Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2026 r., IV KK 144/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2026 r., IV KK 144/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 listopada 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ryszard Witkowski

4 w sprawie B.G. skazanej z art. 212§ 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2026 r.

5 w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron, z urzędu kwestii dodatkowego ustalenia wysokości kosztów procesu, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. (Dz.U.2026.87 t.j.);

6 postanowił:

7 zasądzić uzupełniająco od skazanej B.G. na rzecz oskarżycielki prywatnej – K.C. kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych), tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez K.C. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika, który w toku postępowania dokonał czynności procesowej w postaci sporządzenia i przesłania pisemnej odpowiedzi na kasację wniesioną przez obrońcę skazanej.

Uzasadnienie

8 Postanowieniem Sądu Najwyższego z 7 lipca 2026 r. sygn. akt IV KK 144/26 pozostawiono kasację obrońcy skazanej bez rozpoznania i rozstrzygnięto o zwolnieniu skazanej od kosztów sądowych tego postępowania i obciążono nimi Skarb Państwa oraz zwrócono skazanej uiszczoną opłatę od kasacji. W postanowieniu tym zaś nie zawarto rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych przez strony, a konkretnie przez oskarżycielkę prywatną z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika, która to skierowała do Sądu Najwyższego pisemną odpowiedź na kasację obrońcy skazanej oraz zawarła w niej wniosek o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1 500,00 zł (tysiąca pięciuset złotych) oraz dołączyła wydruk potwierdzający zapłatę przez K.C. ww. kwoty na rzecz kancelarii swojej pełnomocniczki (k. 33).

9 Wniosek ten okazał się być zasadny jedynie w części.

10 Zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również, gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu okołokasacyjnym w związku z odesłaniem zawartym w art. 637a k.p.k.

11 Zgodnie z art. 637a k.p.k. do kosztów postępowania kasacyjnego (i okołokasacyjnego) stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach postępowania odwoławczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wobec tego odpowiednie zastosowanie w tej sprawie znalazł art. 636 § 3 k.p.k., przewidujący obciążenie skazanego kosztami procesu za postępowanie odwoławcze (kasacyjne i okołokasacyjne), jeżeli środek odwoławczy pochodzi wyłącznie od niego i nie został uwzględniony, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Do kosztów procesu niewątpliwie należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy (art. 626 § 1 pkt 2 k.p.k.).

12 W przedmiotowej sprawie ustanowiona przez oskarżycielkę prywatną pełnomocniczka, w piśmie z 5 maja 2026 r. złożyła odpowiedź na kasację obrońcy skazanej, wnosząc o pozostawienie kasacji bez rozpoznania, w uzasadnieniu odnosząc się do dotychczasowego biegu postępowania oraz przedstawiając stanowisko w zakresie zarzutów podniesionych przez obrońcę skazanej.

13 Wysokość przysługującego zwrotu poniesionych kosztów ustanowienia przez oskarżyciela prywatnego pełnomocnika jest Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.). Zgodnie z jego przepisami i w zw. z przywołanym powyżej art. 636 § 3 k.p.k., w sytuacji nieuwzględnienia środka zaskarżenia wniesionego na korzyść oskarżonego (skazanego), przysługuje mu zwrot poniesionych kosztów ustanowienia pełnomocnika. W przedmiotowym postępowaniu zrealizowane na zewnątrz (a więc niejako widoczne dla Sądu Najwyższego) czynności polegały na złożeniu przez pełnomocnika oskarżycielki prywatnej odpowiedzi na kasację.

14 Wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z wyboru ustalane jest co prawda w granicach dopuszczalnej, szerokiej autonomii (art. 225 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. - o radcach prawnych), jednakowoż zasada umowności ustalania opłat za czynności radców prawnych, uwzględniająca prawa rynku, obowiązuje tylko między stronami umowy. W przypadku opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów obrony, sytuacja przedstawia się inaczej, gdyż podlegają one określonym limitom. Zasądzenie kosztów ustanowienia pełnomocnika wyższych od wskazanych powyżej stawek minimalnych (maksymalnie w wysokości ich sześciokrotności) wymaga wykazania i ustalenia okoliczności uzasadniających takie rozstrzygnięcie wymienionych w § 15 ust. 3 rozporządzenia. Ocenie sądu podlegają takie wyznaczniki, jak nakład pracy radcy prawnego w korelacji z rodzajem i stopniem zawiłości sprawy oraz obszernością materiału dowodowego. Przedmiotowa sprawa natomiast nie charakteryzowała się stopniem skomplikowania czy też obszernością materiału w niej zgromadzonego w stopniu uzasadniającym zasądzenie stawki wyższej niż minimalna. Znalazło to stosownie odzwierciedlenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z 7 lipca 2026 r. pozostawiającym kasację obrońcy skazanej bez rozpoznania. Należne więc oskarżycielce prywatnej koszty ustanowienia pełnomocnika, których nie zamieszczono w postanowieniu z 7 lipca 2026 r. sygn. IV KK 144/26, należało określić na kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych). Z tych też przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.