Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I USK 943/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I USK 943/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Prusinowski

4 w sprawie z odwołania B.K. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach o ustalenia stopnia niepełnosprawności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt VIII Ua 58/23, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II. przyznaje adwokatowi J.M. od Skarbu Państwa - Sąd

6 Okręgowy w Gliwicach tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie odwołującej się w postępowaniu kasacyjnym z urzędu 240 zł (dwieście czterdzieści) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

7 Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., w sprawie z odwołania B.K. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach o ustalenie stopnia niepełnosprawności, oddalił apelację wnioskodawczyni wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 17 października 2023 r.

8 Skargę kasacyjną wywiodła odwołująca się, zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości zarzucając naruszenie:

9 - art. 4 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z § 29 ust. 1 pkt 3 oraz § 30 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na zawężającej wykładni przesłanek zaliczenia do danego stopnia niepełnosprawności i w konsekwencji błędne uznanie, iż odwołująca się powinna zaliczać się do lekkiego stopnia niepełnosprawności;

10 - art 382 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c. i art. 227 k.p.c przez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego ortopedy i neurologa pomimo iż zgromadzona w aktach opinia biegłego ortopedy R.H. oraz neurologa M.W., na której opierał swoje ustalenia faktyczne Sąd pierwszej instancji i które podzielił w całości Sąd odwoławczy, pozostawała niepełna albowiem nie odnosiła się jednoznacznie do zgłaszanych przez odwołującą się upadków, zaburzeń czucia oraz spondylozy, co miało istotny wpływ na ocenę jej sprawności funkcjonalnej i ustalenie stopnia niepełnosprawności a nadto opinia została wydana bez badania fizykalnego odwołującej się, co było kluczowe dla oceny jej stanu zdrowia i sprawności narządów ruchu pod kątem spełnienia przesłanek do uznania jej za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym.

11 W ocenie odwołującej się w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., sprowadzające się do tego, czy biegły wydający opinię w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych o ustalenie stopnia niepełnosprawności, ma obowiązek fizykalnego zbadania osoby odwołującej się przed wydaniem opinii, czy też wystarczy, że zapozna się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną. Niezależnie od tego, według wnioskodawczyni skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. z uwagi na uchybienie przepisom prawa.

12 Sąd Najwyższy zważył:

13 Nie ma podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

14 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą, jak również muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na których skarga została skonstruowana. Takie stwierdzenie jest wynikiem tego, że Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związanym ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398¹³ § 1 i 2 k.p.c.). Spostrzeżenie to ma znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że zagadnienie prawne wskazane przez odwołującą się nie znajduje odzwierciedlenia w zgłoszonych podstawach skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni chce wyjaśniać „czy biegły wydający opinię w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych o ustalenie stopnia niepełnosprawności, ma obowiązek fizykalnego zbadania osoby odwołującej przed wydaniem opinii, czy też wystarczy, że zapozna się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną”. Rzecz w tym, że w skardze zarzucono wprawdzie naruszenie przepisów postępowania (art 382 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c. i art. 227 k.p.c.), jednak odwołująca się wiąże je przede wszystkim z „zaniechaniem dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego”, a nie z zaniechaniem jej „fizykalnego zbadania”. Dla porządku trzeba dodać, że w opisie omawianego zarzutu wnioskodawczyni dodatkowo wskazała, że wymienione przepisy zostały naruszone również przez wydanie opinii bez fizykalnego badania. W tym miejscy trzeba zwrócić uwagę, że tak sformułowany zarzut odnosi się do procedowania przed Sądem pierwszej, a nie drugiej instancji. Ma to znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że zgodnie z art. 398¹ § 1 k.p.c. skarga kasacyjna wnoszona jest od orzeczenia sądu drugiej instancji.

15 W rezultacie, bezprzedmiotowe są zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnoszące się do procedowania przed sądem pierwszej instancji – Sąd Najwyższy w ramach skargi kasacyjnej nie ma możliwości odnoszenia się do nich. W rezultacie staje się zrozumiałe, że w ramach zgłoszonego zarzutu naruszenia przepisu postępowania nie będzie możliwe wyjaśnienie zagadnienia prawnego sformułowanego przez odwołującą się. Niecelowe jest zatem przyjmowanie z tego powodu skargi kasacyjnej do rozpoznania merytorycznego.

16 Niezależnie od wskazanych racji, trzeba dodać, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Znając te reguły, Sąd Najwyższy zmuszony jest wytknąć, że wnioskodawczyni nie zadała sobie trudu przeanalizowania dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wynika z niego, że na podstawie obowiązujących przepisów nie da się sformułować uniwersalnej tezy co do obowiązku „fizykalnego zgadania ubezpieczonego przez biegłych” w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Podkreśla się, że powinność tego rodzaju może wynikać z indywidualnych uwarunkowań danej sprawy. Znaczy to tyle, że zgłoszone zagadnienie prawne nie ma charakteru „istotnego” w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. – można bowiem udzielić na nie odpowiedzi w oparciu o dotychczasowe wypowiedzi Sądu Najwyższego, jak również posługując się standardowymi regułami wykładni przepisów.

17 Odnosząc się do wypowiedzi skarżącego, trzeba mieć na uwadze, że o tym, czy skarga kasacyjna zawiera niezbędny dla niej element, o którym mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., decyduje nie tyle użycie w niej określeń nawiązujących do ustawowo sformułowanych wymogów skargi kasacyjnej, czy też posłużenie się zwrotami wartościującymi, lecz merytoryczna ocena argumentów przytoczonych w skardze, które powinny w sposób wyraźny i przekonywujący świadczyć o tym, że zachodzi przyczyna uzasadniająca uwzględnienie indywidualnego interesu strony, a przez to wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia oczywiście naruszających prawo. Właściwości takich nie posiada stanowisko zaprezentowane przez wnioskodawczynię. Istota sprawy zasadza się na określeniu stanu zdrowia odwołującej się. Aspekt ten dotyczy sfery faktycznej, a nie prawnej. Ma to znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398³ § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Z pozycji tego zakazu, jest jasne, że zgłoszone podstawy skargi kasacyjnej nie mogą zostać zakwalifikowane jako „oczywiście uzasadnione” w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

18 Dlatego orzeczono jak w sentencji.