Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2019 r., IV U 1990/18

wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2019 r., IV U 1990/18

Tekst

1 Sygn. akt IV U 1990/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 5 czerwca 2019 r.

3 Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSO Anna Guniewska

7 Protokolant:

8 st. sekr. sądowy Magdalena Rykała-Płodzień

9 po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2019 r.

10 sprawy E. S.

11 przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w R.

12 o wysokość emerytury rolniczej

13 na skutek odwołania E. S.

14 od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w R.

15 z dnia 23 października 2018r., z dnia 31 października 2018r., z dnia 6 listopada 2018r., z dnia 28 listopada 2018r. znak (...)-2

16 z dnia 31 października 2018r. znak : (...)

17 oddala odwołania.

18 Sygn. akt IV U 1990/18

Uzasadnienie

19 wyroku z dnia 5 czerwca 2019 r.

20 Decyzją z dnia 23 października 2018r. znak: (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, rozpoznając wniosek z dnia 12.10.2018r., przyznał E. S. prawo do emerytury rolniczej od 1 sierpnia 2018r. w wysokości 877,80 zł miesięcznie.

21 Decyzją z dnia 31 października 2018r. znak:(...) KRUS ustalił nadpłatę emerytury rolniczej w okresie od 01.08.2018r. do 31.10.2018r. w kwocie 306,45 zł. Poinformował E. S., że powyższa kwota będzie potrącana z pobieranej emerytury w wysokości 269,80 zł.

22 Decyzją z dnia 31 października 2018r. znak: (...) Prezes KRUS działając z urzędu, przeliczył E. S. emeryturę od 01.11.2018r. i ustalił jej wysokość na kwotę 660,00 zł miesięcznie z uwzględnieniem potrącenia kwoty 269,80 zł.

23 Decyzją z dnia 6 listopada 2018r. Prezes KRUS ponownie ustalił wysokość emerytury wnioskodawczyni na kwotę 841,76 zł miesięcznie.

24 Odwołanie od w/w decyzji złożył pełnomocnik E. S. wnosząc o ich zmianę poprzez zobowiązanie KRUS do przyznania prawa do emerytury rolniczej w dotychczasowej wysokości 959,95 zł miesięcznie.

25 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wyjaśnił, iż w dniu 18.10.2018r. do KRUS wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w P., z którego wynika, że od 1 sierpnia 2018r. przyznał i podjął o wypłatę emerytury dla E. S.. W związku z tym, że okresy pracy zawodowej, które zaliczył ZUS do świadczenia były również uwzględnione do przyznania emerytury rolniczej w 2009r. KRUS przeliczył świadczenie i nowa wysokość emerytury bez uwzględnienia pracy zawodowej wyniosła 877,80 zł. W ocenie organu rentowego wszystkie zaskarżone decyzje są prawidłowe i znajdują oparcie w przepisach ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

26 Decyzją z dnia 28 listopada 2018r. znak: (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ponownie ustalił wysokość emerytury rolniczej E. S. na kwotę 795,76 zł przy uwzględnieniu potrącenia 36,65 zł tytułem nienależnie pobranych świdczeń.

27 W odwołaniu pełnomocnik wnioskodawczyni wnosił o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury rolniczej w wysokości 959,95 zł.

28 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podał, iż zaskarżoną decyzją dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury rolniczej po zakończeniu dokonywania potrąceń. Wskazał, iż zarówno część składkowa świadczenia w wysokości 155,19 zł, jak też część uzupełniająca w kwocie 867,22 zł, są takie same jak w decyzji z dnia 6 listopada 2018r.

29 Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2019r. Sąd połączył sprawy z odwołań E. S. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia pod sygn. akt IV U 1990/18.

30 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

31 E. S. urodziła się (...)

32 W dniu 29 grudnia 2008r. złożyła wniosek o emeryturę. W kwestionariuszu dotyczącym okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz okresów podlegających zaliczeniu do tego ubezpieczenia wskazała: od 23.07.1967r. do 30.12.1969r. – praca w gospodarstwie rodziców, od 31.12.1969r. do 30.06.1982r.- własne gospodarstwo rolne (ubezpieczenie od 01.07.1977r. do 30.06.1982r.), od 07.10.1971r. do 24.02.1972r. i od 13.09.1972r. do 05.03.1973r. (...) Wytwórnia (...), od 19.05.1973r. do 21.07.1973r. – Zakład (...) L., od 01.02.1981r. do 30.06.1994r.- Rolnicza Spółdzielnia (...), od 01.07.1994r. do 02.12.1996r. praca we własnym gospodarstwie, od 01.07.1996r. do 28.02.2000r. renta z ZUS, od 01.03.2000r. do 31.12.2008r. własne gospodarstwo rolne. Na powyższe przedłożyła stosowne dokumenty, w tym świadectwa pracy.

33 Prezes KRUS w dniu 27 stycznia 2009r. wydał decyzję przyznającą E. S. wcześniejszą emeryturę rolniczą. Uwzględnił następujące okresy:

34 - od 23.07.1967r. do 30.12.1969r. – praca w gospodarstwie rodziców,

35 - od 07.10.1971r. do 24.02.1972r. i od 13.09.1972r. do 05.03.1973r. – praca zawodowa,

36 - od 19.05.1973r. do 08.06.1973r. – praca zawodowa,

37 - od 10.06.1973r. do 21.07.1973r. – praca zawodowa,

38 - od 01.07.1977r. do 30.06.1982r. – okres podlegania F.,

39 - od 01.02.1981r. do 14.11.1991r. – praca zawodowa,

40 - od 01.07.1994r. do 31.12.1996r. – okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,

41 - od 01.01.2000r. do 31.12.2008r. - okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

42 Łącznie okresy pracy zawodowej wynosiły 11 lat 9 miesięcy i 27 dni.

43 Decyzją z dnia 11.03.2009r. Prezes KRUS przeliczył emeryturę rolniczą uwzględniając okres zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni (...) od 15.11.19991r. do 30.06.1994r. (po wyłączeniu zasiłków chorobowych – 1 rok 8 miesięcy i 8 dni). Łączny okres pracy zawodowej wyniósł 13 lat 6 miesięcy i 5 dni.

44 Kolejnymi decyzjami z dnia 22 czerwca 2009r., 18 czerwca 2010r., 15 czerwca 2011r. przeliczano świadczenie.

45 Każda z w/w decyzji zawierała pouczenie o konieczności powiadomienia organu rentowego o pobieraniu emerytury lub renty z innego tytułu – przyznanej przez inny organ. Zawierała również informację o konsekwencjach pobrania świadczenia nienależnie.

46 Na dzień 1 sierpnia 2018r. wysokość emerytury rolniczej E. S. wynosiła 959,95 zł netto.

47 W dniu 12 października 2018r. do KRUS Oddział (...) w R. wpłynęło pismo ZUS Inspektorat w P. informujące, iż od 1 sierpnia 2018r. przyznał i podjął wypłatę emerytury dla E. S.. Podał, iż przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury nie uwzględniono okresów rolnych. Do stażu zaliczono natomiast następujące okresy zatrudnienia:

48 - od 07.10.1971r. do 24.02.1972r. i od 13.09.1972r. do 05.03.1973r. – (...) Wytwórnia (...),

49 - od 19.05.1973r. do 08.06.1973r. i od 10.06.1973r. do 21.07.1973r. – Zakład (...) L.,

50 - od 15.11.1991r. do 30.06.1994r. – Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w G..

51 Powyższe spowodowało wyłączenie przez KRUS okresów pracy zawodowej, które uwzględnił ZUS. Dlatego też decyzją z dnia 23.10.2018r. ustalił wysokość emerytury rolniczej wnioskodawczyni na kwotę 877,80 zł netto. Konsekwencją przyznania emerytury zarówno przez KRUS jak i przez ZUS było również powstanie nadpłaty za okres od 01.08. do 31.10.2018r. w kwocie 306,45 zł.

52 Dlatego też decyzją z dnia 31.10.2018r. prezes KRUS stwierdził nadpłatę świadczenia i jednocześnie poinformował, iż będzie ona potrącana z bieżących świadczeń od listopada w kwocie 269,80 zł, a w grudniu pozostała część 36,65 zł.

53 Powyższe skutkowało wydaniem decyzji w dniu 31.10.2018r. o wysokości emerytury od 1 listopada 2018r. w kwocie 660,00 zł i w dniu 06.11.2018r. o wysokości emerytury w grudniu 2018r. – 841,76 zł.

54 W dniu 26.11.2018r. E. S. złożyła oświadczenie, iż ulga podatkowa winna być przy świadczeniu ZUS.

55 Powyższe skutkowało wydaniem ostatniej z zaskarżonych decyzji, tj. w dniu 28.11.2018r., w której Prezes KRUS ustalił wysokość świadczenia na kwotę 795,76 zł netto miesięcznie.

56 Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumentację znajdująca się w aktach organu rentowego, której treść nie była negowana przez żadną ze stron postępowania oraz treść pisma KRUS z 13 marca 2019r. (k. 43-45).

57 Sąd zważył, co następuje:

58 Odwołania nie są zasadne.

59 Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2019r. poz. 299 j.t.) do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 zalicza się okresy:

60 1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990;

61 2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.;

62 3) od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi.

63 Powyższych okresów nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów.

64 Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.

65 Wnioskodawczyni urodziła się po dniu 31 grudnia 1948r. Miała przyznane prawo do emerytury rolniczej w 2009r., kiedy to zostały uwzględnione okresy pracy zawodowej. Jak wynika z pisma ZUS datowanego na dzień 08.10.2018r., a doręczonego KRUS 12.10.2018r., okresy pracy zawodowej zostały również uwzględnione w prawie do emerytury wnioskodawczyni z ubezpieczenia powszechnego.

66 E. S. nie poinformowała KRUS o wystąpieniu z wnioskiem o emeryturę z ZUS, jak też przyznaniu jej takiego prawa od 1 sierpnia 2018r., mimo iż w każdej decyzji była pouczana o takiej konieczności. Powyższe spowodowało powstanie nadpłaty świadczenia w wysokości 306,45 zł.

67 Zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń określają m.in. przepisy ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która to ustawa w art. 138 stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu.

68 Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się:

69 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

70 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

71 Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata.

72 Pouczenie o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy jest przesłanką warunkującą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06.12.2010r.,II UK 149/10, LEX nr 786385).

73 Należało zatem zbadać, czy wnioskodawczyni była prawidłowo pouczona o przesłankach skutkujących wstrzymaniem części emerytury rolniczej.

74 Wskazać trzeba, że w kwestii wymogów tego pouczenia istnieje szerokie orzecznictwo sądowe, które precyzuje warunki uznania pouczenia za prawidłowe. Tytułem przykładu można wskazać wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 05.03.2014r. (III AUa 1319/13, LEX nr 1451563), w którym stwierdzono, iż warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w czasie pobierania świadczenia powoduje jego utratę (w całości lub w części). Pouczenie o takich okolicznościach nie może odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, gdyż nie da się przewidzieć, które z różnorodnych okoliczności wystąpią u konkretnego świadczeniobiorcy. W tym sensie wystarczające jest przytoczenie przepisów określających te okoliczności. Jednakże pouczenie musi być na tyle zrozumiałe, aby pobierający świadczenie mógł je odnieść do własnej sytuacji. Ponieważ pouczenie dotyczy zmian w stanie faktycznym i prawnym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia, pobierający świadczenie musi mieć możność skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia.

75 Odnosząc powyższe orzecznictwo do stanu faktycznego w niniejszej sprawie wskazać trzeba, że E. S. była prawidłowo pouczona o konieczności zawiadamiania organu rentowego o pobieraniu emerytury lub renty z innego tytułu, co ma wpływ na wysokość świadczenia.

76 W otrzymanej decyzji o przyznaniu emerytury rolniczej, jak też w decyzjach o jej przeliczeniu zawarta była informacja o tym, co stanowi świadczenie nienależne i konieczności zawiadomienia organu wypłacającego świadczenie o pobieraniu emerytury z innego tytułu - przyznanej przez inny organ. Wnioskodawczyni nie dopełniła powyższego obowiązku i w związku z tym emerytura rolnicza była wypłacana pomimo istnienia przesłanek do jej zmniejszenia. Tym samym pobrane przez wnioskodawczynię świadczenie w okresie od 01.08.2018r. do 31.10.2018r. w kwocie 306,45 zł było świadczeniem nienależnym i organ rentowy zasadnie zobowiązał wnioskodawczynię do jego zwrotu.

77 Przepis art. 139 powołanej ustawy przewiduje natomiast możliwość potrącania z pobieranego świadczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, a zatem decyzja Prezesa KRUS z dnia 31 października o potrąceniu z emerytury rolniczej kwoty 269,80 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz decyzje z dnia 6 i 28 listopada 2018r. o potrąceniu reszty z kwoty 306,45 zł, tj. 36,65 zł są prawidłowe i znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

78 Ustalona przez organ rentowy wysokość emerytury w zaskarżonych decyzjach jest właściwa. Obniżenie wysokości świadczenia w stosunku do wcześniej wypłacanej emerytury rolniczej wynika z faktu, iż KRUS uprzednio uwzględnił okresy zatrudnienia wnioskodawczyni, które to również okresy zostały uwzględnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku o emeryturę z powszechnego systemu ubezpieczenia.

79 Mając powyższe na uwadze Sąd w trybie art. 477¹⁴§ 1 k.p.c. orzekł o oddaleniu odwołań z uwagi na ich bezpodstawność.