Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2026 r., I KZ 35/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2026 r., I KZ 35/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 26 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Jacek Błaszczyk

4 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 października 2026 r., w sprawie Stowarzyszenia B. zażalenia Stowarzyszenia B. na zarządzenie Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 25 maja 2026 r., sygn akt Kp 46/25 o częściowym udostępnieniu akt sprawy, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

5 postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

Uzasadnienie

6 Zarządzeniem Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 25 maja 2026 r., sygn. akt Kp 46/25, o częściowym udostępnieniu akt sprawy z zażalenia instytucji, która złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa — Stowarzyszenia B. z siedzibą w Ś. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku z 17 lipca 2025 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o sygnaturze […] na podstawie art. 156 § 1 k.p.k., a contrario, w zw. z art. 156 § 5 k.p.k., odmówiono udostępnienia skarżącemu Stowarzyszeniu B. z siedzibą w Ś. sprowadzonych na potrzeby niniejszego postępowania akt toczącego się w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie postępowania przygotowawczego w innej sprawie, oznaczonej sygnaturą […], przechowywanych w formie cyfrowej na karcie 292 akt sądowych niniejszej sprawy o sygnaturze Kp 46/25 oraz w formie papierowej w Kancelarii Tajnej Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie. Na podstawie art. 156 § 1 k.p.k., zarządzono o udostępnieniu skarżącemu Stowarzyszeniu B. z siedzibą w Ś. dwóch tomów akt niniejszej sprawy o sygnaturze Kp 46/25 w pozostałym zakresie — nie wymienionym w punkcie 1.

7 Zażalenie na to zarządzenie złożyło Stowarzyszenie B. wnosząc o uchylenie punktu 1 zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zobowiązanie Prokuratora Okręgowego w Warszawie do niezwłocznego udzielenia zgody na wgląd Stowarzyszenia do akt postępowania sygn. […] (w zakresie, niezbędnym do przywrócenia gwarantowanych praw i realizacji uprawnień procesowych przez Stowarzyszenie).

8 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9 Zażalenie nie jest zasadne.

10 Jak słusznie wskazano w zaskarżonym zarządzeniu zgodnie z treścią art. 156 § 5 k.p.k. prokurator jako gospodarz toczącego się postępowania przygotowawczego decyduje czy akt mogą zostać udostępnione określonemu podmiotowi (osobie). Co istotne, udostępnienie akt może nastapić wyłącznie, gdy nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa.

11 Skarżący nie może powoływać się na fakt, że pozbawiono go możliwości realizacji praw, w tym prawa do rzetelnego procesu i skutecznej ochrony sądowej, skoro to ustawodawca przyznał prokuratorowi prawo do odmowy udostępniania akt w postępowaniu przygotowawczym.

12 Należy również zwrócić uwagę, że ujawnianie przestępstw i skuteczne ściganie ich sprawców stanowi element bezpieczeństwa i porządku publicznego, które leżą w interesie całego społeczeństwa i stanowią dobro wspólne. Potrzeba ochrony tego dobra może zatem stanowić podstawę dla ograniczenia stronie postępowania dostępu do niektórych dokumentów z akt. O tym zaś, czy w konkretnej sprawie zachodzi potrzeba ochrony tego dobra decyduje każdorazowo organ prowadzący dane postępowanie karne jako dominus litis. Przepisy Kodeksu postepowania karnego przy tym w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w postępowaniu karnym, a przepisy art. 156 § 1, § 5, § 5a i § 5b tego kodeksu skierowane są do wszystkich, nie tylko do stron procesu karnego (por. Kodeks postępowania Karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2026 - tezy do art. 156 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2025 r., III OSK 2461/25).

13 Mając na względzie powyższe okoliczności należało orzec jak w sentencji. Jacek Błaszczyk