Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., V KO 168/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., V KO 168/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 29 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Waldemar Płóciennik

4 w sprawie A.J. oskarżonego o czyn z art. 178a § 1 k.k.

5 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 października 2026 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 11 października 2026 r., sygn. akt II K 684/25, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. a contrario postanowił wniosku nie uwzględnić.

Uzasadnienie

6 W dniu 27 czerwca 2025 r. do Sądu Rejonowego w Toruniu wpłynął akt oskarżenia przeciwko A.J., któremu zarzucono popełnienie występku z art. 178a § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 684/25, Sąd, wobec wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatrów, a nadto wyznaczył oskarżonemu obrońcę z urzędu. Następnie:

7 - obrońca powiadomił Sąd, że oskarżony przebywa na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym w T. i nie jest w stanie stawić się na badania, których termin wyznaczono na 28 stycznia oraz 25 lutego 2026 r. (pismo z dnia 22 stycznia 2026 r. k – 71),

8 - pismem z dnia 11 lutego 2026 r. wskazany szpital poinformował Sąd, że oskarżony został zakwalifikowany do terapii uzależnień począwszy od 2 lutego 2026 r. i o ile termin terapii nie ulegnie przyspieszeniu, będzie mógł stawić się na badania biegłych 25 lutego 2026 r. (k – 80),

9 - w dniu 9 marca 2026 r. obrońca poinformował Sąd, że oskarżony ponownie został przyjęty do szpitala psychiatrycznego w T., termin opuszczenia placówki nie jest znany, a nadto oskarżony nie ma pieniędzy by dotrzeć na badania do T.1, celowe jest więc rozważenie przeprowadzenia badań przez biegłych z obszaru Sądu Okręgowego w Gliwicach (k – 84),

10 - w dniu 6 sierpnia 2026 r. szpital poinformował Sąd, że oskarżony od dnia 11 lipca 2026 r. przebywa w Oddziale Detoksykacji Alkoholowej (k – 92),

11 - w związku z opisaną sytuacją Sąd zwrócił się do dyrektora szpitala psychiatrycznego w T. z prośbą o wyznaczenia biegłych do przeprowadzenia badania oskarżonego na potrzeby postępowania sądowego (zarządzenie z dnia 7 września 2026 r. k – 95),

12 - powyższe zarządzenie zostało wydane w dniu 7 września 2026 r., mimo iż w dniu 27 sierpnia 2026 r. obrońca poinformował Sąd, że oskarżony przebywa obecnie w schronisku dla bezdomnych mężczyzn w Gliwicach i „na skutek przebytej neuropatii ma on utracić władzę w kończnych dolnych i poruszać się na wózku inwalidzkim. Oczekuje obecnie na konsultację neurologiczną. Nie ma możliwości samodzielnego poruszania się ani dotarcia do T.1” (k – 96).

13 W świetle powyższych okoliczności Sąd Rejonowy w Toruniu postanowieniem z dnia 11 października 2026 r. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Gliwicach. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy dla miejsca aktualnego pobytu oskarżonego przyczyni się do sprawności postępowania i zapewni realne wykonywanie prawa do obrony oskarżonego, który z przyczyn zdrowotnych i finansowych nie ma możliwości przybycia do siedziby Sadu właściwego dla rozpoznania sprawy.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

15 Instytucja przewidziana w art. 37 § 1 k.p.k. stanowi wyjątek od gwarancyjnej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo. W orzecznictwie przyjmuje się, że będące podstawą stosowania tej instytucji dobro wymiaru sprawiedliwości może być postrzegane przez pryzmat zapewnienia możliwości sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Oznacza to, że możliwe jest przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli w realiach konkretnej sprawy, związanych m.in. ze stanem zdrowia oskarżonego, rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy jest bardzo utrudnione albo wręcz niemożliwe. Odwołanie się do takich okoliczności wymaga jednak dokonania stosownych ustaleń. Jest prawdą, że w toku dotychczasowego postępowania badania psychiatryczne oskarżonego nie mogły być przeprowadzone, paradoksalnie z powodu jego kilkakrotnego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Wystąpienie Sądu związane jest z aktualną sytuacją skarżonego, opisaną w piśmie jego obrońcy. Sąd Rejonowy nie podjął jednak żadnych czynności weryfikujących informacje zawarte w przywołanym wcześniej piśmie. W szczególności nie ustalono czy oskarżony rzeczywiście przebywa w schronisku dla bezdomnych w Gliwicach i jaki jest jego stan zdrowia. Nie ustalono zwłaszcza czy sygnalizowane problemy z poruszaniem się uniemożliwiają oskarżonemu uczestniczenie w badaniach sądowo – psychiatrycznych i stawiennictwo w Sądzie właściwym. Nie ustalono także czy aktualny stan zdrowia oskarżonego nie stanowi w ogóle przeszkody uniemożliwiającej jego uczestnictwo w postępowaniu sądowym. Ustalenia te wymagają inicjatywy Sądu, a w zależności od treści informacji, rozważenia zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu stosownej specjalizacji medycznej.

16 W świetle powyższych uwag inicjatywę Sądu Rejonowego w Toruniu ocenić należało jako co najmniej przedwczesną i orzec jak na wstępie.

17 Waldemar Płóciennik