Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2026 r., I USK 408/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2026 r., I USK 408/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 12 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Renata Żywicka

4 w sprawie z odwołania M.P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi o zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt XIII Ua 17/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Sąd Rejonowy w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., VII U 26/22, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Łodzi z dnia 23 listopada 2021 r. w ten sposób, iż stwierdził, że ubezpieczona M.P. nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty zasiłku chorobowego i macierzyńskiego oraz odsetek od nich w kwocie 120.315,62 zł (pkt 1.); w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt 2.); zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3.).

6 Wyrokiem z dnia 15 listopada 2024 r. XIII Ua 17/24 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację organu rentowego (pkt I.) oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Łodzi na rzecz ubezpieczonej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II.).

7 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił naruszenie: 1. art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2. art. 477⁹ § 1 k.p.c. i art. 477¹⁴ § 2 k.p.c.

8 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił jej oczywistą zasadnością.

9 W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał, że istotne jest rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy w jakich przypadkach uzyskania przez osobę ubezpieczoną świadczenia z tytułu ubezpieczenia chorobowego w związku z podpisanym aneksem do umowy o pracę, nieważnym ze względu na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej. Czy takie elementy jak: - ustalenie wynagrodzenia wielokrotnie wyższego niż uzyskiwane przez inne zatrudnione osoby, - zadłużenie pracodawcy z tytułu składek,

10 - brak dowodów na wypłatę wynagrodzenia w zawyżonej wysokości, - wpływ aneksu na wysokość uzyskanych świadczeń zasiłkowych, może przemawiać za uznaniem, że spełniona została przesłanka innych przypadków świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia ? Dodatkowo skarżący podniósł, że wskazane jest udzielenie przez Sąd Najwyższy wskazówek, które wyznaczą ramy działań ubezpieczonych zawierających aneks do umowy o pracy wykazujący znacznie wyższe wynagrodzenie niż ustalone przez organ rentowy, które pozwolą na przyjęcie, że doszło do współdziałania ubezpieczonego z innymi podmiotami we wprowadzeniu w błąd organu rentowego. Mając na uwadze powyższe organ rentowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi Okręgowemu w Warszawie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej celem merytorycznego rozpoznania.

13 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2022 r., II USK 549/21, LEX nr 3453130; z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z dnia 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).

14 W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.), ale skarżący nie zdołał wykazać jej występowania. Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że jeżeli strona skarżąca powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinna zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., V CSK 263/09, LEX nr 1431073 czy z dnia 3 lipca 2008 r., IV CZ 43/08, LEX nr 794013). Wobec tego odwołanie się do przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi, czego w przedmiotowym wniosku zdecydowanie zabrakło. Skarżący musi też wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 Nr 4, poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo).

15 Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie tylko nie wskazuje w jaki sposób Sąd drugiej instancji naruszył wskazany przez niego przepis w sposób kwalifikowany, ale też podnosi szereg zagadnień, które powinny podlegać ocenie przez Sąd Najwyższy. Taki zabieg nie może odnieść skutku. Łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego lub potrzebą wykładni przepisów jest wykluczone. Jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza przyjęcie, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Nie jest bowiem możliwa sytuacja, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Przy czym należy podkreślić, że sposób ujęcia kwestii wskazywanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie odpowiada również konstrukcji zagadnienia prawnego. Istotne zagadnienie prawne musi zostać ujęte w postaci precyzyjnego pytania, osadzonego w konkretnym przepisie prawa, zawierającego możliwe alternatywne odpowiedzi oraz wskazującego na rzeczywiste wątpliwości interpretacyjne. Skarżący nie spełnił żadnego z tych wymogów. Nie przedstawił również żadnej argumentacji prawnej, która wykazywałaby istotność wskazanych kwestii, ich nowość, abstrakcyjny charakter lub istnienie rozbieżności w orzecznictwie.

16 Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w oparciu o art. 398⁹ § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.