Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1994 r., II UR 6/94

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1994 r., II UR 6/94

Tekst

1 Wyrok z dnia 8 lipca 1994 r.

2 II UR 6/94

3 Podstawa wymiaru renty inwalidzkiej ustalona przez czechosłowacką instytucję ubezpieczeniową zgodnie z przepisami obowiązującymi w Republice

4 Czechosłowackiej, może być ponownie ustalona na podstawie przepisów obowiązujących w Polsce, jeżeli osoba zainteresowana była zatrudniona w Polsce w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do ustalenia tej podstawy (§

5 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r. w sprawie stosowania

6 umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 1948 r. - Dz. Urz.

7 Komitetu Pracy i Płac z 1971 r., Nr 1, poz. 1).

8 Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Stefania Szymańska, (sprawozdawca), Maria Tyszel

9 Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu

10 w dniu 8 lipca 1994 r. sprawy z wniosku Wiesława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.S. o wysokoŸć renty inwalidzkiej na skutek rewizji wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 13 maja 1992 r. [...], u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

11 nych-Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. [...] i sprawę przekazał temuż

12 Oddziałowi do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadnienie

13 W załatwieniu wniosku Wiesława K. z dnia 20 czerwca 1985 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Rent Zagranicznych w Warszawie decyzją zaliczkową z dnia 3 lipca 1986 r. przyznało od dnia 18 lipca 1985 r. rentę inwalidzką

14 do czasu ustalenia prawa do renty przez instytucję czechosłowacką (k. 34 akt

15 rentowych). Po otrzymaniu decyzji Urzędu Zaopatrzenia Emerytalnego w Pradze z

16 dnia 30 paŸdziernika 1986 r., Biuro Rent Zagranicznych decyzją z kwietnia 1987 r.

17 przyznało Ÿwiadczenie częŸciowe. Przyjęto wówczas za podstawę wymiaru tego

18 Ÿwiadczenia kwotę wynikającą z pomnożenia 2.885,63 kcs [...] przez kurs korony w

19 złotych z kwietnia 1987 r. (k.46-48 akt rentowych), co dało kwotę 24.240 zł. Taki

20 sposób obliczenia podstawy wymiaru Ÿwiadczenia Biuro Rent Zagranicznych przyjmowało za korzystny dla Ÿwiadczeniobiorców (pismo Biura z dnia 10 lipca 1991

21 r. - dołączone do akt sądowych). Przyjęta w decyzji z kwietnia 1987 r. podstawa

22 wymiaru, obliczona w sposób jaki podano wyżej, została przy rewaloryzacji przyrównana do przeciętnych zarobków w gospodarce uspołecznionej z kwietnia

23 1987 r., tj. z miesiąca, w którym została wydana decyzja o przyznaniu Ÿwiadczenia

24 częŸciowego.

25 Wobec wejŸcia w życie ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji

26 emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych

27 ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 450 ze zm.) organ rentowy w decyzji z dnia 5 grudnia 1991

28 r. dokonał ponownego obliczenia wysokoŸci renty inwalidzkiej (III grupy) wnioskodawcy w ten sposób, iż podstawę wymiaru w kwocie 24.240 zł porównano

29 do Ÿredniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z jednego

30 miesiąca, tj. kwietnia 1987 r. (miesiąc, w którym wydano decyzję w 1987 r.).

31 Ustalony w ten sposób wskaŸnik wysokoŸci podstawy wymiaru wyniósł 73,72%. W odwołaniu wnioskodawca kwestionował taki sposób obliczenia wskaŸnika

32 wysokoŸci podstawy i twierdził, że spowodowało to obniżenie jego Ÿwiadczenia.

33 Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z 13 maja 1992 r. - [...] oddalił odwołanie jako nieuzasadnione. WątpliwoŸć powziął natomiast Sąd Apelacyjny w Krakowie, który przedstawił

34 Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o następującej treŸci:

35 "czy spełnia wymogi § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1990

36 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484) i

37 art. 27 ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o

38 zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104,

39 poz. 450 ze zm.) ustalenie wskaŸnika wysokoŸci wynagrodzenia jako stosunku

40 podstawy wymiaru renty przyjętej w decyzji, do przeciętnego wynagrodzenia z

41 jednego miesiąca w gospodarce uspołecznionej, z daty wydania tej decyzji, mimo że

42 podstawa wymiaru renty nie była obliczona w oparciu o faktycznie osiągane przez

43 pracownika (w przeliczeniu na złote) zarobki za granicą?" Sąd Najwyższy, po przejęciu sprawy do rozpoznania, zważył co następuje:

44 W wyjaŸnieniu z dnia 7 czerwca 1994 r. złożonym na piŸmie na polecenie

45 Sądu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Prawne w Warszawie podał co następuje:

46 "Ostatnie - przed powstaniem prawa do renty inwalidzkiej - zatrudnienie

47 wnioskodawcy miało miejsce na terenie ówczesnej CSRS. Z tego względu podstawa

48 wymiaru renty inwalidzkiej została ustalona - zgodnie z § 10 ust. 2 porozumienia w

49 sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 5

50 kwietnia 1948 r. (Dz. Urz. K.P.i P. z 1971 r. Nr 1, poz. 1) - przez czechosłowacką

51 instytucję ubezpieczeniową zgodnie z przepisami obowiązującymi w CSRS. Stanowi

52 ona Ÿrednią wysokoŸć zarobków uzyskanych przez Wiesława K. w latach 1979- 1983

53 i wynosi 2.295,21 koron czeskich (kcs). Jest to tzw. wysokoŸć zarobków redukowana, ustalona dla potrzeb instytucji czechosłowackiej; natomiast przy

54 ustalaniu wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej Zakład Ubezpieczeń Społecznych

55 przyjął powyższe zarobki w wysokoŸci nieredukowanej, tj. w kwocie 2.885,63 kcs.

56 Prawo do renty inwalidzkiej wnioskodawca uzyskał w roku 1985, jednakże

57 ostateczne ustalenie wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej (częŸciowej) nastąpiło

58 dopiero po uzyskaniu decyzji w tej sprawie z instytucji czechosłowackiej, tj. w

59 kwietniu 1987 r. Mając na względzie dobrze rozumiany interes rencisty - Zakład

60 Ubezpieczeń Społecznych, w porozumieniu i za zgodą Ministerstwa Finansów, przy

61 przeliczaniu dewiz na złote zastosował kurs z daty realizacji należnoŸci zagranicz-

62 nych, tj. z kwietnia 1987 r. Taki sposób załatwienia sprawy był wówczas korzystny

63 dla zainteresowanego.

64 Wobec wejŸcia w życie przepisów ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o

65 rewaloryzacji emerytur i rent [...] (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) organ rentowy

66 został zobligowany do ustalenia tzw. "wskaŸnika wysokoŸci podstawy wymiaru"

67 Ÿwiadczeń emerytalno-rentowych, stanowiącego procentowy stosunek zarobków przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru i Ÿredniej przeciętnego wynagrodzenia w

68 gospodarce uspołecznionej z tego okresu. Ze względu na stan faktyczny niniejszej

69 sprawy, nie mieszczący się w dyspozycji §§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z

70 dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent

71 (Dz. U. Nr 83, poz. 484) przy ustalaniu wskaŸnika wysokoŸci podstawy wymiaru

72 renty inwalidzkiej Wiesława K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował -

73 poprzez analogię - przepis § 6 pkt 6 rozporządzenia.

74 Zaznaczyć jednakże należy, że rencista może - na podstawie § 10 ust. 3

75 cytowanego wyżej porozumienia - zgłosić wniosek o ustalenie podstawy wymiaru w

76 myŸl przepisów obowiązujących w Polsce, gdy w okresie czasu, z którego zarobki

77 przyjmuje się dla ustalenia podstawy wymiaru, był zatrudniony na terenie Polski.

78 Jako taki wniosek można byłoby potraktować odwołanie od decyzji rewaloryzującej

79 dotychczas pobieraną rentę inwalidzką".

80 Sąd Najwyższy uznaje powyższe wyjaŸnienie za miarodajne. Powoduje to koniecznoŸć uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz decyzji ZUS Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. i przekazanie sprawy temuż Oddział-

81 owi do ponownego rozpatrzenia. Jak bowiem trafnie wskazano w tym wyjaŸnieniu, z

82 powołaniem się na § 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r. w

83 sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Republiką Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 5 kwietnia 1948 r., wnioskodawca może domagać się ustalenia podstawy wymiaru

84 renty inwalidzkiej w myŸl przepisów obowiązujących w Polsce, przy czym jako

85 wniosek o takie ustalenie można potraktować jego odwołanie od decyzji rewalory-

86 zującej dotychczas pobieraną rentę inwalidzką. TreŸć tego odwołania bowiem

87 wskazywała, że wnioskodawca nie zgadza się ze sposobem obliczenia jego renty

88 przyjętym w tej decyzji. W tej sytuacji rzeczą organu rentowego było wyjaŸnienie, czy

89 ustalenie podstawy wymiaru w myŸl przepisów obowiązujących w Polsce (na co

90 zezwala § 10 ust. 3 w/cyt. Porozumienia) byłoby dla wnioskodawcy korzystniejsze.

91 Ponieważ Sąd Wojewódzki także nie wyjaŸnił sprawy w tym aspekcie zaskarżony

92 wyrok nie może się utrzymać.

93 Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art.

94 388 § 1 k.p.c.

95 ==========================================