Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2009 r., II SA/Bk 500/09
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2009 r., II SA/Bk 500/09Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Katarzyna Luto-Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozebrania w części stawu wodnego poprzez jego częściowe zasypanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]; 2. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]; 3. stwierdza, że wymienione decyzje i postanowienie nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego M. D. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. na wniosek Pana J. J. wszczął w dniu [...].06.2008 r. postępowanie administracyjne w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania stawu wodnego na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej we wsi N., gmina N. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż na w/w nieruchomości istnieje staw wodny w kształcie czworokąta o wymiarach kolejnych boków 54m, 15,60m, 46,50m i 14,50m. Przedmiotowy obiekt budowlany został wykonany w lipcu 2008 r. przez właścicieli w/w działki. Inwestor w trakcie prowadzonego postępowania przedłożył skuteczne zgłoszenie z dnia 17.04.2008 r. złożone do Starosty [...]. Zgłoszenie powyższe obejmowało wykonanie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej (stawu) o długości 23,0 m, szerokości 15,0 i głębokości 0,80 m. Przeprowadzona wizja lokalna w dniu 8.07.2008 r. przez pracowników organu I instancji wykazała, iż wybudowany staw wodny znacznie odbiega od dokonanego przez inwestora zgłoszenia z dnia 17.04.2006 r. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. wdrożył procedury legalizacyjne na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. umożliwiające inwestorowi doprowadzenie nowo powstałego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W tym celu w dniu 06.08.2008 r. organ I instancji wydał postanowienie, którym zobowiązał Państwo M. D. i A. U. S-D. do przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia dokumentów określonych w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2), określenia zakresu i sposobu wykonania robót budowlanych oraz odpowiednich szkiców lub rysunków dot. wybudowanego stawu wodnego na działce nr ewid. 161, projektu zagospodarowania działki lub terenu z uwzględnieniem wybudowanego stawu wodnego, zaświadczenia Urzędu Gminy N. o zgodności wybudowanego stawu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pozwolenia wodnoprawnego wykonanego stawu wodnego.
3 Decyzją z dnia [...].12.2008 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał w dniu [...].02.2009 r. postanowienie znak [...], którym nałożył na Państwa M. D. i A. U. S. –D. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia dokumentów określonych w art. 49 b ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz pozwolenia wodnoprawnego wykonanego stawu wodnego.
4 Inwestor we wskazanym terminie nie wykonał obowiązku określonego w postanowieniu, dlatego też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. wydał w dniu [...].04.2009 r. decyzję znak [...], którą nakazał M. D. i A. U. S.-D. rozebranie poprzez zasypanie części stawu wodnego, do stanu zgodnego ze skutecznym zgłoszeniem z dnia 17.04.2008 r. tj. do kształtu prostokąta o wymiarach 23, O m x 15,0 m.
5 Od decyzji z dnia 30.04.2009 r. odwołał się Pan M. D. wnosząc o "odroczenie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. na czas skompletowania i przedłożenia kompletnej dokumentacji legalizującej zbiornik wodny położony na działce nr [...] w N.".
6 Organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. l ustawy Prawo budowlane z 1994 r. roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Poprzez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie obiektu budowlanego (art. 3 pkt. 7 ustawy Prawo budowlane 1994 r.). Natomiast przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Zawarta w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. definicja budowli wskazuje na przykładowe rodzaje budowli. Wśród przykładów budowli ( art. 3 pkt 3 wyżej cytowanej ustawy) ustawodawca wymienił między innymi ogólnie "zbiorniki". Zatem nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne, w tym również stawy są budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych.
7 Zebrany materiał dowodowy przez organ I instancji oraz przeprowadzona wizja lokalna przez pracowników tutejszego organu w dniu 5.12.2008 r. pozwalają stwierdzić jednoznacznie, iż na nieruchomości nr geod. [...] we wsi N. gm. N. został wykonany staw wodny niezgodnie z dokonanym przez Pana M. D. zgłoszeniem z dnia 17.04.2008 r. Ponadto w trakcie robót budowlanych inwestor dokonał zmiany przebiegu istniejącego rowu R-17, przenosząc go z granicy działek nr [...] i [...] na teren działki nr [...] należącej do Pana M. Ł. bez stosownych uzgodnień i pozwoleń, co zostało potwierdzone w postanowieniu Marszałka Województwa [...] z dnia [...].04.2009 r.
8 W związku z tym stwierdzono, iż organ I instancji prawidłowo wdrożył procedury legalizacyjne w trybie art. 49 b ustawy Prawo budowlane z 1994 r wydając w dniu 18.02.2009 r. postanowienie, bowiem wykonanie zbiornika wodnego (stawu) o takich wymiarach wymaga właściwego, skutecznego zgłoszenia w organie administracji architektoniczne budowlanej oraz pozwolenia wodnoprawnego wymaganego ustawą Prawo wodne z 2001 r.
9 Ustawodawca w art. 49 b ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. określił, iż w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje przepis ust. 1 czyli nakazuje rozbiórkę obiektu lub jego części wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.
10 W związku z tym, że inwestor nie przedłożył dokumentów określonych w postanowieniu organ I instancji zobligowany był do nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego powstałej w warunkach samowoli budowlanej.
11 Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie przewidują możliwości odraczania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, dlatego też wniosek Pana M. D. o odroczenie nie może zostać rozpatrzony w postępowaniu odwoławczym, gdyż na tym etapie badana jest zgodność wydania decyzji organu I instancji z obowiązującymi przepisami. W tym przypadku ustawodawca określił termin 30 dni (termin zawity) na przedłożenie dokumentów i termin ten powinien być uwzględniony przez organ prowadzący postępowanie administracyjne.
12 W związku z tym, iż w wyniku robót budowlanych powstało urządzenie wodne (staw) o innych rozmiarach jak w zgłoszeniu organ I instancji prawidłowo uwzględnił zapisy ustawy Prawo wodne z 2001 r. w zakresie pozwolenia wodnoprawnego. Artykuł 2 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. określa, iż ustawa Prawo budowlane nie narusza przepisów odrębnych, a w szczególności Prawa wodnego w odniesieniu do urządzeń wodnych.
13 W skardze wywiedzionej do tut. Sądu M. D. wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji w całości oraz zalegalizowanie istniejącego stawu. Wskazał, że zgłosił fakt budowy stawu. Jednakże wody podziemne oraz kurzawka cały czas wchłaniają nasypaną ziemię. Inspekcja budowlana była informowana o zaistniałej sytuacji. Dodał, że od momentu wydania postanowienia cały czas stara się zalegalizować powstały zbiornik. Na dowód tego załączył część korespondencji. Wskazał, że nie ma możliwości technicznych zasypania części stawu z uwagi na to, iż wokół są tereny zabagnione. Wskazał, że w momencie rozpoczęcia prac oczyszczających bagno nie zauważył jego istnienia. Na mapie uwidoczniony jest rów linią przerywaną, co sugeruje, że był projektowany lecz nie został zrealizowany ze względu na rozległe trzęsawisko.
14 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w decyzji. Zdaniem organu posiadane doświadczenie zawodowe, wiedza techniczna osób dokonujących oględzin oraz obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nie dają podstaw do przyjęcia argumentacji i uznania, że nie dokonał on samowoli budowlanej na działce numer 161.
15 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
16 Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a), według którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
17 Będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane przewidywał, że właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni -między innymi - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1.
18 W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że staw wykonany przez skarżącego jest prawie dwukrotnie większy od projektu stawu, który został zgłoszony organowi budowlanemu. Dlatego też wszczęto procedurę przewidzianą art. 49 b ust. 2 ustawy Prawo budowlane i postanowieniem z dnia [...].02.2009 r. nałożono na skarżącego oraz A. U. S.-D. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów wskazanych w postanowieniu. Niesporne jest, że skarżący nie wywiązali się z tego obowiązku w terminie wskazanym w postanowieniu. Jak wynika ze złożonej na rozprawie kopii decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę ziemnego zbiornika wodnego, wydanej przez Wójta Gminy N., wydano ją [...].06.
19 2009 r. - po przeszło 3 miesiącach od daty złożenia wniosku. Ponadto skarżący uzyskał informację, że wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego może być skutecznie złożony po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy. Dodać też należy, że zgodnie z art. 131 ust 2 pkt 2 Prawa wodnego wnioskodawca do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego zobligowany jest dołączyć decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana – w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego. Zatem skarżący mógł skutecznie wystąpić o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dopiero po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy. Należało więc przyjąć, że wskazany przez organ I instancji termin 30-dniowy do przedłożenia wszystkich wymaganych postanowieniem dokumentów był terminem nierealnym. W ocenie Sądu wskazany art. 49 b ust. 2 ustawy Prawo budowlane 30 – dniowy termin do przedłożenia określonych dokumentów może być przedłużany przez organ wydający postanowienie, w przypadku ustalenia, że wykonanie nałożonych obowiązków obiektywnie w określonej sytuacji nie jest możliwe do zrealizowania w tym terminie. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i problem był sygnalizowany przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Decyzja o warunkach zabudowy nawet gdyby została wydana w terminie miesięcznym, zgodnie art. 36 k.p.a., to i tak skarżący nie zdążyłby uzyskać pozwolenia wodnoprawnego. Normy postępowania wynikające z ustawy czy też z aktu stosowania prawa nie mogą być swoistą pułapką dla obywateli. Obowiązkiem obywateli jest przestrzeganie nakazów i zakazów nakładanych przez administrację. Jednakże obowiązki wynikające z przepisów prawa muszą być zrozumiałe i akceptowalne pod względem obiektywnej możliwości ich wykonania. Dlatego też w ocenie Sądu organy naruszyły art. 49 b ust.2 Prawa budowlanego uznając, że termin wskazany w ustawie jest terminem nieprzekraczalnym.
20 Naruszono również art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a., gdyż egzekwując obowiązki wynikające z postanowienia nie wyjaśniono uprzednio czy termin do ich wykonania jest realny. Nie znajdują natomiast potwierdzenia w materiale dowodowym argumenty skarżącego, że do zwiększenia wielkości stawu doszło samoistnie działaniem sił natury. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz doświadczenie życiowe nie dają podstaw do wysnucia takiego wniosku. Ponadto to inwestora obciąża obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w stanie zgodnym z uzyskanym zgłoszeniem i innymi przepisami prawa.
21 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględnienia skargi było zamieszczenie w wyroku obligatoryjnego stwierdzenia o niemożliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchyleniem sąd objął także decyzję organu I instancji oraz postanowienie organu I instancji uznając, że ich wyeliminowanie przyczyni się do szybszego załatwienia sprawy.