Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 r., I CZ 1/08

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 r., I CZ 1/08

Tekst

1 Sygn. akt I CZ 1/08

POSTANOWIENIE

2 Dnia 15 lutego 2008 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Tadeusz Wiśniewski

5 w sprawie z powództwa R. C.

6 przeciwko E. J. i E. J.

7 o zapłatę,

8 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lutego 2008 r., na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie

9 zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

10 odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

11 Uwzględniając w pewnym zakresie apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 lutego 2007 r., Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 11 września 2007 r. zmienił w określony sposób zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu, natomiast w pozostałej części apelację tę oddalił. Poza tym obciążył pozwanych solidarnym obowiązkiem zapłaty na rzecz powoda kwoty 4630 zł z tytułu kosztów procesu w drugiej instancji.

12 Na zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego orzeczenie o kosztach procesu z tytułu postępowania w drugiej instancji pozwani wnieśli do Sądu Najwyższego zażalenie, w którym domagają się stosownej zmiany tego orzeczenia. Jako argument przemawiający za dopuszczalnością tego zażalenia skarżący wskazali wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05, którego sentencja została ogłoszona dnia 6 kwietnia 2007 r. w Dz. U. Nr 61, poz. 418.

13 2

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

15 Wyrokiem z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 Trybunał Konstytucyjny rzeczywiście orzekł, że art. 39318

16 § 2 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do czasu jego uchylenia „w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Jak wiadomo, art. 39318

17 k.p.c. składał się z dwóch paragrafów, według których, zażalenie do Sądu Najwyższego przysługiwało na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające kasację (§ 1), a w sprawach, w których przysługiwała kasacja, także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których była mowa w art. 392 (w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, od których przysługiwała kasacja), a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Przepisy te zostały uchylone z dniem 6 lutego 2005 r. przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). W jego miejsce ustawa ta wprowadziła obecnie obowiązujący art. 3941

18 k.p.c., zgodnie z którym, zażalenie do Sądu

19 Najwyższego przysługuje na postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (§ 1) a także, w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, na postanowienie kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981

20 (w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, od których przysługuje skarga kasacyjna) oraz wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (§ 2).

21 Wyraźnie zatem trzeba stwierdzić, że podstawę oceny dopuszczalności zażalenia pozwanych stanowi art. 3941

22 k.p.c., którego nie dotyczy wyrok Trybunału

23 Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05. Uwzględniając co najwyżej fakt, że art. 3941

24 § 2 k.p.c. odpowiada w swojej zasadniczej treści regulacji uznanej przez Trybunał za częściowo niekonstytucyjną, można ogólnie rozważyć, czy wyrok ten ma znaczenie również w obowiązującym stanie prawnym. W tej kwestii decydujące jest ustalenie, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutek tylko w stosunku do konkretnego przepisu wskazanego w skardze konstytucyjnej (wniosku, pytaniu prawnym), czy dotyczy także innych przepisów zawartych w tym samym lub innym akcie 3

25 normatywnym, których treść jest podobna lub tożsama z tą, która była przedmiotem oceny wyrażonej w wyroku.

26 Otóż bez bliższego wnikania w tę materię konstytucyjną, należy odwołać się do stanowiska samego Trybunału, że merytoryczne rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny problemu zgodności z Konstytucją zaskarżonej treści normatywnej jest zawsze orzeczeniem o zgodności z Konstytucją tego konkretnego przepisu, nie odnosi się natomiast i nie wywiera skutku w stosunku do innych przepisów, nawet zbieżnych lub tożsamych z normą objętą sentencją wyroku (por. uzasadnienia wyroków z dnia 19 października 1998 r., SK 3/98, OTK 1998 r. nr 5, poz. 69 i z dnia 9 listopada 2005 r., P 11/05, OTK-A 2005 nr 10, poz. 113). Podzielając to stanowisko, i jego argumentację prawną, należy stwierdzić, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 nie wywiera skutku w stosunku do obowiązującego, i mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, art. 3941

27 § 2 k.p.c.

28 Chybione jest zatem powołanie się przez skarżącego na ten wyrok dla uzasadnienia twierdzenia o dopuszczalności wniesionego przezeń zażalenia. W tej sytuacji należy podkreślić, że postanowienia sądu drugiej instancji o charakterze procesowym podlegają zaskarżeniu do Sądu Najwyższego skargą kasacyjną lub zażaleniem wyłącznie w sytuacjach wyraźnie w przepisach określonych (odpowiednio art. 3981

29 § 1 oraz art. 3941

30 § 1 i 2 k.p.c.). Zażalenia na inne postanowienia

31 do Sądu Najwyższego nie przysługują. Zwrócić też należy uwagę, że dopuszczalność zażalenia (na postanowienie inne, niż odrzucenie skargi kasacyjnej) zależy w pierwszej kolejności od tego, czy zostało wniesione w sprawie, w której w ogóle skarga kasacyjna przysługuje. Nawet zatem orzeczenia spełniające pozostałe kryteria – będące postanowieniami sądu drugiej instancji kończącymi postępowanie w sprawie – nie zawsze są zaskarżalne do Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny dopuszczalność zażalenia jest oceniana indywidualnie w każdej sprawie. Zażalenie w sprawie niniejszej zostało wniesione w sprawie, w której z punktu widzenia strony pozwanej skarga kasacyjna - ze względu ewentualną wartość przedmiotu zaskarżenia - nie przysługiwała, co oznacza, że zażalenie to nie spełnia nawet pierwszego kryterium dopuszczalności. Odnośnie natomiast do drugiego kryterium w postaci charakteru postanowienia „kończącego postępowanie w sprawie”, to zauważyć należy, że jest nader ogólne i dotyczy całej kategorii tego rodzaju orzeczeń. Przesłanki kwalifikowania orzeczenia jako kończącego postępowanie w sprawie są wystarczająco wyjaśnione w znanym powszechnie orzecznictwie Sądu Najwyższego, stąd też ograniczyć się można jedynie 4

32 do stwierdzenia, że nie budzi wątpliwości, iż w żadnym razie nie jest takim postanowieniem rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu nie dotyczy wszak istoty sprawy i ma charakter uboczny w stosunku do postępowania w sprawie, rozumianego jako postępowanie zmierzające do przesądzenia o przedmiocie procesu; orzeczenie o kosztach nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach stron, a jedynie o tym, kto i w jakim zakresie poniesie ciężar finansowy związany z prowadzeniem postępowania.

33 W uzasadnieniu dotychczas nieopublikowanego postanowienia z 12 października 2007 r., IV CZ 28/07, Sąd Najwyższy trafnie podkreślił, że pod rządem art. 3941 § 2

34 k.p.c. zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji ma charakter wyjątkowy, zostało dopuszczone wyłącznie na wydane w „sprawach kasacyjnych” postanowienia kończące postępowanie w sprawie, i nie przysługuje na żadne orzeczenia dotyczące kwestii ubocznych. Oznacza to, że na postanowienie sądu drugiej instancji o kosztach procesu zażalenie do Sądu Najwyższego nie przysługuje. Sąd Najwyższy orzekający w składzie niniejszym to stanowisko podziela.

35 W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 3941

36 w zw. z art. 397 § 2 i 373 k.p.c.,

37 orzeczono jak w sentencji.