Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2026 r., III KZ 23/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2026 r., III KZ 23/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 16 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Eugeniusz Wildowicz

4 w sprawie D.N. skazanego z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 września 2026 r.

5 zażalenia skazanego na zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 28 lipca 2026 r., odmawiające przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt IX Ka 1095/25, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

6 postanowił utrzymać zaskarżone zarządzenie w mocy.

Uzasadnienie

7 Sąd Okręgowy w Kielcach, po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę oraz prokuratora na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Busku Zdroju VI Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Kazimierzy Wielkiej z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI K 38/25, wyrokiem z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt IX Ka 1095/25, zmienił orzeczenie Sądu I instancji poprzez modyfikację treści obowiązku naprawienia szkody (w pkt XI i XII), w pozostałym zakresie wyrok ten utrzymując w mocy.

8 D.N. i jego obrońca z wyboru uczestniczyli w rozprawie apelacyjnej w dniu 21 maja 2026, nie byli natomiast obecni na ogłoszeniu wyroku w dniu 3 czerwca 2026 r. (brak wzmianki w protokole rozprawy odwoławczej czy oskarżony wnosił o doprowadzenie go na ogłoszenie wyroku) – k. 1097-1101 i 1103.

9 Obrońca D.N. nie złożyła w jego imieniu wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku.

10 Wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach został doręczony skazanemu wraz z pouczeniem, według jego deklaracji, w dniu 29 czerwca 2026 r. – k. 1113 (w aktach sprawy znajduje się jedynie informacja, że po otrzymaniu przez Sąd informacji o przetransportowaniu skazanego do innego zakładu karnego, w dniu 24 czerwca 2026 r. wysłano mu do Zakładu Karnego w C. odpis orzeczenia Sądu odwoławczego z informacją o możliwości i sposobie jego zaskarżenia – k. 1109). W dniu 24 czerwca 2026 r. D.N. sporządził dwa pisma adresowane do Sądu Okręgowego w Kielcach (które złożył w administracji zakładu karnego w dniu 25 czerwca 2026 r.), zawierające wniosek o zwolnienie go od ponoszenia opłaty kasacyjnej oraz wniosek o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt IX Ka 1095/25.

11 Następnie, pismem z dnia 29 czerwca 2026 r. (złożonym w administracji zakładu karnego w dniu 2 lipca 2026 r.), wystąpił z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia wyżej wymienionego wyroku.

12 Prezes Sądu Okręgowego w Kielcach, zarządzeniem z dnia 28 lipca 2026 r., odmówił przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt IX Ka 1095/25, jako wniesionego po terminie.

13 Skazany wniósł zażalenie na to zarządzenie, podnosząc, że odpis orzeczenia Sądu odwoławczego otrzymał dopiero w dniu 28 czerwca 2026 r. i w jego przekonaniu od tego momentu powinien biec termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia. Zaznaczył, że nie miał kontaktu ze swoim obrońcą ani wiedzy na temat treści zapadłego orzeczenia, a następnie wniósł o przywrócenie „terminu możliwości złożenia kasacji” i sporządzenie na piśmie oraz doręczenie mu uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji.

14 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

15 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

16 U podstaw zaskarżonego zarządzenia legło ustalenie, że skazany złożył wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2026 r. w dniu 29 czerwca 2025 r., a więc po upływie zawitego siedmiodniowego terminu. Termin ten rozpoczął bieg od daty ogłoszenia wyroku i upłynął w dniu 10 czerwca 2026 r. Złożenie przez skazanego wniosku po tym terminie musiało skutkować, zgodnie z treścią art. 422 § 3 k.p.k., odmową jego przyjęcia.

17 Skazany błędnie założył, że w jego sytuacji procesowej termin do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku należy liczyć od daty doręczenia mu odpisu wyroku. Tymczasem miał tu zastosowanie przepis art. 422 § 1 k.p.k., zgodnie z którym termin zawity do dokonania tej czynności rozpoczyna bieg od momentu ogłoszenia wyroku. W niniejszej sprawie nie zachodził bowiem wyjątek, o którym mowa w art. 422 § 2a k.p.k., przewidujący, że dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i – pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok – nie było obecny podczas jego ogłoszenia, 7-dniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia biegnie dopiero od daty doręczenia mu wyroku. Wymienione warunki doręczenia oskarżonemu wyroku i liczenia od tego momentu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie (niedoprowadzenie na termin rozprawy, podczas której ogłoszono wyrok – mimo wniosku – oraz brak obrońcy) wymagają bowiem w świetle wykładni literalnej art. 422 § 2a k.p.k. - kumulatywnego spełnienia. Jeżeli którykolwiek z nich nie zostanie spełniony, bieg terminu do wystąpienia z takim wnioskiem rozpoczyna się, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 422 § 1 k.p.k., czyli od ogłoszenia w wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2024 r., IV KZ 30/24).

18 Skazany w momencie wydania wyroku korzystał z pomocy obrońcy z wyboru, a zatem choćby z tego powodu nie dotyczy go sytuacja, o której mowa w art. 422 § 2a k.p.k., dlatego był zobowiązany wystąpić z wnioskiem o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku do dnia 10 czerwca 2026 r. Ponieważ tego nie uczynił, zaskarżone zarządzenie jako zgodne z prawem nie może być wzruszone.

19 Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w razie uchybienia terminowi z przyczyn od strony niezależnych może ona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody złożyć wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w tym terminie wykonana (art. 126 § 1 k.p.k.), wykazując, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych.

20 Do rozpoznania takiego wniosku powołany jest ten sąd, przed którym należało dokonać czynności (art. 126 § 2 k.p.k.). W tej sprawie właściwym do rozpoznania wniosku w tym przedmiocie jest więc Sąd Okręgowy w Kielcach i do tego organu skazany może go kierować.

21 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.