Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r., III RN 42/01

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r., III RN 42/01

Tekst

TEZY

1 Minister Finansów nie jest uprawniony do określenia w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, wydawanym na podstawie zawartego w niej upoważnienia blankietowego, innych niż przewidziane w ustawie o VAT sytuacji, w których ograniczone lub wyłączone jest prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT.

Uzasadnienie

2 Z ustnego uzasadnienia: Sąd Najwyższy na rozprawie 7.05.2002 r. odroczył rozprawę i postanowił, na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, o skierowaniu do TK następującego pytania prawnego:

3 1. Czy art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP? a w razie odpowiedzi twierdzącej,

4 2. Czy par. 12 rozporządzenia wykonawczego z dnia 21 grudnia 1995 r. do ustawy o VAT jest zgodny z art. 217 Konstytucji RP?

5 Organy podatkowe w sprawie odmówiły uznania prawa podatnika do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z zawartą przez niego umową clifingu samochodu. Organy podatkowe zastosowały bowiem w sprawie par. 12 rozporządzenia wykonawczego z dnia 21 grudnia 1995 r. do ustawy o VAT.

6 Zgodnie z tym przepisem, usługobiorcom użytkującym samochody osobowe oraz inne samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od czynszu /raty/ i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy. Organy podatkowe zakwalifikowały umowę clifingu zawartą przez podatnika do grupy "umów o podobnym charakterze", o których mowa w powyższym przepisie.

7 Izba skarbowa oddaliła odwołanie podatnika od decyzji organu I instancji. Jak stwierdziła w uzasadnieniu swojej decyzji, na podstawie delegacji zawartej w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT Minister Finansów miał prawo do określenia w rozporządzeniu innych niż zawarte w samej ustawie przypadków, w których nie stosuje się obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

8 Z tego względu, par. 12 rozporządzenia wykonawczego z 1995 r. do ustawy o VAT stanowi samoistną przesłankę negatywną prawa do odliczenia podatku VAT.

9 Pogląd organów podatkowych podzielił także NSA oddalając skargę podatnika. NSA uznał bowiem, iż par. 12 cyt. rozporządzenia stanowi przykład pozaustawowych ograniczeń prawa do odliczenia /VAT. Podatnik ma natomiast możliwość zaliczenia kwot naliczonego podatku VAT, w stosunku do którego nie przysługuje mu prawo do odliczenia od podatku należnego, do swoich kosztów uzyskania przychodu.

10 Należy zwrócić uwagę, iż rewidujący kwestionował wyrok NSA jedynie w zakresie, w jakim neguje on prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od opłat za clifing jako usługę finansową.

11 Jak natomiast podnosił przedstawiciel Izby Skarbowej na rozprawie przed SN, pojęcia leasingu finansowego i kapitałowego nie są na gruncie polskiego prawa podatkowego pojęciami normatywnymi, w związku z czym nie można posługiwać się nimi dla wywodzenia określonych skutków prawnych danej umowy. Ograniczenie zastosowania wspomnianego par. 12 rozporządzenia wykonawczego z 1995 r. do ustawy o VAT wyłącznie do umów leasingu operacyjnego jest bezpodstawne, zaś zakaz odliczania podatku naliczonego dotyczy zarówno kwot naliczonych od części kapitałowej, jak i części finansowej opłaty leasingowej.

12 Mechanizm obniżania należnego podatku VAT o podatek naliczony stanowi na gruncie ustawy o VAT nie tylko podstawową konstrukcję normatywną tego podatku, ale również podstawową zasadę rządzącą podatkiem od towarów i usług.

13 Z tego względu, wszelkie ograniczenia powyższej zasady powinny mieć charakter ustawowy, a jeżeli ustawa dokona delegacji do określenia takich ograniczeń w akcie podustawowym, to delegacja taka nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna zawierać określone rygory dla treści tych pozaustawowych ograniczeń. W przeciwnym razie, norma podustawowa, wydana w oparciu o wadliwą delegację ustawową nie może stanowić podstawy prawnej dla decyzji administracyjnej /podatkowej/.