Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I USK 975/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I USK 975/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Prusinowski

4 w sprawie z odwołania H. Sp. z o.o. Sp.k. w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniu z udziałem ubezpieczonego P.S. o podleganie ubezpieczeniom społecznym i wysokość podstawy wymiaru składek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 457/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniu, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 38 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 2c, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa systemowa), stwierdził, że P.S. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca - pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. u płatnika składek H. Sp. z o.o. sp. k. w G. oraz ustalił, że podstawę wymiaru składek w miesiącach luty, marzec, maj, od lipca do grudnia 2020 r. oraz za luty, marzec, kwiecień i od czerwca do grudnia 2021 r. stanowią kwoty wskazane tabelarycznie w decyzji.

6 Odwołanie od decyzji wniosła H. sp. z o.o. sp.k. domagając się jej uchylenia. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie. Apelację od wyroku wywiodła odwołująca się zaskarżając go w całości. Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r. uznał apelację za bezzasadną.

7 Zdaniem Sądu apelacja w istocie sprowadzała się do rozbudowanej polemiki z ugruntowaną już wykładnią istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego, to jest art. 9 ust. 2c i art. 9 ust. 4a ustawy systemowej. Apelujący pominął w swojej argumentacji jednoznaczne wywody Sądu Najwyższego i sądów powszechnych sprowadzające się do konkluzji, że emeryt, rencista wykonujący umowę zlecenie, pozostający jednocześnie w stosunku pracy może nie być objęty ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy (tzn. minimalnego wynagrodzenia za pracę), a taka okoliczność w sprawie nie występuje. Innymi słowy, zdaniem Sądu Apelacyjnego, ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty pozostającego w stosunku pracy dokonywana z uwzględnieniem regulacji z art. 9 ust. 2c powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego:

1. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich wadliwą wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania, 2. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy systemowej przez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.

9 Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, które występują między innymi między wykładnią prezentowaną przez Sąd Okręgowy w Poznaniu oraz Sąd Apelacyjny w Poznaniu, a Sądem Okręgowym w Warszawie.

10 Wskazała, że brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Sądu Apelacyjnego w kwestii przyjęcia, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury, lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej ustawy). Zdaniem odwołującej się uznać należy, że zleceniobiorca - emeryt będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia, o ile nie pozostaje równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą. Mając na uwadze, że ubezpieczony P.S. miał ustaloną emeryturę, a nadto był zatrudniony u innego niż odwołująca się podmiotu na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Sąd Najwyższy zważył:

11 Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

12 W myśl art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

13 Przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z ich rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Skarżąca nie podjęła nawet próby spełnienia tak scharakteryzowanych wymogów ograniczając się do sformułowania ogólnego stwierdzenia, że występują bliżej nie scharakteryzowane rozbieżności w orzecznictwie między sądami warszawskimi, a poznańskimi.

14 Podobnie skarżąca nie sprostała wykazaniu, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). W rozpoznawanej sprawie żadna taka okoliczność nie miała miejsca. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. W rozpoznawanym przypadku skarżąca sformułowała jedynie postulat potraktowania emeryta łączącego zatrudnienie pracownicze z umową zlecenia w taki sam sposób, jak osób pobierających emeryturę, które prowadzą działalność gospodarczą. W sformułowaniu postulatu, który opiera się na odstąpieniu od wykładni językowo-logicznej przepisu na rzecz zastosowaniu per analogiam w sposób rozszerzający wyjątku ustanowionego dla innej grupy w oparciu o zasadę równości, nie sposób dostrzec spełnienia przesłanki oczywistej, to jest widocznej bez głębszej analizy, zasadności skargi kasacyjnej.

15 Wobec powyższego już tylko uzupełniająco Sąd Najwyższy przypomina, że zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego artykułu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tak orzekł Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17 (LEX nr 2638597), co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę potwierdza. Zaakcentować należy, iż Sąd Najwyższy postanowieniami z dnia 23 kwietnia 2025 r. (III USK 11/25, LEX nr 3910287) i z dnia 4 listopada 2025 r. (III USK 264/25, LEX nr 3940647) w analogicznych stanach faktycznych odmówił przyjęcia do rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych przez odwołującą spółkę.

16 Ze względu na powyższe argumenty, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.