Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 listopada 2023 r., VII U 919/23

wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 listopada 2023 r., VII U 919/23

Tekst

1 Sygn. akt VII U 919/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 17 listopada 2023 r.

3 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy

4 i (...)

5 w składzie:

6 Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka

7 Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska

8 po rozpoznaniu na rozprawie 17 listopada 2023 r. w W.

9 odwołania J. K.

10 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W.

11 o przeliczenie emerytury

12 z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr (...)

13 oddala odwołanie.

14 Sygn. akt VII U 919/23

Uzasadnienie

15 J. K. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 27 kwietnia 2023 r. nr (...) i wniósł o uwzględnienie waloryzacji mającej miejsce w 2023 r. przy obliczeniu wysokości emerytury.

16 W uzasadnieniu podniósł, że organ rentowy nie uwzględnił w wyliczeniu wysokości emerytury waloryzacji z 2023 r. zgodnie z wskaźnikiem ogłoszonym przez Ministra Rodziny i Polityki Społecznej 13 lutego 2023 r. za rok 2023 r. w wysokości 114,8 % w związku z wzrostem kosztów utrzymania w Polsce w 2023 r. Organ rentowy nie odniósł się do złożonego przez ubezpieczonego pisma w tej sprawie 30 marca 2023 r. w zakresie ponownego przeliczeni emerytury na podstawie waloryzacji kapitałów emerytalnych w drugim półroczu 2023 r. W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych obniżył mu wysokość wyliczonej emerytury o 6 % w związku ze wzrostem wskaźnika długości życia od 1 kwietnia 2023 r. Obniżenie wysokości emerytury wyliczonej w 2023 r. w stosunku do waloryzacji w 2023 r. jest nierównością społeczną niezgodną z Konstytucją RP oraz ograniczeniem środków finansowych niezbędnych do życia w okresie inflacji i wzrostu kosztów utrzymania (odwołanie, k. 3 a.s.).

17 W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. wniósł o jego oddalenie.

18 W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy, powołując się na przepis art. 88 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wskazał, że emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od 1 marca (ust. 1). W myśl ust. 2 ww. przepisu waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota świadczenia nie może ulec obniżeniu. Z ust. 3 ww. przepisu wynika, że waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Odwołujący złożył wniosek o emeryturę 2 marca 2023 r., a świadczenie zostało mu przyznane od 1 kwietnia 2023 r., tj. od osiągniecia wieku emerytalnego, decyzją z 27 kwietnia 2023 r. Nie jest więc możliwa waloryzacja tego świadczenia, ponieważ nie przysługiwało ono ostatniego dnia lutego 2023 r. (odpowiedź na odwołanie, k. 12 a.s.).

19 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

20 J. K. 2 marca 2023 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę (wniosek z 2 marca 2023 r., k. 1 – 11 a.r.).

21 Decyzją z 27 kwietnia 2023 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał J. K. emeryturę od 1 kwietnia 2023 r., tj. od osiągnięcia wieku 65 lat. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich waloryzacji, zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwota środków zaewidencjonowanych na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 26c ustawy emerytalnej: (704.454,96+1.139.018,35+289.084,95)/210,00 =10.155,04 zł. Organ rentowy poinformował ubezpieczone, że waloryzacja świadczeń emerytalno – rentowych dotyczy osób mających prawo do wypłaty świadczenia na dzień 31 marca 2023 r. Ubezpieczony natomiast nabył prawo do emerytury w dniu 1 kwietnia 2023 r., wobec tego waloryzacja zostanie dokonana dopiero w następnym roku (decyzja ZUS z 27 kwietnia 2023 r., k. 23 a.r.).

22 J. K. odwołał się od powyższej decyzji inicjując tym samym niniejsze postępowanie (odwołanie k. 3 a.s.).

23 Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie załączonych do akt sprawy, akt organu rentowego. Wartość dowodowa dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a sąd mając na względzie ich treść uznał je za rzetelne. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego.

24 Sąd zważył, co następuje:

25 Odwołanie J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 27 kwietnia 2023 r. nr (...) było nieuzasadnione.

26 Na wstępie należy zaznaczyć, że w sprawach z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie przed sądem stanowi dalszy ciąg postępowania toczącego się wcześniej przed organem rentowym. W postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma charakter odwoławczy i kontrolny, postępowanie dowodowe ogranicza się do sprawdzenia zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ rentowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2014r. II UK 11/14).

27 Ze specyfiki spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych wynika, że kognicja sądu w danej sprawie zawsze wyznaczona jest zakresem rozpoznania zaskarżonej decyzji, gdyż sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, lecz o prawidłowości zaskarżonej decyzji. W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego sąd pierwszej instancji kontroluje bowiem jej zgodność z prawem, a sąd drugiej instancji - prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w odniesieniu do stanu rzeczy (faktycznego i prawnego) istniejącego w chwili wydania przez organ rentowy decyzji. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot żądania jest określony treścią decyzji organu rentowego, od której odwołanie wszczyna postępowanie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Treść decyzji organu rentowego wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 września 2000 r. II UKN 685/99; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, z 13 maja 1999 r. II UZ 52/99; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r. III AUa 303/16).

28 Przedmiotem zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych była waloryzacja przysługującej odwołującemu emerytury. Zgodnie z art. 88 ust. 1 - 3 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1251) emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Jak wskazuje art. 89 ust. 1 - 3 i 6 tej samej ustawy wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów. Zwiększenie o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia jest przedmiotem corocznych negocjacji, w ramach Rady Dialogu (...), przeprowadzanych w czerwcu, w roku poprzedzającym waloryzację. Wskaźnik waloryzacji ogłasza minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", biorąc pod uwagę wskazane wyżej wskaźniki i wysokość zwiększenia.

29 W ocenie sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. prawidłowo obliczył wysokość świadczenia przysługującego ubezpieczonemu. Aktualne unormowania art. 88-94 przewidują coroczną (od 1 marca), cenowo-płacową waloryzację automatyczną emerytur i rent przyznanych przed terminem waloryzacji. Polega ona na pomnożeniu kwoty świadczenia oraz jego podstawy wymiaru (w wysokości przysługującej w ostatnim dniu lutego roku przeprowadzenia waloryzacji) przez wskaźnik waloryzacji. W celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości należy stwierdzić, że wysokość zwaloryzowanego świadczenia będzie równa iloczynowi kwoty świadczenia oraz wskaźnika waloryzacji. W związku z tym waloryzację określa się jako czynność formalno-techniczną, w ramach której nie dochodzi do zmian w zakresie wysokości samego świadczenia w wysokości poddawanej waloryzacji (zob. wyroki SA: w B. z 8 lutego 2018 r., III AUa 638/17, LEX nr 2481790; w Ł. z 15 listopada 2017 r., III AUa 220/17, LEX nr 2465940, i w Ł. z 23 listopada 2015 r., III AUa 459/15, LEX nr 1968168). W stosunku do emerytur i rent pobieranych waloryzację przeprowadza się z urzędu (na bieżąco). Jeżeli wypłatę świadczenia wstrzymano, a następnie wznowiono - należy uwzględnić wszystkie waloryzacje, również dodatkowe, przypadające w okresie wstrzymania.

30 Z komunikatu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 lutego 2023 roku w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2023 roku (M.P. z 2023 r., poz. 185) wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2023 r. wynosi 114,8%.

31 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. nie dokonał waloryzacji świadczenia J. K., ponieważ w myśl ww. przepisów waloryzacja świadczeń emerytalno - rentowych dotyczy osób mających ustalone prawo do wypłaty świadczenia na dzień ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. W sytuacji ubezpieczonego nie było takiej możliwości, bowiem ubezpieczony 28 lutego 2023 r. nie miał przyznanego prawa do emerytury i nie pobierał takiego świadczenia. Przepisy ustawy emerytalnej w szczególności art. 88 stanowi, że waloryzacja emerytury byłaby możliwa tylko w sytuacji gdyby ubezpieczony posiadał prawo do emerytury 28 lutego 2023 r., wówczas organ rentowy dokonałby z urzędu waloryzacji od 1 marca 2023 r. zgodnie z wskaźnikiem waloryzacji emerytur i rent w 2023 r. Reasumując, w myśl powyższych przepisów ubezpieczony nie należy do kręgu osób uprawnionych do waloryzacji świadczenia, ponieważ prawo do emerytury uzyskał dopiero od 1 kwietnia 2023 r. Waloryzacja emerytury będzie przysługiwała ubezpieczonemu od 1 marca 2024 r.

32 Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c., jak w sentencji.