Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2015 r., IV KK 52/15

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2015 r., IV KK 52/15

Tekst

1 Sygn. akt IV KK 52/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 2 września 2015 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Józef Dołhy (przewodniczący, sprawozdawca)

5 SSN Marian Buliński

6 SSN Eugeniusz Wildowicz

7 Protokolant Jolanta Grabowska

8 przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zdzisława Brodzisza w sprawie K. S.

9 skazanego z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r.

10 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

11 w dniu 2 września 2015 r.,

12 kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego w K.

13 z dnia 25 czerwca 1952 r.,

14 1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia K. S. od popełnienia zarzucanego mu czynu;

15 2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

16 W postępowaniu o odtworzenie akt w częściach niezbędnych dla przeprowadzenia postępowania kasacyjnego, ustalono, co następuje:

17 2

18 Wojskowy Prokurator Rejonowy w K. skierował w dniu 19 grudnia 1950 r. do Wojskowego Sądu Rejonowego w K. (dalej: WSR) akt oskarżenia z dnia 25 listopada 1950 r., przeciwko K. S. o to, że:

19 - w okresie od 1949 r. do 1950 r. daty bliżej nieustalonej w miejscowości K., udzielił pomocy bandzie terrorystyczno - rabunkowej wchodzącej w skład nielegalnej organizacji „WIN" a więc związkowi mającemu na celu zbrodnie przez to, że dwukrotnie przyjął członków bandy do swojego mieszkania dając im ponad 8 kg słoniny i informując o założeniu spółdzielni produkcyjnych w terenie, tj. o czyn z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30 poz. 192 ze zm., dalej: Mały kodeks karny - m.k.k.).

20 Wyrokiem z dnia 19 stycznia 1951 r., Wojskowy Sąd Rejonowy w K. uznał K. S. za winnego tego, że:

21 - w drugiej połowie grudnia 1949 r. w K., udzielił pomocy bandzie terrorystyczno - rabunkowej M.J. przez danie jej członkom słoniny na wyżywienie w ilości ok. 10 kg, tj. czynu z art. 14 § 1 m.k.k. i wymierzył mu za ten czyn na podstawie art. 14 § 1 m.k.k. karę 10 lat więzienia, oraz utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat i na podstawie art. 49 § 2 m.k.k. konfiskaty mienia w całości.

22 W efekcie rozpoznania skargi rewizyjnej obrońcy oskarżonego Najwyższy Sąd Wojskowy postanowieniem z dnia 30 marca 1951 r. częściowo uwzględnił skargę i zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że złagodził karę do 7 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.

23 Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 1952 r. Najwyższy Sąd Wojskowy uwzględnił wniosek obrońcy skazanego K. S. o wznowienie postępowania i uchylił wyrok WSR w K. z dnia 19 stycznia 1951 r. w części dotyczącej tego oskarżonego, sprawę przekazując do ponownego rozpoznania WSR w K.

24 Wyrokiem z dnia 25 czerwca 1952 r. WSR w K. uznał K. S. winnym tego, że: - daty bliżej nieustalonej jesienią 1949 r. mając dwukrotnie wiarygodną wiadomość o pobycie u niego we wsi K., członków bandy terrorystyczno - rabunkowej M. i w maju 1950 r. mając wiarygodną wiadomość o pobycie u niego w tejże wsi M. F., 3

25 członka bandy „M." nie zawiadomił o tym natychmiast władzy powołanej do ścigania przestępstw,

26 tj. czynu z art. 18 § 1 m.k.k. w zw. z art. 14 § 1 m.k.k. i za to na podstawie art. 18 § 1 m.k.k. wymierzył karę 2 lat więzienia.

27 Na podstawie art. 56 k.w.p.k. sąd zaliczył skazanemu na poczet kary okres tymczasowego aresztowania od 17 października 1950 r. do 25 czerwca 1952 r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 3 lipca 1952 r.

28 Od tego wyroku kasację wniósł w trybie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w całości na korzyść oskarżonego zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, to jest art. 18 § 1 w zw. z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30 poz. 192 ze zm.) i art. 246 § 3 Kodeksu wojskowego postępowania karnego (Dz. U. Nr. 36, poz. 216, dalej: k.w.p.k.) poprzez uznanie K. S. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w wyroku pomimo, że przypisany skazanemu czyn nie wyczerpał znamion żadnego przestępstwa z jednoczesnym pominięciem w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia wadliwie przyjętej podstawy prawnej skazania. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie K. S. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

29 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest zasadna.

30 Wojskowy Sąd Rejonowy w K. w pisemnym uzasadnieniu wyroku, wbrew wyraźnej dyspozycji art. 246 § 3 k.w.p.k., w ogóle nie wyjaśnił prawnej podstawy skazania, ograniczył się jedynie do arbitralnego stwierdzenia, że „w czynie oskarżonego sąd dopatrzył się przestępstwa z art. 18 § 1 w zw. z art. 14 m.k.k.”. Oczywiste jest, że tak lakoniczne wskazanie przepisów, pozbawione jakiejkolwiek argumentacji, nie stanowi wyjaśnienia podstawy wyroku do czego sąd był zobowiązany.

31 Przywołane uzasadnienie pisemne wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w K. jest nader zwięzłe i nie zawiera w zakresie czynu K. S. oprócz wyjaśnienia podstaw prawnych skazania, także rzetelnej analizy dowodów oraz oceny ich wartości, a przede wszystkim ustalony stan faktyczny nie pozwala na subsumcję 4

32 czynu jako przestępstwa z art. 18 § 1 m.k.k. w zw. z art. 14 m.k.k. i w konsekwencji przypisania K. S. popełnienia tego przestępstwa.

33 W świetle judykatury Sądu Najwyższego odpowiedzialność karną na podstawie art. 18 § 1 m.k.k. ponieść mogła tylko taka osoba, która dysponowała wiarygodną i skonkretyzowaną wiedzą nie o jakiejkolwiek "nielegalnej organizacji", ale o organizacji zmierzającej przemocą do zmiany ustroju Państwa Polskiego (por. wyrok SN z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. V KK 264/11, LEX nr 1119581).

34 Sąd Najwyższy w innym orzeczeniu stwierdził, że w skład znamion przestępstwa z art. 18 § 1 m.k.k. wchodzi "otrzymanie wiarygodnej informacji o przestępstwie określonym w art. 1, 3,4, 7, 13 lub 14 m.k.k. albo z art. 85 - 88 k.k. W.P.", znamię to spełnione jest tylko w sytuacji posiadania przez sprawcę wiedzy o fakcie popełnienia przestępstwa i to nie każdego, a jedynie jednego z wymienionych w tym przepisie. Nie wyczerpuje zatem tego znamienia samo niezawiadomienie władzy o fakcie przebywania na jakimś terenie podejrzanych osób (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., sygn. IV KK 288/06, teza 2, LEX nr 310203).

35 Z przyjętego przez sąd meriti opisu czynu nie wynika jaką wiedzę i o jakim przestępstwie „katalogowym" posiadał oskarżony K. S. nie powiadamiając organów władzy powołanych do ścigania. Z opisu czynu wynika jedynie, iż sąd ustalił, że oskarżony wiedział „o pobycie u niego we wsi członków bandy terrorystyczno - rabunkowej" i o tym nie zawiadomił odnośnych władz. Skoro pobyt na danym terenie osób podejrzanych o działalność przestępczą, sam w sobie nie stanowił przestępstwa to w konsekwencji brak powiadomienia organów ścigania o tym fakcie także nie stanowił czynu zabronionego określonego hipotezą art. 18 § 1 m.k.k. Zasadnie zatem autor kasacji wskazuje, że Wojskowy Sąd Rejonowy w K.

36 wyrokując dokonał oceny prawnej ustalonych zachowań K. S. z rażącym wywierającym zasadniczy wpływ na treść orzeczenia, naruszeniem art. 18 § 1 w zw. z art. 14 § 1 m.k.k. i uznał oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa określonego w tymże przepisie, pomimo że przypisany skazanemu czyn nie wyczerpywał znamion żadnego ówcześnie kryminalizowanego typu czynu zabronionego.

37 Podzielając zarzuty i wniosek kasacji, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. 5

38 kc