Postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 30 stycznia 2018 r., I Ns 90/16

postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 30 stycznia 2018 r., I Ns 90/16

Tekst

1 Sygn. akt I Ns 90/16

POSTANOWIENIE

2 Dnia 30 stycznia 2018 r.

3 Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodniczący: SSR Anna Lisowska

5 Protokolant: sekr. sąd. Judyta Masłowska

6 po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. w Piszu na rozprawie

7 sprawy z wniosku D. K., małoletniej M. K. zastąpionej przez przedstawicielkę ustawową K. P.

8 z udziałem K. K.

9 o stwierdzenie nabycia spadku po P. K.

10 I. Stwierdza, że spadek po P. K. s. F. i I.

11 zmarłym w dniu 11 lutego 2016r. w K.

12 ostatnio stale zamieszkałym w K.

13 na podstawie ustawy nabyła w całości córka M. K. c. K.

14 I. Stwierdza, że na podstawie zapisu windykacyjnego dokonanego przez spadkodawcę P. K. s. F. i I. zmarłego dnia 11 lutego 2016r. w testamencie notarialnym z dnia 14 lipca 2014 roku rep. A Nr (...) córka spadkodawcy M. K. c. K. nabyła prawo własności nieruchomości położonej w obrębie K., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiące niezabudowaną działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr (...), bratankowie spadkodawcy D. K. s. A. i A. oraz K. K. s. A. i A. nabyli w udziałach wynoszących po 1/2 części prawa własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębie K. i T., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiącego działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnym (...) wraz z zabudowaniami, dla którego Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr (...).

15 II. Orzeka, iż uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.

16 Sygn. akt I Ns 90/16

Uzasadnienie

17 D. K. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po stryju P. K. zmarłym 11 lutego 2016 roku. Wskazał, że P. K. ostatnio przed śmiercią stale zamieszkiwał w K.. W chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim. Posiadał jedno dziecko – córkę M. K.. Spadkodawca pozostawił testament notarialny sporządzony 14 lipca 2014 roku przed notariuszem K. T. pod numerem Rep. A (...), w którym do spadku powołał wnioskodawcę oraz małoletnich uczestników postępowania: bratanka K. K. i córkę M. K.. W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Nikt ze spadkobierców spadku nie odrzucał, ani nie zrzekał się dziedziczenia.

18 Z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po P. K. zmarłym 11 lutego 2016 roku wystąpiła również małoletnia M. K. zastąpiona przez przedstawicielkę ustawową K. P.. Wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie, że spadek po zmarłym P. K. na podstawie ustawy nabyła córka M. K. w całości. W uzasadnieniu podniosła, że jest jedynym dzieckiem spadkodawcy. Spadkodawca w chwili śmierci był kawalerem. W skład spadku wchodzi wielohektarowe, dobrze prosperujące gospodarstwo rolne, którego częściami składowymi są maszyny i inwentarz żywy.

19 Postanowieniem z 11 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Piszu sprawę z wniosku małoletniej M. K. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z wniosku D. K..

20 Na wniosek małoletniej M. K., postanowieniem z 11 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Piszu postanowił sporządzić spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego po P. K.. Wykonanie postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza Sąd zlecił Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Piszu W. M..

21 Wnioskodawczyni M. K. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po P. K. na podstawie ustawy. Zakwestionowała ważność testamentu zarzucając, że znajdujący się na nim podpis nie został naniesiony przez spadkodawcę. W konsekwencji wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii i porównania pisma z Laboratorium Komendy Głównej Policji w W..

22 Sąd ustalił, co następuje:

23 P. K. zmarł 11 lutego 2016 roku w K., gdzie ostatnio przed śmiercią stale zamieszkiwał.

24 W chwili śmierci P. K. był kawalerem. Pozostawił po sobie jedno dziecko – córkę M. K.. Innych dzieci, w tym pozamałżeńskich, przysposobionych, bądź takich które zmarły, spadkodawca nie miał.

25 P. K. pozostawił testament sporządzony 14 lipca 2014 roku przed notariuszem K. T. pod numerem Rep. A (...), w którym tytułem zapisu windykacyjnego przeznaczył na rzecz:

26 - córki M. K. prawo własności nieruchomości położonej w obrębie K., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...),

27 - bratanków – D. K. i K. K. w udziałach wynoszących po ½ części prawo własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębie K. i T., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiącego działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnym (...) wraz z zabudowaniami, dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).

28 Nikt spadku nie odrzucał, nie zrzekał się dziedziczenia, ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.

29 (dowód: odpisy skrócone aktów urodzenia M. K. i K. K. k. 3; odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy i odpis skrócony aktu urodzenia D. K. k. 3 akt sprawy I Ns 82/16 o otwarcie i ogłoszenie testamentu; wypis aktu notarialnego z 14.07.2014r. k. 4-5 akt sprawy I Ns 82/16; protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu k. 6 akt sprawy I Ns 82/16; zapewnienie spadkowe przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni k. 42v; opinia biegłego sądowego z zakresu grafologii, psychografologii i badań pisma ręcznego k. 209-226 oraz ustna opinia uzupełniająca biegłego k. 255v-257v)

30 Sąd zważył, co następuje:

31 Zgodnie z art. 926 § 1 k.c. powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Tytuł powołania do spadku jest podstawowym i koniecznym wymogiem dziedziczenia.

32 Przepis art. 926 § 2 k.c. wyraża generalną zasadę, iż powołanie do dziedziczenia z testamentu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Zasada ta zabezpiecza pełną realizację swobody w dysponowaniu majątkiem na wypadek śmierci.

33 Jeżeli spadkodawca nie powołał spadkobiercy w testamencie albo żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą, dopiero wówczas następuje dziedziczenie ustawowe co do całości spadku (art. 926 § 2 k.c.). Natomiast, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, gdy spadkodawca do części spadku nie powołał spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku nie chce lub nie może być spadkobiercą, wówczas następuje dziedziczenie ustawowe co do tej części spadku (art. 926 § 3 k.c.).

34 Stosownie do przepisów art. 950 k.c. i art. 959 k.c. testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego, zaś spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.

35 Zgodnie z art. 981¹ § 1 k.c. w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).

36 Zapis windykacyjny to postanowienia testamentu, na podstawie którego konkretnie wskazana osoba, która nie musi, ale może, być spadkobiercą, nabywa z chwilą otwarcia spadku z mocy prawa konkretny przedmiot, należący do spadkodawcy.

37 Przepis art. 981¹ § 2 k.c. zawiera zamknięty katalog przedmiotów, które mogą być objęte zapisem windykacyjnym. Są to: rzeczy oznaczone co do tożsamości, zbywalne prawa majątkowe, przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolne oraz ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

38 W niniejszej sprawie ważność pozostawionego przez spadkodawcę testamentu notarialnego zwierającego zapis windykacyjny zakwestionowała małoletnia wnioskodawczyni M. K., zarzucając, iż podpis widniejący na tym testamencie nie został sporządzony przez spadkodawcę P. K..

39 Z uwagi na powyższe Sąd na wniosek pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyni dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii – porównania pisma, wyznaczając K. G. – biegłą z listy Sądu Okręgowego w Olsztynie.

40 W sporządzonej na piśmie opinii, na podstawie materiału porównawczego zgromadzonego w aktach sprawy biegła jednoznacznie stwierdziła, że podpis widniejący na testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku został sporządzony przez spadkodawcę P. K. (vide k. 209-226). W opinii ustnej uzupełniającej złożonej na rozprawie 6 czerwca 2017 roku biegła bardzo rzeczowo odniosła się do wszystkich zarzutów pełnomocnika wnioskodawczyni. Zeznała, że zarzuty te wynikają z powierzchownej analizy pisma, a nie ze szczegółowych pomiarów i analizy cech zmiennych, które dokonane zostały przez biegłą. Biegła wskazała , że w swojej analizie wykonała pomiary stricte grafometryczne , a także dokonała analizy cech zmiennych pisma. Jako materiał porównawczy wykorzystała przedstawione jej oryginały dokumentów, w tym również dokumentów urzędowych z porównywalnego okresu czasu co dokument kwestionowany. W ocenie biegłej przedmiotowe badanie i pomiary były proste i w ogóle nieskomplikowane, a zgromadzony materiał porównawczy pod względem ilościowym i jakościowym był zgodny ze standardami. Stąd też wnioski opinii są jasne i kategoryczne (vide k. 255v-257v). Ponadto, w sporządzonej na polecenie Sądu pisemnej opinii uzupełniającej biegła K. G. stwierdziła jednoznacznie, że podpis widniejący na testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku nie został sporządzony przez brata spadkodawcy - A. K. (vide k. 312-336v).

41 Sąd w pełni podzielił opinię pisemną i opinie uzupełniające biegłej sądowej K. G., bowiem spełniały one stawiane im wymogi, odzwierciedlały staranność i wnikliwość w badaniu zleconego zagadnienia, odpowiadały w sposób wyczerpujący, stanowczy i zrozumiały na postawione pytania, a przytoczona na ich uzasadnienie argumentacja jest w pełni przekonująca. Zauważyć należy, iż opinia biegłego podlega, jak i inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c, lecz odróżniają je szczególne kryteria oceny. Stanowią je zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Opinie sporządzone zostały zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą specjalną.

42 Z uwagi na powyższe Sąd oddalił wnioski pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu: z opinii biegłego z zakresu grafologii i porównania pisma z Laboratorium Komendy Głównej Policji w W., z dodatkowych opinii biegłych z (...) Towarzystwa (...), z opinii biegłej A. J. z listy Sądu Okręgowego w Suwałkach, z dodatkowej opinii biegłych z Komendy Wojewódzkiej Policji w O., uznając, iż zawnioskowane dowody nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy powodując zwłokę w postępowaniu. Ponadto Sąd pominął wniosek pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyni M. K. o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z Pracowni badania pisma ręcznego i dokumentów Instytutu i. prof. Z. w K., albowiem wniosek ten złożony został dopiero na rozprawie w dniu 29 listopada 2017r., zatem był spóźniony, a ponadto z uwagi na jasność opinii biegłej grafolog K. G. w ocenie Sądu wniosek ten złożony został wyłącznie dla zwłoki.

43 Reasumując, Sąd uznał, że testament spadkodawcy P. K. sporządzony w formie aktu notarialnego jest ważny i stanowi on w niniejszej sprawie tytuł powołania do spadku w zakresie przedmiotów objętych zapisem windykacyjnym.

44 Bezspornym jest, że przedmioty objęte zapisem windykacyjnym należały w chwili otwarcia spadku do spadkodawcy, wobec czego zapis windykacyjny jest skuteczny.

45 Jak wskazano na wstępie rozważań, jedną z naczelnych zasad prawa spadkowego jest zasada swobody testowania. Osoba fizyczna ma prawnie zagwarantowaną możliwość swobodnego dysponowania majątkiem także na wypadek śmierci. Zgodnie z tą zasadą Sąd, w oparciu o art. 1025 k.c. i powołane wyżej przepisy, stwierdził, że na podstawie zapisu windykacyjnego dokonanego przez spadkodawcę w testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku rep. A nr (...), zgodnie z wolą spadkodawcy:

46 - córka spadkodawcy, M. K., dziedziczy prawo własności nieruchomości położonej w obrębie K., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...),

47 - bratankowie spadkodawcy, D. K. i K. K., dziedziczą w udziałach wynoszących po ½ części prawo własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębie K. i T., gmina P., powiat (...), województwo (...), stanowiącego działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnym (...) wraz z zabudowaniami, dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).

48 Natomiast co do pozostałej części spadku po P. K., nie objętej zapisem windykacyjnym, powołanie wynika z ustawy.

49 W myśl przepisu art. 931 § 1 k.c., w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych.

50 Sąd po odebraniu zapewnienia spadkowego od przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni oraz po przeprowadzeniu dowodu z dokumentów – aktów stanu cywilnego załączonych do akt niniejszej sprawy oraz sprawy I Ns 82/16, stwierdził w oparciu o art. 1025 k.c. i powołane wyżej przepisy, że spadek po zmarłym P. K. na podstawie przepisów kodeksu cywilnego nabyła jedyna córka spadkodawcy - M. K..

51 Jak wynika z zapewnienia spadkowego odebranego przez Sąd od przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni, wymienieni spadkobiercy nie podlegali ustawowemu wyłączeniu od dziedziczenia z tytułu odrzucenia spadku, zrzeczenia się go bądź uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

52 O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.