Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 10 października 2025 r., V U 286/25

wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 10 października 2025 r., V U 286/25

Tekst

1 Sygn. akt V U 286/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 10 października 2025 r.

3 Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący: Sędzia Romuald Kompanowski

6 Protokolant: st.sekr.sądowy Piotr Durajczyk

7 po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. w Kaliszu

8 odwołania T. T.

9 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w F.

10 z dnia 10 lutego 2025 r. Nr (...)

11 w sprawie T. T.

12 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w F.

13 o rentę rodzinną

14 Oddala odwołanie.

15 Sędzia Romuald Kompanowski

Uzasadnienie

16 Decyzją z 10 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w F. odmówił T. T. prawa do renty rodzinnej po mężu J. T. (1).

17 Od decyzji powyższej odwołanie złożyła T. T. wnosząc o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego wcześniej prawa do renty rodzinnej.

18 Organ rentowy wniósł o oddalenie powyższego odwołania.

19 Sąd ustalił, co następuje:

20 Odwołująca T. T. z domu L. urodzona (...) pozostawała w związku małżeńskim z J. T. (1) do(...) r. tj. do dnia zgonu J. T. (2). Zgon miał miejsce w B..

21 dowód: odpisy aktu zgonu i aktu małżeństwa w aktach ZUS.

22 Prawomocnym wyrokiem z 14 marca 2001 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w sprawie IC 1254/00 orzekł separację małżeństwa zawartego między T. L. a J. T. (1).

23 dowód: odpis aktu małżeństwa, odpis wyroku - w aktach ZUS.

24 Bezpośrednio przed zgonem J. T. (1) mieszkał w B. przy ulicy (...) w lokalu nr (...). Ten sam adres miała odwołująca. W maju 2023 r. przed zgonem J. T. (1) przy przyjęciu do szpitala na leczenie wskazał odwołującą jako osobę uprawnioną do uzyskania informacji o jego stanie zdrowia oraz do uzyskiwania dokumentacji medycznej. Wcześniej J. T. (1) wskazał odwołującą jako osobę uposażoną z tytułu ryzyk objętych ubezpieczeniami osobowymi. Po orzeczeniu separacji małżonkowie realizowali wspólne wyjazdy turystyczne.

25 dowód: zeznania odwołującej, karta przyjęcia, orzeczenia o niepełnosprawności, polisa,

26 vouchery turystyczne, bilety lotnicze

27 W czasie gdy orzekana była separacja małżeństwa, J. T. (1) prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Następnie około 2010 r. wyjechał do A.i tam podjął działalność zarobkową. Zarabiał średnio 800 (...)miesięcznie. Część zarobionych pieniędzy J. T. (1) wpłacał na konto bankowe jednej z córek. Dodatkowo, gdy przyjeżdżał do B. to cześć pieniędzy zostawiał odwołującej. Tak samo postępowali przyjeżdżający do B. synowie. Na terenie (...) zmarły przebywał do połowy 2018 r.

28 dowód: zeznania odwołującej,(...) karty wynagrodzenia – w aktach ZUS

29 Sąd zważył, co następuje:

30 Aby zobrazować pełen stan prawny niniejszej sprawy przywołać należy uregulowanie zawarte w art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl tego przepisu małżonka rozwiedziona lub wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych w ust. 1 ( odpowiedni wiek ) lub ust. 2 ( wychowywanie dzieci ) miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.

31 Co do wymogu uzyskania alimentów ustalonych wyrokiem lub ugodą sądową wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie SK 61/13 uznając, iż art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie w jakim uprawnienie małżonki rozwiedzionej do uzyskania renty rodzinnej uzależnia od wymogu posiadania w dniu śmierci męża prawa do alimentów z jego strony, ustalonych wyłącznie wyrokiem lub ugodą sądową jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

32 W wyroku z dnia 9 sierpnia 2007 r. w sprawie I UK 67/07 (OSNP 2008 nr 19-20, poz. 297) Sąd Najwyższy przyjął, że orzeczenie sądowe o separacji wyklucza prawo wdowy do renty rodzinnej na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, chyba że miała ona w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. (podobnie w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 18 marca 2015 r., I UK 283/14, LEX nr 1677128; z dnia 27 lipca 2017 r., II UK 308/16, LEX nr 2376894). Powołując pogląd wyrażony w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2014 r., SK 61/13 (OTK-A 2014 Nr 5, poz. 52) Sąd Najwyższy stwierdził, że pojęcie "małżonki rozwiedzionej" obejmuje również małżonkę pozostającą w separacji, gdyż w myśl art. 614 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd Najwyższy podkreślał także, że po orzeczeniu separacji warunkiem prawa do renty rodzinnej jest ustalenie, że zmarły rzeczywiście dobrowolnie alimentował współmałżonka, a nie tylko świadczył mu wzajemną pomoc (art. 60 § 1 lub 2 w związku z art. 614 § 3 k.r.o. oraz art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2020 r., I UK 404/18, OSNP 2021 Nr 8, poz. 91, LEX nr 3081808).

33 W realiach niniejszej sprawy, odwołująca aby na gruncie art. 70 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach … mogła uzyskać prawo do renty rodzinnej, oprócz spełnienia warunków określonych w ust. 1 lub 2 ustaw dla wdowy, musiała w dniu śmierci męża mieć prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową, bądź też zmarły małżonek do chwili swej śmierci dobrowolnie alimentował odwołującą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie aby miała miejsce jakakolwiek forma alimentowania odwołującej przez zmarłego. Przede wszystkim ani w wyroku orzekającym separację ani w czasie po jej orzeczeniu nie zapadło orzeczenie lub zawarta została ugoda sądowa ustalająca dla odwołującej alimenty. Co prawda w wyroku orzekającym separację zostało zamieszczone rozstrzygnięcie o alimentach ale świadczenia te zostały przyznane na rzecz dzieci a odwołująca uzyskała jedynie status osoby uprawnionej do ich pobierania jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci. W żadnym stopniu odwołującej nie należało traktować jako osoby uprawnionej do alimentów dla małżonka. Brak było również jakichkolwiek przesłanek aby dobrowolnie przekazywane przez zmarłego odwołującej kwoty traktować jako formę alimentowania odwołującej a jedynie jako partycypowanie w kosztach utrzymania wspólnie użytkowanego mieszkania. Również podnoszone przez odwołującą wspólne wyjazdy turystyczne: jeden do F. a drugi na C.a trzeci na A. nie pozwalają na przyjęcie ich jako formy alimentowania z powodu zasadniczo braku zmarłego jako osoby zamawiającej usługę i przez to finansującej wyjazd. Również incydentalny charakter takich wyjazdów wobec znacznej odległości czasowej miedzy kolejnymi wyjazdami przeczy o ich alimentacyjnym charakterze. W ocenie sądu aby na gruncie cytowanego wyżej przepisu mogła być skutecznie podniesiona alimentacja odwołującej przez zmarłego konieczny jest jej stały charakter, ustalona kwota alimentów oraz akceptowany przez obie strony tytuł wpłat. Żaden z tych elementów odnośnie alimentowania w niniejszej sprawie nie miał miejsca.

34 Z kolei podnoszone przez odwołująca elementy o wskazywaniu odwołującej jako osoby uprawnionej do uzyskania informacji o stanie zdrowia czy wskazujące odwołująca jako uprawnioną do uzyskania uposażenia z polisy czy też wspólnie odbywane podróże turystyczne, w świetle pozostającego w mocy do chwili śmierci J. T. (1) orzeczenia o separacji małżeństwa nie mogły przywrócić wspólności małżeńskiej. Taka wspólność mocą wyroku sądowego ustała w 2001 r. i od tego czasu nie powstało żadne zdarzenie, które by na nowo tę wspólność utworzyły. Małżonkowie bowiem nie wystąpili o sądowe zniesienie separacji. Tym samym nie zapadło orzeczenie sądowe znoszące separację. A zatem prawnie do chwili śmierci J. T. (1) był stan zniesienia wspólności małżeńskiej.

35 Żadne więc elementy natury faktycznej prowadzące nawet do uznania, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe oraz istnieje między nimi więź duchowa i emocjonalna nie mogą doprowadzić do uznania powstania na nowo wspólności małżeńskiej.

36 Mając na uwadze przedstawioną wyżej ocenę, uznać należało odwołanie za nieuzasadnione co z kolei prowadziło do oddalenia odwołania jak w sentencji wyroku.

37 Sędzia Romuald Kompanowski