Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., I CSK 2460/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., I CSK 2460/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 9 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Marcin Krajewski

4 na posiedzeniu niejawnym 9 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z urzędu z udziałem J.K. o stwierdzenie zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego, na skutek skargi kasacyjnej J.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 10 marca 2026 r., XV Ca 1416/25,

5 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

6 2) przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Poznań- Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu na rzecz adwokata A.G. kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

7 Postanowieniem z 10 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację uczestnika J.K. od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z 23 kwietnia 2025 r., w którym stwierdzono zasadność przyjęcia uczestnika do szpitala psychiatrycznego.

8 Uczestnik wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, zaskarżając je w części, tj. co do punktu 1. Jego zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy rażąco błędnie wyłożył zawarte w art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (dalej: u.o.z.p.) pojęcie „bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia własnego albo innych osób”. Zdaniem skarżącego zagrożenie, o którym mowa w art. 23 ust. 1 u.o.z.p., oznacza zagrożenie realne, aktualne i nieuchronne, a nie jedynie potencjalne lub przewidywalne. W ocenie uczestnika, mimo jego irracjonalnego zachowania, nie zachodziły podstawy do umieszczenia go w szpitalu psychiatrycznym.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Wskazana w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).

11 Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną.

12 W świetle art. 23 ust. 1 u.o.z.p. osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody, jeżeli jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób. Z ustalonego przez Sądy meriti stanu faktycznego wynika, że uczestnik cierpi na schizofrenię paranoidalną, a w dniu przyjęcia do szpitala psychiatrycznego przejawiał agresję wobec żony. W czasie interwencji policjanci musieli zastosować względem uczestnika środku przymusu, a po przewiezieniu go do szpitala uczestnik był pobudzony, agresywny słownie, a także nie chciał współpracować z personelem szpitala.

13 Na tym tle nie sposób dostrzec oczywistych błędów w dokonanej przez Sądy orzekające w sprawie wykładni art. 23 ust. 1 u.o.z.p. oraz w ocenie, że spowodowane chorobą zachowanie uczestnika zagrażało bezpośrednio zdrowiu lub życiu innych osób. To z kolei uzasadniało przyjęcie uczestnika do szpitala psychiatrycznego bez jego zgody na podstawie art. 23 ust. 1 u.o.z.p. Nie można w tych okolicznościach uznać, jak chciałby tego skarżący, że zachowanie uczestnika było jedynie „irracjonalne”, a nie zagrażało zdrowiu lub życiu innych osób.

14 Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398⁹ § 2 k.p.c.).

15 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 4 ust. 3 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

16 (E.M.)