Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2026 r., I KO 94/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2026 r., I KO 94/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 28 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Mirek

4 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 października 2026 r., w sprawie M.B..

5 oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.

6 wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Kluczborku z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. akt II K 295/26, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

7 postanowił uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.

Uzasadnienie

8 Przed Sądem Rejonowym w Kluczborku toczy się sprawa M.B. oskarżonego o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Została ona przekazana do ponownego rozpoznania temu Sądowi z przez Sąd Okręgowy w Opolu, który wyrokiem z dnia 29 maja 2026 r., sygn. akt VII Ka 610/24, uchylił wyrok tego Sądu z dnia 3 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 625/21.

9 Uzasadnieniem dla złożenia wniosku o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości są opisane w uzasadnieniu postanowienia okoliczności dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, składanych przez jego obrońcę kolejnych wniosków o odroczenie terminu rozprawy na wcześniejszych etapach postępowania oraz treść wydanych opinii sądowolekarskich dotyczących stanu zdrowia oskarżonego. Według opinii z dnia 4 kwietnia 2025 r., problemy oskarżonego z lokomocją nie stanowią obiektywnej przeszkody dla jego udziału w postępowaniu sądowym w dogodnej dla niego pozycji (także leżącej), o ile toczyć się ono będzie w sądzie położonym w pobliżu jego miejsca zamieszkania. Podobnie z zaświadczenia lekarskiego złożonego na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. wynika, że stan zdrowia oskarżonego stanowi przeciwwskazanie do odbycia długotrwałej podróży do siedziby sądu. Nie ma natomiast przeszkód dla jego udziału w rozprawie w sądzie położonym bliżej jego miejsca zamieszkania.

10 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

11 Wniosek Sądu Rejonowego w Kluczborku uznać należało za zasadny i uwzględnić.

12 Na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że nadrzędna wartość, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości, stanowi wystarczającą i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstępstwa od ogólnych reguł właściwości miejscowej sądu. Choć tradycyjnie instytucja ta kojarzona jest z ochroną autorytetu sądu oraz zapewnieniem pełnego obiektywizmu i swobody orzekania w sytuacjach lokalnych nacisków czy powiązań, jej zakres jest znacznie szerszy i obejmuje również aspekty czysto pragmatyczne oraz humanitarne. W szczególności dotyczy to sytuacji, w których bariera fizyczna, wynikająca z ciężkiego i udokumentowanego stanu zdrowia oskarżonego, staje się przeszkodą uniemożliwiającą przeprowadzenie przewodu sądowego w danym sądzie, umiejscowionym w znacznej odległości od miejsca pobytu oskarżonego.

13 W takim przypadku sztywne trzymanie się ustawowej właściwości prowadziłoby do nieakceptowalnego paraliżu procesowego, skutkującego wieloletnią przewlekłością lub wręcz niemożnością merytorycznego zakończenia sprawy. Przekazanie sprawy sądowi położonemu bliżej miejsca pobytu oskarżonego nie jest zatem przejawem nadmiernego liberalizmu, lecz wyrazem racjonalizacji procesu karnego. Ma ono na celu usunięcie obiektywnej przeszkody, która w innym scenariuszu uniemożliwiłaby realizację konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym ujęciu dobro wymiaru sprawiedliwości utożsamiane jest z efektywnością i realną zdolnością państwa do wydania orzeczenia kończącego, przy jednoczesnym poszanowaniu godności oskarżonego oraz uwzględnieniu jego ograniczeń fizycznych, co w ostatecznym rozrachunku służy prawidłowemu funkcjonowaniu całego systemu prawnego. (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2026 r., IV KO 215/25; z dnia 2 grudnia 2025 r., I KO 139/25; z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt V KO 55/06).

14 W oparciu o wnioski płynące z przedstawionych w postanowieniu Sądu Rejonowego w Kluczborku opinii sądowo-lekarskich oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 marca 2026 r. stwierdzić trzeba, że obecny stan zdrowia oskarżonego uniemożliwia mu stawiennictwo w Sądzie Rejonowym w Kluczborku oddalonym od jego miejsca zamieszkania o około 240 km. Jednocześnie kondycja zdrowotna oskarżonego nie stanowi przeszkody do jego udziału w czynnościach przed sądem najbliższym dla jego miejsca zamieszkania. W związku z powyższym sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.

15 Mając na względzie powyższe, rozstrzygnięto, jak w postanowieniu.

16 Piotr Mirek