Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I NKRS 96/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I NKRS 96/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Aleksander Stępkowski

4 w sprawie z odwołania K.G. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr […] z dnia 9 września 2025 r.

5 w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 22 października 2026 r., umarza postępowanie.

Uzasadnienie

6 Krajowa Rada Sądownictwa (dalej również: „KRS” lub „Rada”) uchwałą z 9 września 2025 r., nr […], działając na podstawie art. 69 § 1 b p.u.s.p. nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez sędziego Sądu Okręgowego w Katowicach K.G. (dalej: „skarżący”).

7 Skarżący odwołał się od ww. uchwały KRS w przedmiocie niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o przekazanie sprawy KRS do ponownego rozpatrzenia. W dniu 28 września 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo z KRS, informujące o podjęciu, w dniu 8 września 2026 r., przez KRS, uchwały nr […], w której ponownie rozpatrzono sprawę na podstawie art. 45 ust. 1 i 3 u.KRS i wyrażono na podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p. zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącego. Pismem z 15 października 2026 r. odpis tej uchwały został przesłany do Sądu Najwyższego.

8 W dniu 13 października 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo z 12 października 2026 r., w którym skarżący cofnął odwołanie od ww. uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]1 z 9 września 2025 r.

9 Sąd Najwyższy zważył co następuje,

10 Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.KRS, w przypadku ujawnienia nowych okoliczności Rada może z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania ponownie rozpatrzyć sprawę, zaś ust. 3 tegoż artykułu wskazuje, że KRS realizuje kompetencje z ust. 1 w drodze uchwały. Warunkiem skorzystania z kompetencji do ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 45 ust. 1 u.KRS jest ujawnienie się nowych okoliczności, które uzasadniałyby odmienne rozstrzygnięcie w sprawie. Przepis stanowi o „ujawnieniu” nowych okoliczności w sprawie, chodzi zatem o okoliczności już istniejące w chwili pierwotnego jej rozpatrywania, które powinny zostać wzięte pod uwagę przez KRS, jednak było to niemożliwe bowiem z jakichś względów nie zostały one na czas ujawnione. Zasadniczo, nie chodzi zatem o zaistnienie nowych okoliczności, które nie istniały w chwili podejmowania uchwały.

11 W uzasadnieniu uchwały 831/2026, jako na nową okoliczność, która miałaby uzasadniać ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącego, wskazano na „właściwe uformowanie składu Rady mocą uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 maja 2026 r., a przy tym ukształtowanie się jednolitej linii orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka odmawiającej przymiotu niezależności Krajowej Radzie Sądownictwa, której część sędziowską wybrał Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na kadencje w latach 2018-2022 i 2022-2026”.

12 W świetle powyżej przytoczonego uzasadnienia, Sąd Najwyższy stwierdza, że uchwała KRS z 8 września 2026 r., nr […] podjęta została z naruszeniem art. 45 ust. 1 u.KRS, bowiem nowy skład KRS nie może być uznany za nową okoliczność w sprawie, która wprawdzie istniała w czasie dokonywania pierwotnego rozstrzygnięcia przez KRS, jednak nie została wówczas ujawniona.

13 Ukonstytuowanie się KRS nowej kadencji w odmiennym od dotychczasowego składzie, może być jedynie uznane za zaistnienie nowej okoliczności, nie zaś za ujawnienie się okoliczności, która istniałaby w chwili podejmowania pierwotnej decyzji, choć z jakiś powodów pozostawała wówczas nieujawnioną.

14 Stanowisko, które zajęła Rada w przedmiocie okoliczności uzasadniających ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma żadnego oparcia w obowiązującym prawie. W myśl tych ocen Sejm obecnej, X kadencji byłby władny uformować skład sędziowskiej części KRS w sposób właściwy, zaś Sejm kadencji IX i VIII miałyby czynić to w sposób niewłaściwy, choć we wszystkich tych przypadkach stosowano te same przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Fakt, że w roku 2026 wyboru sędziów do KRS dokonali posłowie wchodzący w skład innych ugrupowań politycznych, którzy uprzednio bojkotowali wybory sędziowskich członków KRS, jest prawnie irrelewantny, podobnie jak i okoliczność, że w 2026 r. wybrano w większości sędziów, którzy ostro krytykowali Radę działającą w latach 2018-2026. Tym samym skład sędziowskiej części KRS obecnej kadencji nie może stanowić prawnie doniosłej okoliczności wzmiankowanej w art. 45 ust. 1 u.KRS, która mogłaby uzasadniać ponowne rozpatrzenie sprawy przez KRS.

15 W demokratycznym państwie prawnym, którym jest Rzeczpospolita Polska, poprawność realizacji przez Sejm RP jego funkcji kreacyjnej może być oceniana wyłącznie w świetle przepisów prawa, które w tym zakresie nie uległo zmianie. Podkreślić zatem należy, że KRS obecnej kadencji została wyłoniona przez Sejm RP na podstawie tych samych przepisów, w oparciu o które wyłoniono skład KRS dwóch poprzednich kadencji, w szczególności na podstawie art. 9a u.KRS, który – realizując konstytucyjną delegację ustawową z art. 187 ust. 4 Konstytucji RP – przewiduje wybór piętnastu członków KRS, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP, przez Sejm. Tym samym twierdzenia co do ujawnienia się nowych okoliczności zawarte w uzasadnieniu uchwały KRS nr 831/2026 z 8 września 2026 r., nie znajdują żadnego oparcia w przepisach prawa obowiązującego. Tym samym, do ponownego rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącego w uchwale KRS nr 831/2026 z 8 września 2026 r. doszło z naruszeniem art. 45 ust. 1 u.KRS. Niezrozumiałe jest także powołanie się przez KRS na orzecznictwo TSUE i ETPCz, z którego miałoby wynikać „właściwe uformowanie składu Rady”, w sytuacji, w której ani Rada Europy, ani Unia Europejska nie posiadają kompetencji do dokonywania prawnie wiążących rozstrzygnięć co do sposobu realizacji przez państwo będące członkiem tych organizacji, jego suwerennych kompetencji w zakresie kształtowania krajowego systemu wymiaru sprawiedliwości.

16 Przypomnieć w tym miejscu należy treść uchwały połączonych izb Sądu Najwyższego: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25, w której stwierdzono m.in., że: „Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP”. Treść tej – mającej moc zasady prawnej – uchwały wynika wprost z konstytucyjnej zasady ochrony suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej w procesie integracji europejskiej, która „wymaga respektowania w tym procesie konstytucyjnych granic przekazywania kompetencji, wyznaczonych przez zawężenie owego przekazania do niektórych spraw, a zatem zapewnienia właściwej równowagi pomiędzy kompetencjami przekazanymi a zachowanymi, polegającej na tym, że w przypadku kompetencji składających się na istotę suwerenności (w tym zwłaszcza stanowienie reguł konstytucyjnych i kontroli ich przestrzegania, wymiar sprawiedliwości, władza nad własnym terytorium państwa, armią i siłami zapewniającymi bezpieczeństwo oraz porządek publiczny) decydujące uprawnienia mają właściwe władze Rzeczypospolitej” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2010 r., K 32/09, pkt. 2.1; zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 listopada 2025 r., II NSNc 248/24).

17 Wywodzenie przez KRS obecnej kadencji umocowania do wykonywania swoich zadań z orzecznictwa organów międzynarodowych, zamiast z krajowych unormowań konstytucyjnych i ustawowych, stanowi zatem jaskrawe naruszenie art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 90 ust. 1 a contrario Konstytucji RP.

18 W świetle poczynionych wyżej ustaleń, Sąd Najwyższy wydając postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie niniejszej mógł oprzeć się jedynie na oświadczeniu skarżącego z 12 października 2026 r., w którym cofnął on swoje odwołanie od uchwały KRS nr [...]1 z 9 września 2025 r. Z tego względu, Sąd Najwyższy w składzie wynikającym z art. 398¹⁰ w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS, działając na podstawie art. 391 § 2 k.p.c. stosowanym na mocy art. 398²¹ k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS orzekł jak w sentencji.