Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., I NSP 315/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., I NSP 315/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 29 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki

4 SSN Grzegorz Żmij

5 w sprawie ze skargi G.S. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie o sygn. VIII ACa 10969/25, z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 29 października 2026 r., oddala skargę.

6 Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij

Uzasadnienie

7 Skargą z 8 kwietnia 2026 r. (data wpływu skargi do Sądu Apelacyjnego) na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki G.S. (dalej: „skarżący”) zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o:

8 1) stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie skargi o wznowienie postępowania prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, VIII ACa 10969/25;

9 2) zobowiązanie Sądu Apelacyjnego do niezwłocznego podjęcia czynności, w szczególności:

10 a) ustalenia miejsca przechowywania akt sprawy V ACa 2270/23,

11 b) podjęcia decyzji co do odtworzenia akt,

12 c) nadania biegu sprawie VIII ACa 10969/25,

13 d) wyznaczenia terminu rozpoznania;

14 3) przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł tytułem rekompensaty;

15 4) zasądzenie kosztów postępowania.

16 W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11 września 2025 r., ACa 2270/23, a postępowanie główne (VIII ACa 10969/25) nie jest procedowane, nie wyznaczono terminu rozprawy ani nie podjęto czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. Skarżący wniósł również pismo uzupełniające skargę na przewlekłość postępowania, które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego 29 kwietnia 2026 r., z uzupełnieniem argumentacji. Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

17 Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.

20 Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

3. Z analizy akt sprawy wynika, że sprawa została zainicjowana skargą o wznowienie postępowania w sprawie V ACa 2270/23, która wpłynęła 17 października 2025 r. (data prezentaty).

22 Od tego momentu Sąd Apelacyjny podjął wiele czynności.

23 Zarządzeniem z 20 października 2025 r. wpisano sprawę do repertorium ACa. W dniu 22 października 2025 r. wylosowano sędziego referenta.

24 Dnia 31 października 2025 r. zwrócono się do V Wydziału Sądu Apelacyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt V ACa 2270/23.

25 Zarządzeniem z 10 grudnia 2025 r. nakazano przedstawienie akt sędziemu referentowi w celu rozważenia czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 § 1 k.p.c. W dniu 2 marca 2026 r. sędzia referent sporządził notatkę urzędową, zgodnie z którą 18 grudnia 2025 r. wydał postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, akta zostały mu zwrócone po 30 stycznia 2026 r. bez ww. postanowienia. Akta przedstawiono Przewodniczącej Wydziału celem rozważenia wszczęcia postępowania o odtworzenie zaginionych akt w części – w zakresie ww. postanowienia.

26 Zarządzeniem z 13 marca 2025 r. zarejestrowano w repertorium ACo sprawę o częściowe odtworzenie akt.

27 W dniu 27 marca 2026 r. został wylosowany sędzia referent w sprawie o odtworzenie akt.

28 W dniu 20 kwietnia 2026 r. zostało wydane postanowienie o odtworzeniu akt sprawy o sygn. VIII ACa 10969/25 w części – w zakresie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2025 r. odrzucającego skargę o wznowienie postępowania, jakie toczyło się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, V ACa 2270/23.

4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale rozważone musza być wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania – w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności oraz postępowanie skarżącego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpoznaniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny podejmował stosowne czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy (przytoczone wyżej). Należyte przeprocedowanie tego szeregu czynności oraz postępowań wpadkowych wymagało nakładu czasowego oraz organizacyjnego. Żadnego z powyższych działań Sądu Apelacyjnego nie można uznać za przejaw wadliwej czynności, której rezultatem jest zwłoka w rozpoznaniu sprawy.

30 Do momentu wniesienia skargi czas trwania postępowania wynosił ok. sześć miesięcy.

31 Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać za bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącego do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

5. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji. Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij {K.O.]