale wymaga, by dla każdego rodzaju tej działalności wyodrębniano przedsiębiorstwo, które to wymaganie nie zostało spełnione w kwestionowanym Statucie. Zdaniem Wojewody za powyższą argumentacją przemawia treść następujących przepisów: § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania (Dz. U. poz. 594);

9 § 11 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych objętych wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz szczegółowego trybu postępowania w sprawach dokonywania wpisów, zmian w rejestrze oraz wykreśleń z tego rejestru (Dz. U. Nr 221, poz. 1319). Wskazano, że stanowisko organu jest zgodne z uzyskaną opinią Departamentu Organizacji Ochrony Zdrowia Ministerstwa Zdrowia z dnia 9 sierpnia 2013 r. znak [...].

10 Wojewoda nie podzielił stanowiska Zarządu Województwa Podlaskiego zawartego w piśmie z dnia 1 sierpnia 2013 r. znak [...], w którym wskazano że zakres świadczeń, jakie mają być udzielane w komórce organizacyjnej o nazwie "zakład opiekuńczo – leczniczy" mającej funkcjonować w ramach przedsiębiorstwa "szpital", nie może być utożsamiany z zakresem świadczeń, który przewidziano w u.d.l. dla zakładu opiekuńczo – leczniczego jako odrębnego przedsiębiorstwa. Zdaniem Wojewody niezasadne jest powoływanie się przez Zarząd Województwa na treść załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. Nr 140 poz. 1146).

11 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wskazał, że kwestionowany zapis Statutu uwzględnia treść art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), w którym rozróżniono świadczenia zdrowotne (szpitalne) w ramach opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień od świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej. Zdaniem organu świadczenia przewidziane w Statucie dla "zakładu opiekuńczo - leczniczego z rehabilitacją psychiatryczną" jako wyodrębnionej komórki organizacyjnej przedsiębiorstwa "szpital" – mają charakter szpitalny, bowiem obejmują kompleksowe świadczenia zdrowotne polegające na diagnozowaniu, leczeniu, pielęgnacji i rehabilitacji. Tenże "zakład opiekuńczo - leczniczy" będzie zobowiązany zapewnić świadczenia terapeutyczne, programy terapeutyczne, niezbędne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne, leki, wyroby medyczne, w tym będące odrębnymi przedmiotami ortopedycznymi, środki pomocnicze, wyżywienie oraz działania edukacyjno – konsultacyjne dla rodzin (stosownie do § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień). Są to świadczenia nieodpłatne. Nadto przyjęcie do "zakładu" będzie następowało według takich samych zasad jak dla pozostałych oddziałów psychiatrycznych funkcjonujących w SPP ZOZ, zgodnie z zasadami uregulowanymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania w sprawach przyjęcia oraz wypisania ze szpitala psychiatrycznego (Dz. U. poz. 854). Dodatkowo wskazano, że aby zawrzeć umowę z NFZ o finansowanie świadczeń opiekuńczo – leczniczych psychiatrycznych dla dorosłych, wnioskodawca – zgodnie z załącznikiem Nr 2 (poz. 12) do zarządzenia nr 44/2012/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 18 lipca 2012 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień – powinien posiadać zarejestrowaną komórkę organizacyjną tj. zakład/oddział opiekuńczo – leczniczy psychiatryczny. Zdaniem organu przepisy, na której powołuje się skarżący, służą jedynie celom rejestracyjnym i statystycznym oraz nie przesądzają o rzeczywistym zakresie usług świadczonych w tworzonym zakładzie opiekuńczo – leczniczym z rehabilitacją psychiatryczną.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art. 82 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.), dalej jako u.s.w., uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna, jednakże nie stwierdza się jej nieważności po upływie jednego roku od dnia podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały organowi nadzoru w terminie siedmiu dni od podjęcia, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego.

15 Zaskarżona w sprawie niniejszej uchwała Sejmiku Województwa stanowi akt prawa miejscowego, bowiem została wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.), dalej jako u.d.l., oraz zawiera normy abstrakcyjne i generalne tzn. adresowane do nieokreślonego kręgu osób i obejmujące swymi postanowieniami sytuacje powtarzalne, niekonsumujące się przez jednokrotne zastosowanie, regulujące prawa i obowiązki potencjalnych adresatów (użytkowników tej jednostki) w sposób bezpośredni (określając zasady dostępu do świadczeń zdrowotnych w SPP ZOZ). Stąd też możliwe jest stwierdzenie jej nieważności w każdym czasie, a więc także po upływie roku od dnia podjęcia (vide wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., II OSK 1818/12 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2012 r., IV SA/Wr 505/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

16 Wskazać należy, że w sprawie niniejszej do dnia wyrokowania wskazany roczny okres jeszcze nie upłynął (mija bowiem 22 lutego 2014 r.).

17 Doprecyzowania wymaga natomiast podstawa prawna wniesienia skargi. Z uwagi na kwalifikację zaskarżonej uchwały jako aktu prawa miejscowego stanowi tę podstawą art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., a nie jak wskazał skarżący art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Nie ma to jednak wpływu na zastosowany przez organ tryb złożenia skargi.

18 Jak wyżej wskazano, stwierdza się nieważność uchwały organu samorządu województwa w przypadku jej sprzeczności z prawem, przy czym sprzeczność ta powinna być istotna, bowiem brak warunku istotności może prowadzić wyłącznie do stwierdzenia wydania uchwały z naruszeniem prawa (art. 82 ust. 1 i ust. 5 u.s.w.).

19 Zdaniem składu orzekającego, w sprawie niniejszej mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa przez zakwestionowaną regulację § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu SPP ZOZ, skutkującym stwierdzeniem nieważności uchwały w tej części.

20 Jak wskazuje się w orzecznictwie, istotne naruszenie prawa przez uchwałę podjętą przez organ samorządowy wystąpi, gdy dojdzie do naruszenia przepisów o właściwości organu, akt zostanie podjęty bez podstawy prawnej, naruszone zostaną przepisy ustrojowe lub przepisy prawa materialnego przez ich wadliwą interpretację (vide wyroki WSA w Łodzi z dnia 11 września 2012 r., I SA/Łd 861/12, WSA w Rzeszowie z dnia 28 sierpnia 2012 r., I SA/Rz 698/12 oraz WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2012 r., I SA/Ol 255/12, CBOSA).

21 Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, za istotne naruszenie prawa podobne wyżej wymienionym, uznać również należy sytuację, gdy treść zakwestionowanej regulacji byłaby inna (miałaby inne brzmienie) w sytuacji jej sformułowania zgodnie z prawem. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.

22 Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.l. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej w obecnym stanie prawnym są podmiotami leczniczymi niebędącymi przedsiębiorcami, których zadaniem jest prowadzenie działalności leczniczej. W art. 8 u.d.l. wyodrębniono następujące rodzaje działalności leczniczej: pkt 1 – stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne: a). szpitalne, b). inne niż szpitalne; pkt 2 ambulatoryjne świadczenia zdrowotne. Natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9 u.d.l. wskazano, że: działalność lecznicza w rodzaju świadczenia szpitalne wykonywana jest w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego o nazwie szpital (art. 2 ust. 1 pkt 9 u.d.l.), zaś działalność lecznicza w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne może być wykonywana w formach wskazanych w art. 12 ust. 1 pkt 1 – 4 u.d.l. tj. w zakładzie opiekuńczo – leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno – opiekuńczym, zakładzie rehabilitacji leczniczej, hospicjum.

23 Dla całokształtu powyższych regulacji istotne znaczenie ma zwłaszcza przepis art. 2 ust. 1 pkt 8 u.d.l., w którym wskazano, że określony rodzaj działalności leczniczej podmiot leczniczy wykonuje za pomocą przedsiębiorstwa, czyli zespołu składników majątkowych.

24 Zdaniem składu orzekającego wskazane przepisy uprawniają do następujących wniosków.

25 Dla wykonywania działalności leczniczej w rodzaju świadczenia szpitalne podmiot leczniczy ma obowiązek utworzenia przedsiębiorstwa o nazwie "szpital" (art. 2 ust. 1 pkt 9 i 11 w związku z art. 8 pkt 1 lit. "a" u.d.l.). Natomiast wykonywanie działalności leczniczej innej niż szpitalna, ale całodobowej i stacjonarnej, odbywać się powinno w innych przedsiębiorstwach podmiotu leczniczego, których rolę mogą pełnić zakłady wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 1 – 4 u.d.l. Przykładowo wyłącznie w zakładzie opiekuńczo – leczniczym udzielane są całodobowe świadczenia zdrowotne (inne niż szpitalne), które obejmują swoim zakresem pielęgnację i rehabilitację pacjentów niewymagających hospitalizacji oraz zapewnienie im produktów leczniczych i wyrobów medycznych, pomieszczeń i wyżywienia odpowiednich do stanu zdrowia, a także prowadzenie edukacji zdrowotnej dla pacjentów, członków ich rodzin oraz przygotowanie tych osób do samoopieki i samopięlgnacji w warunkach domowych (art. 9 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.d.l.).

26 Inaczej rzecz ujmując należy stwierdzić, że ustawodawca dokonał wyraźnego odróżnienia stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne od świadczeń szpitalnych oraz dla każdego z tych rodzajów działalności leczniczej przewidział inną organizacyjną formę jej świadczenia: szpital (jako wyodrębnione przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego) dla świadczeń szpitalnych, a inne niż szpital wyodrębnione przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego – zakład określony w art. 12 ust. 1 – 4 u.d.l. dla świadczeń innych niż szpitalne, ale podobnie jak szpitalne całodobowych i stacjonarnych.

27 Z powyższymi regulacjami i wyprowadzonymi na ich podstawie wnioskami nie koresponduje zakwestionowana w skardze treść § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu SPP ZOZ w Choroszczy.

28 Z lektury Statutu wynika bowiem, że w ramach struktury organizacyjnej podmiotu leczniczego jakim jest SPP ZOZ wyodrębniono dwa przedsiębiorstwa tj. Szpital (§ 9 pkt 1) i Zespół Poradni Specjalistycznych (§ 9 pkt 2). Wśród jednostek organizacyjnych Szpitala umieszczono Zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną (pkt 1 lit. "s"). Oznacza to, że według brzmienia zaskarżonego Statutu wskazany Zakład ma być jednostką organizacyjną przedsiębiorstwa o nazwie Szpital.

29 Taka regulacja jest w sposób istotny niezgodna z przepisami art. 2 ust. 1 pkt 8, 9 i 11, art. 8 ust. 1 lit. "a" i "b" oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.d.l. Wynika z nich bowiem, że Zakład opiekuńczo – leczniczy jako forma organizacyjno – prawna świadczenia usług zdrowotnych innych niż szpitalne nie został w u.d.l. przewidziany jako jednostka organizacyjna przedsiębiorstwa w postaci szpital w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 u.d.l. Ten ostatni bowiem podmiot, zgodnie z jego ustawową definicją, ma świadczyć wyłącznie usługi szpitalne.

30 Nadto, jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 8 u.d.l., przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego jest zespołem składników majątkowych wyodrębnionym do świadczenia określonego rodzaju działalności leczniczej. Powyższe upoważnia do wniosku, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 8 u.d.l. wskazuje na możliwość świadczenia w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wyłącznie jednego (a nie większej ilości) rodzaju działalności leczniczej.

31 Skoro zatem w zakwestionowanym § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu przewidziano w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa szpital także zakład opiekuńczo – leczniczy, który – według regulacji ustawowej art. 9 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.d.l. świadczy działalność leczniczą inną niż szpitalna, to faktycznie umożliwiono w Statucie świadczenie przez jedno przedsiębiorstwo (szpital) dwóch rodzajów działalności leczniczej, co pozostaje w sprzeczności z cytowanymi regulacjami u.d.l., w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 8, 9.

32 Za zaprezentowanym w niniejszej sprawie przez skarżącego, a akceptowanym przez sąd, kierunkiem wykładni przepisów u.d.l. (tworzeniem dla każdego rodzaju działalności leczniczej odrębnego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego) opowiedziano się w doktrynie (vide M. Dercz, Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, teza 1 do art. 12 u.d.l.), jak również potwierdzają go przepisy wykonawcze, wśród których wymienić należy:

33 - § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 739), w którym nakazano całkowite wyodrębnienie pomieszczeń szpitala od pomieszczeń innego niż szpital przedsiębiorstwa udzielającego stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne;

34 - § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania (Dz. U. poz. 594), w którym wskazano, że każdemu przedsiębiorstwu podmiotu leczniczego nadaje się tylko jeden kod rodzaju działalności leczniczej.

35 W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia (kody charakteryzujące rodzaje działalności leczniczej wykonywanej w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego) wyodrębniono stacjonarne i całodobowe świadczenia szpitalne (kod 1) oraz stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne (kod 2).

36 W załączniku nr 2 do tego rozporządzenia (kody charakteryzujące specjalność komórki organizacyjnej przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego) wyraźnie przy tym odróżniono: w części 4 załącznika - oddziały szpitalne i inne komórki opieki szpitalnej oraz w części 5 załącznika: zakłady opiekuńczo – lecznicze i pielęgnacyjno – opiekuńcze.

37 Podkreślić też należy, że wśród oddziałów szpitalnych i innych komórek opieki szpitalnej (część 4 załącznika nr 2) nie wymieniono zakładu opiekuńczo – leczniczego (z rehabilitacją psychiatryczną lub o innym profilu psychiatrycznym) jako jednostki czy komórki organizacyjnej o charakterze szpitalnym, natomiast wyodrębniono różnego rodzaju oddziały m. in. psychiatryczne, oddziały psychiatrii sądowej, oddział rehabilitacji psychiatrycznej, oddział leczenia zaburzeń nerwicowych, funkcjonujące – co należy podkreślić – jako wyodrębnione oddziały szpitalne. Świadczy to zatem o odróżnieniu tych ostatnio wskazanych oddziałów (szpitalnych) jako jednostek/komórek organizacyjnych przedsiębiorstwa "szpital" od przeznaczonego do świadczenia usług innych niż szpitalne zakładu opiekuńczo – leczniczego jako przedsiębiorstwa wyraźnie innego niż przedsiębiorstwo "szpital", a także wyraźnie innego niż będące tego ostatniego częścią oddziały szpitalne lub komórki opieki szpitalnej;

38 - trafnie też skarżący wskazuje na rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych objętych wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz szczegółowego trybu postępowania w sprawach dokonywania wpisów, zmian w rejestrze oraz wykreśleń z tego rejestru (Dz. U. Nr 221, poz. 1319 z późn. zm.). Mimo że trudno nie zgodzić się z organem co do statystycznego (porządkującego) charakteru tej regulacji, to jednak treść § 5 pkt 28 i § 11 pkt 24 rozporządzenia (w których mowa o konieczności wskazania - we wniosku o rejestrację podmiotu wykonującego działalność leczniczą oraz w odpowiedniej części księgi rejestrowej – rodzaju działalności leczniczej wykonywanej w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego) potwierdza możliwość przypisania przedsiębiorstwu podmiotu leczniczego (i wykonywania w nim) wyłącznie jednego rodzaju działalności leczniczej.

39 Wskazać również należy, że legalność zapisu § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu podważają także wyniki analizy sposobu przeorganizowania miejsca spornego Zakładu opiekuńczo – leczniczego w strukturze podmiotu leczniczego SPP ZOZ, jak również rozbieżności między wynikającą z odpowiedzi na skargę charakterystyką realizowania w tym podmiocie świadczeń zdrowotnych (mających mieć charakter "stricte szpitalny") a udostępnioną na stronie internetowej SPP ZOZ informacją o aktualnej działalności tego zakładu oraz jego miejscu w strukturze całego SPP ZOZ.

40 W poprzednio obowiązującej strukturze organizacyjnej SPP ZOZ (vide regulamin organizacyjny z dnia 6 czerwca 2012 r., k. 75 – 86) Zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną funkcjonował jako komórka organizacyjna SPP ZOZ (a nie komórka szpitala jako jego części) udzielająca świadczeń zdrowotnych innych niż świadczenia szpitalne (§18 i 46 regulaminu). Jej zadaniem było w szczególności udzielanie świadczeń opiekuńczych, pielęgnacyjnych i rehabilitacyjnych, przygotowanie chorego do samodzielności, prowadzenie edukacji zdrowotnej, czynnego poradnictwa, udzielanie pomocy w sprawach socjalno – bytowych (k. 78 verte – 79). Podkreślić należy, że zgodnie z § 3 ust. 4 ówczesnego brzmienia regulaminu SPP ZOZ prowadził wcześniej działalność leczniczą udzielając świadczeń zdrowotnych stacjonarnych i całodobowych: szpitalnych i innych niż szpitalne.

41 Zarządzeniem Dyrektora SPP ZOZ z dnia 3 czerwca 2013 r. podjętym już po uchwaleniu Statutu zawierającego kwestionowany § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s", dokonano zmian regulaminu w ten sposób, że:

42 - ograniczono rodzaj stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych udzielanych przez SPP ZOZ wyłącznie do świadczeń szpitalnych oraz, co istotne

43 - wykreślono § 18 i § 46 regulaminu regulujące dotychczasową działalność Zakładu opiekuńczo – leczniczego jako komórki SPP ZOZ i włączono ten Zakład do katalogu komórek organizacyjnych udzielających świadczeń szpitalnych zawartego w § 22 ust. 1 regulaminu (k. 59 – 62).

44 Następnie, zmieniając § 24 regulaminu zarządzeniem Dyrektora SPP ZOZ z dnia 12 grudnia 2013 r. §, wskazano że "Zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną pobiera opłatę za wyżywienie i zakwaterowanie pacjentów na zasadach określonych w regulaminie Zakładu opiekuńczo – leczniczego z rehabilitacją psychiatryczną".

45 Przedstawione zmiany regulaminu organizacyjnego potwierdzają kierunek reorganizacji SPP ZOZ przyjęty w Statucie, a zakwestionowany w skardze tj. włączenie spornego Zakładu w strukturę Szpitala i uczynienie z niego jednostki organizacyjnej świadczącej usługi szpitalne o profilu psychiatrycznym. Jak wyżej wywiedziono, pozostaje to jednak w sprzeczności z brzmieniem przepisów u.d.l. Skoro bowiem zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. "b" w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.d.l. działalność lecznicza polegająca na świadczeniach zdrowotnych stacjonarnych i całodobowych innych niż szpitalne (np. w zakładzie opiekuńczo – leczniczym) jest innym rodzajem działalności leczniczej od szpitalnych świadczeń zdrowotnych (stacjonarnych i całodobowych), to powinna być też realizowana w odrębnym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego.

46 W kontekście powyższych norm regulaminowych i w kontekście treści § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu wątpliwości budzi treść informacji podanej na aktualnej stronie internetowej SPP ZOZ (oznaczonej jako BIP): www.sppchoroszcz.med.pl, na której "Zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną" został umieszczony w ramach jednego z przedsiębiorstw struktury organizacyjnej SPP ZOZ tj. przedsiębiorstwa o nazwie "Zespół opieki pozaszpitalnej" odrębnego od przedsiębiorstwa o nazwie "Szpital" (k. 94 – 95). Istnieje zatem rozbieżność między treścią Statutu, regulaminu a treścią informacji udostępnionych publicznie.

47 Zdaniem sądu powyższe rozbieżności potwierdzają konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego zapisu § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu, bowiem nie tylko – jak wyżej wywiedziono – jest on niezgodny z przepisami u.d.l., ale i praktyczna realizacja tego zapisu budzi istotne zastrzeżenia. Trudno bowiem w chwili obecnej ustalić jednoznacznie, wobec rozbieżnych wniosków płynących z odpowiedzi na skargę i z regulaminu organizacyjnego SPP ZOZ, jak ten zakład w praktyce funkcjonuje: czy jako fragment szpitala (na co wskazywałby Statut), czy jako fragment oddzielnego przedsiębiorstwa SPP ZOZ (na co wskazuje treść strony BIP oraz co sugeruje zapis w regulaminie dotyczący pobierania opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w zakładzie).

48 Wskazać w tym miejscu trzeba, że już z pobieżnej lektury przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wynika, że świadczenia zdrowotne o profilu psychiatrycznym mogą być realizowane m.in. na oddziale psychiatrycznym w szpitalu ogólnym lub w innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, sprawującym całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową (art. 3 pkt 2 lit. "a" - "d" tej ustawy). Wnioski te potwierdza treść załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 24, poz. 128), w którego części B ("Placówki dla dorosłych z zaburzeniami psychicznymi") wskazano na konieczność tworzenia "Oddziałów psychiatrycznych szpitalnych" oraz "Oddziałów opiekuńczych" w formie zakładów pielęgnacyjno – opiekuńczych lub zakładów opiekuńczo – leczniczych.

49 Z podstawowych dla tego zagadnienia aktów prawnych wykonawczych tj. z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. z 2009 r. Nr 140, poz. 1146 z późn. zm.) oraz z zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 października 2011 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień (NFZ 2011 r. Nr 40, poz. 65) wynika, że w ramach świadczeń psychiatrycznych dla osób dorosłych realizowanych w warunkach stacjonarnych oddziałów wyróżnia się m.in.:

50 - świadczenia psychiatryczne dla dorosłych (obejmujące diagnostykę i leczenie osób z zaburzeniami psychicznymi, w szczególności psychotycznymi powyżej 18 roku życia), które są realizowane na oddziałach psychiatrycznych (§ 10 ust. 1 pkt 1 lit. "a", § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2011 r. oraz część 1 załącznika nr 3 do zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 18 lipca 2012 r. w sprawie zmiany zarządzenia z dnia 17 października 2011 r., jak również pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 30 sierpnia 2009 r.);

51 - świadczenia opiekuńczo – lecznicze psychiatryczne dla dorosłych (obejmujące opiekę, pielęgnację i rehabilitację oraz leczenie chorych ze znacznymi i utrwalonymi zaburzeniami zachowania, którym nie można zapewnić opieki w innych warunkach), które są realizowane w zakładzie/oddziale opiekuńczo – leczniczym psychiatrycznym jako pobyt wymagający postępowania w trybie całodobowym (§ 10 ust. 1 pkt 1 lit. "l", § 12 ust. 12 rozporządzenia z dnia 17 października 2011 r. oraz część 12 załącznika nr 3 do zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 18 lipca 2012 r. w sprawie zmiany zarządzenia z dnia 17 października 2011 r., jak również pkt 12 załącznika nr 1 do rozrządzenia z dnia 30 sierpnia 2009 r.);

52 - świadczenia pielęgnacyjno – opiekuńcze psychiatryczne dla dorosłych (obejmujące opiekę, pielęgnację i rehabilitację oraz leczenie chorych ze znacznymi i utrwalonymi zaburzeniami zachowania, którym nie można zapewnić opieki w innych warunkach), które są realizowane w zakładzie/oddziale pielęgnacyjno - opiekuńczym psychiatrycznym (§ 10 ust. 1 pkt 1 lit. "m", § 12 ust. 14 rozporządzenia z dnia 17 października 2011 r. oraz część 14 załącznika nr 3 do zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 18 lipca 2012 r. w sprawie zmiany zarządzenia z dnia 17 października 2011 r.).

53 Wskazać trzeba, że dla świadczeń opiekuńczo – leczniczych psychiatrycznych dla dorosłych przewidziano w zarządzeniu z dnia 17 października 2011 r. kody 5162, 5172, które z kolei w rozporządzeniu z dnia 17 maja 2012 r. (w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych) zostały zarezerwowane wyłącznie dla zakładów opiekuńczo – leczniczych i pielęgnacyjno – opiekuńczych (część 5 załącznika nr 2), a co istotne i co wymaga podkreślenia - innych niż "Oddziały szpitalne i inne komórki opieki szpitalnej", w tym zatem inne niż oddziały szpitalne psychiatryczne (część 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 17 maja 2012 r.).

54 Powyższe potwierdza dotychczasowe rozważania i wnioski, zgodnie z którymi zakład opiekuńczo – leczniczy z rehabilitacją psychiatryczną jako realizujący świadczenia zdrowotne stacjonarne i całodobowe inne niż szpitalne nie może stanowić w obecnym stanie prawnym tj. na podstawie przepisów ustawy o działalności leczniczej, jednostki organizacyjnej przedsiębiorstwa o nazwie "szpital". W strukturze organizacyjnej podmiotu leczniczego (w rozpoznawanym przypadku - SPP ZOZ-u w Choroszczy) powinien być wyodrębnionym od szpitala przedsiębiorstwem. Oznacza to w sprawie niniejszej, że zakwestionowana w skardze treść § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu SPP ZOZ-u jest niezgodna z prawem i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

55 Bezpodstawny jest natomiast argument organu o tym, że za przyjętą w Statucie treścią § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" przemawia wynikająca z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. konieczność posiadania przez SPP ZOZ zarejestrowanej komórki organizacyjnej w postaci zakładu/oddziału opiekuńczo – leczniczego celem umożliwienia temuż ZOZ-owi podpisania umowy z NFZ o finansowanie świadczeń opiekuńczo – leczniczych psychiatrycznych dla dorosłych. Obowiązek ten nie może być jednak, zdaniem sądu, zrealizowany wbrew treści przepisów u.d.l. wymagających utworzenia odrębnego przedsiębiorstwa dla realizacji usług innych niż szpitalne w formie zakładu opiekuńczo – leczniczego.

56 Reasumując stwierdzić trzeba, jak trafnie zarzucił Wojewoda, niezgodność zapisu § 9 ust. 1 pkt 1 lit. "s" Statutu SPP ZOZ w Choroszczy z przepisami prawa, w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 8, pkt 12 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b", art. 9 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.d.l. Z uwagi na to, że powyższa niezgodność ma charakter istotny (bowiem treść Statutu uwzględniająca powyższe zapisy miałaby inną treść), zakwestionowany przepis Statutu należało wyeliminować z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności.

57 Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.