Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., III KB 152/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2026 r., III KB 152/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 29 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Mariusz Załucki

4 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 października 2026 r. w Warszawie wniosku obrońcy E.G. z 8 września 2025 r. o zbadanie spełnienia przez SSN Z.K. wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, w sprawie zawisłej przed Sądem Najwyższym, III KK 323/22, pozostawia wniosek bez rozpoznania.

Uzasadnienie

5 8 września obrońca E.G. złożył wniosek o zbadanie spełnienia przez SSN Z.K. wymogów niezawisłości i bezstronności.

6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7 Wniosek podlegał pozostawieniu bez rozpoznania z uwagi na następczą niedopuszczalność jego merytorycznego rozpoznania, wynikającą z utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną jego wniesienia oraz określających przesłanki i tryb jego rozpoznania.

8 Trzeba bowiem zauważyć, iż wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

1. art. 42a § 3–14 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.),

2. art. 23a § 4–15 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614),

3. art. 29 § 5–25 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

12 – są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

13 Z kolei wyrokiem z 23 września 2025 r., sygn. akt P 3/25, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz powstanie obowiązku jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej następuje dopiero z chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, w związku z art. 173 oraz w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W świetle stanowiska wyrażonego w wyroku P 3/25 należało przyjąć, że skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2026 r., K 21/26, nastąpiły z chwilą jego wydania. Do tego momentu zakwestionowane przepisy korzystały z domniemania konstytucyjności, stanowiąc obowiązującą podstawę prawną podejmowanych na ich podstawie czynności procesowych. Natomiast z chwilą wydania wskazanego wyroku, zgodnie z przyjętym w nim rozumieniem skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, przepisy te utraciły moc obowiązującą. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał w niniejszym przypadku z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji.

14 Konsekwencją powyższego była utrata mocy obowiązującej przepisów regulujących instytucję badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz jego postępowania po powołaniu. Utrata mocy obowiązującej objęła przy tym nie tylko przepisy określające uprawnienie do wystąpienia z takim wnioskiem, lecz także regulacje wyznaczające przesłanki jego zasadności, właściwość sądu, skład orzekający, tryb procedowania oraz zasady kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia.

15 Oznacza to, że wyeliminowaniu z porządku prawnego uległa cała szczególna konstrukcja procesowa umożliwiająca przeprowadzenie wskazanego badania w trybie wnioskowym.

16 W konsekwencji należało uznać, że wniosek, choć dopuszczalny w chwili jego wniesienia, stał się następczo niedopuszczalny do merytorycznego rozpoznania. Brak jest bowiem obecnie podstawy normatywnej pozwalającej Sądowi Najwyższemu na przeprowadzenie żądanego badania, a zarazem nie istnieją podstawy do rozstrzygnięcia o zasadności wniosku.

17 Z tych względów Sąd Najwyższy, przyjmując odpowiednie zastosowanie konstrukcji przewidzianej w art. 429 § 1 w związku z art. 430 § 1 k.p.k., orzekł jak w sentencji.

18 Mariusz Załucki