Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2026 r., I CSK 1788/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2026 r., I CSK 1788/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 30 lipca 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Monika Koba

4 na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. (poprzednio Bank1 spółki akcyjnej w W.)

5 przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 25 października 2024 r., I AGa 87/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

6 Wyrokiem z 27 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. (poprzednio Bank1) przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty z dnia 10 kwietnia 2021 r. wydany przez Sąd Okręgowy w Gdańsku (IX GNc 229/21) i orzekł o kosztach procesu.

7 Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 25 października 2024 r. - orzekając na skutek apelacji pozwanej – oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

8 Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwaną.

9 Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

10 Jej zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności rozstrzygnięcia czy poczynienie przez podmiot uzupełniający weksel in blanco (powódkę), lub inny podmiot, dopisku na wekslu in blanco w zakresie podpisu wystawcy, powoduje jego nieważność.

11 W ocenie skarżącej istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, tj. art. 6 k.c. w zakresie poniższych zagadnień:

1. „Czy w stosunkach między przedsiębiorcami to dłużnik wekslowy (tu:

13 pozwany) musi wykazać nieprawidłowość wypełnienia weksla co do dłużnej sumy mimo brzmienia art. 10 prawa wekslowego, który wprost stanowi, że to na podmiocie uzupełniającym weksel niezupełny spoczywa odpowiedzialność za jego prawidłowe wypełnienie?”; a przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej:

2. „Czy dokumenty pochodzące od posiadacza wekslu (w nin. sprawie salda zadłużenia powodowego banku) wykazujące inną wysokość zadłużenia niż opisana w wekslu są wystarczające do podważenia prawidłowości wypełnienia wekslu, a co za tym idzie wykluczają możliwość oparcia orzeczenia Sądu na wekslu (w nin. sprawie wydany wyrok Sądu I instancji utrzymał w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla)?”.

15 Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona, z uwagi na naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 oraz art. 385 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegające na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji bez wskazania merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim nieprawidłową ocenę wiarygodności i mocy dowodów przedłożonych przez powódkę oraz dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne zostały rozpoznane w sposób pobieżny, gdyż Sąd drugiej instancji nie odnosił się w sposób wyczerpujący do zebranego w sprawie materiału dowodowego mimo sprzeczności zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji.

16 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

18 W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, i z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14, niepubl.). Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego ani wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14, , i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08).

19 Zagadnienie prawne i wątpliwości wykładnicze sformułowane przez skarżącą nie odpowiadają wskazanej przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przede wszystkim nie mają charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego, lecz są osadzone w okolicznościach konkretnej sprawy i są pytaniami w tej właśnie sprawie. Ich ujęcie – ograniczone do przedstawienia własnego poglądu w opozycji do stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji – wskazuje na odniesienie ich do okoliczności konkretnej sprawy i dążenie do uzyskania tą drogą poglądu, który miałby służyć jej rozstrzygnięciu, nie zaś na istnienie w tym zakresie ogólnego problemu związanego z wykładnią prawa. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych ocen przedstawionego problemu oraz na to, że przepisy dotyczące tej kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Skarżący poza przedstawionymi wątpliwościami nie zaprezentował odpowiedniego wywodu prawnego i nie dokonał w najmniejszym nawet zakresie analizy orzecznictwa i poglądów doktryny, z której wynikałyby jakiekolwiek rozbieżności i nie rozstrzygnięte problemy prawne. Nie jest natomiast rolą Sądu Najwyższego domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności (w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych), które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. akt II UK 38/08, niepubl. i z 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II CZ 142/04, niepubl.). Problematyka nieważności weksla i rozkładu ciężaru dowodu w procesach opartych na wekslu wielokrotnie były przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego a skarżąca nie wykazała by okoliczności sprawy uzasadniały ponowną wypowiedź Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.

20 W konsekwencji skarżąca nie wykazała, że w sprawie ujawniły się zagadnienia wykładnicze o problemowym czy precedensowym charakterze, których wyjaśnienie wymaga zaangażowania Sądu Najwyższego i będzie sprzyjało rozwojowi prawa. Uzasadnienie wniosku przekonuje natomiast, że skarżąca zmierza w istocie do dokonania przez Sąd Najwyższy oceny trafności zaskarżonego orzeczenia, a nie rozstrzygnięcia istotnych wątpliwości prawnych mających szersze znaczenie.

21 Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

22 Bliższa analiza lakonicznego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

23 Skarżąca odniosła tę przyczynę kasacyjną do zarzutów naruszenia prawa procesowego ujętych w ramach podstaw skargi kasacyjnej, ale w lakonicznym uzasadnieniu wniosku brak jest takich argumentów, które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez Sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Jego ujęcie wskazuje, że pozwana traktuje skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający jej na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ją rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy. Ponadto wszystkie kwestie, na których skarżąca opiera twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, wskazał z jakich przyczyn akceptuje stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz odniósł się w niezbędnym zakresie do zarzutów apelacji. Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi.

24 W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że skarga kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.).

25 Sąd Najwyższy jest w postępowaniu kasacyjnym związany podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia i niedopuszczalne jest opieranie skargi na zarzutach dotyczących oceny dowodów ( art. 398³ § 2 i 398¹³ § 3 k.p.c.). W konsekwencji każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia – także wtedy, gdy jest zgłaszany pod pozorem naruszenia prawa materialnego - jest a limine niedopuszczalny ( zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.). Skarżący może natomiast w ramach drugiej podstawy kasacyjnej ( art. 398³ § 1 pkt 2 k.p.c.) zgłaszać inne zarzuty naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na skonstruowanie podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia. W postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie zajmuje się bowiem wprost badaniem trafności ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd drugiej instancji, a jedynie – w razie stosownego zarzutu – rozważa, czy w związku z dokonywaniem tych ustaleń nie dopuszczono się obrazy przepisów proceduralnych, która mogła rzutować w istotny sposób na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy ( zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 października 1997 r., II CKN 381/97, niepubl.).

26 Skarżąca zasad tych nie respektuje opierając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wprost na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., którego zgłaszanie jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne ( art. 398³ § 3 k.p.c.) i na tej podstawie formułując następnie zarzuty skargi kasacyjnej oparte na tezie, że pozwana nie była wystawcą weksla, a wysokość dochodzonego przez powódkę żądania nie została wykazana.

27 W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy, że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe.

28 Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.