Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1998 r., II UKN 147/98

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1998 r., II UKN 147/98

Tekst

1 Wyrok z dnia 29 lipca 1998 r.

2 II UKN 147/98

3 Pobieranie renty rodzinnej od dwóch organów rentowych, mimo prawidłowego pouczenia o prawie jej pobierania tylko od jednego organu, stanowi przesłankę do żądania zwrotu jednej z tych rent, jako nienależnie pobranego świadczenia (art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

4 Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:

5 Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski.

6 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Teresy W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o zwrot niezależnie pobranego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 6 listopada 1997 r. [...]

7 o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

8 Wnioskodawczyni Teresa W. odwołała się od dwu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 4 listopada 1996 r. o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej po zmarłym w dniu 1 kwietnia 1992 r. Zbigniewie W. oraz z dnia 10 grudnia 1996 r., zobowiązującej wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od 1 listopada 1993 r. do 31 października 1996 r., to jest za okres 3 lat, w kwocie 14.492,16 zł. Sąd Wojewódzki w Gdańsku-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie i ustalił, że wnioskodawczyni składając do pozwanego organu rentowego wniosek o rentę rodzinną po zmarłym mężu, nie podała informacji, iż pobiera rentę rodzinną z Wojskowego Biura Emerytalnego i w okresie od 1 września 1992 r. do 31 października 1996 r. pobierała jednocześnie 2

9 świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i z Wojskowego Biura Emerytalnego w G. Wnioskodawczyni była pouczona o obowiązku zawiadomienia organu rentowego o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do renty, czego nie uczyniła do dnia wydania decyzji wstrzymującej prawo do świadczeń. Zgodnie z treścią art. 69 i 71 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w razie zbiegu u jednej osoby prawa do dwóch rent, wypłaca się jedynie z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

10 Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 listopada 1997 r. oddalił apelację wnioskodawczyni, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zaniedbanie wnioskodawczyni powiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego stanowi świadome wprowadzenie organu rentowego w błąd, co uzasadniało zastosowanie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.

11 Pełnomocnik wnioskodawczyni zaskarżył kasacją powyższy wyrok, zarzucając naruszenie art. 106 ustawy o z.e.p. przez błędną wykładnię oraz niewyjaśnienie wszystkich spornych okoliczności. Następnie w piśmie z 1 lipca 1998 r. drugi pełnomocnik wnioskodawczyni uzupełnił kasację, wskazując jako jej podstawę również art. 393

12 1

13 KPC pkt 2 i zarzucając naruszenie art. 210 § 2, 232, 239 oraz 328 § 2 KPC. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

14 Kasacja wnioskodawczyni podlegała rozpoznaniu w zakresie zarzutów przedstawionych w piśmie z dnia 3 lutego 1998 r. Zgodnie z art. 393 4

15 KPC kasację wnosi

16 się w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej i Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę tylko w granicach określonych w takiej kasacji (art. 393

17 11

18 KPC), nie jest natomiast dopuszczalne uzupełnienie kasacji po terminie zakreślonym do jej wniesienia.

19 Kasacja wnioskodawczyni nie jest zasadna. Stosownie do art. 106 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z tym przepisem świadczenie ma charakter nienależnego, jeśli organ rentowy albo w ogóle nie był zobowiązany do wypłaty świadcze- 3

20 nia, albo gdy początkowo istniejące zobowiązanie z biegiem czasu ustało lub uległo zmianie, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W punkcie 2 ustępu 2 cytowanego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie uważa się również świadczenia, które zostały przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych wypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

21 Z dołączonych do akt sprawy akt rentowych wnioskodawczyni wynika, iż wnioskodawczyni, składając wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej dla córki w dniu 16 września 1992 r., jak i we wniosku o rentę rodzinną dla siebie, złożonym w dniu 29 grudnia 1994 r., nie podała informacji, iż osiąga dochód z tytułu pobierania renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego. Sąd Apelacyjny trafnie podkreślił, że wnioskodawczyni nie zareagowała również wówczas, gdy otrzymała, jako opiekunka, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej dla córki, jak i dla siebie, pomimo faktu, iż w obu tych decyzjach była powiadomiona o obowiązku zawiadamiania organu rentowego o pobieraniu świadczeń z innej instytucji rentowej. Pouczenie o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń było zgodne z obowiązującymi przepisami i dokładnie wskazywało, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu. W takich okolicznościach jest oczywiste, że wnioskodawczyni była pouczona o prawie do pobierania renty rodzinnej na siebie i na córkę tylko z jednego organu rentowego i zatajenie otrzymywania takiej renty z Wojskowego Biura Emerytalnego stanowi przesłankę z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o z.e.p. do żądania zwrotu nienależnie pobranych przez wnioskodawczynię świadczeń za okres trzech lat. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393

22 12

23 KPC Sąd Najwyższy

24 orzekł, jak w sentencji.

25 ========================================