Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 12/07

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 12/07

Tekst

1 Uchwała z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 12/07

2 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

3 Sędzia SN Antoni Górski

4 Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca)

5 Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi dłużnika Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. przy uczestnictwie wierzyciela "T.P.", sp. z o.o. w W. na czynność komornika po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 19 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r.:

6 „Czy opłata egzekucyjna przewidziana w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) uzależniona jest od skutecznego zastosowania przez komornika trzeciego i kolejnego sposobu egzekucji?”

7 podjął uchwałę:

8 Opłata stosunkowa, o której mowa w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), ulega podwyższeniu za każdy następny zastosowany sposób egzekucji, bez względu na jego skuteczność.

Uzasadnienie

9 W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel wskazał cztery sposoby egzekucji z majątku dłużnika, a komornik zastosował jedynie dwa z nich; dokonał zajęcia wierzytelności dłużnika z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności i praw.

10 Rozpoznając skargę dłużnika na postanowienie komornika w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania, Sąd Rejonowy uchylił to postanowienie w zakresie ustalenia ich wysokości ponad 14 009 zł, na skutek uznania, że komornik w sposób nieuzasadniony zwiększył opłatę z 15 % do 18 %. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że podwyższenie opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm. – dalej: "u.k.s.e."), jest dopuszczalne tylko co do sposobów egzekucji zastosowanych, bez względu na ich skuteczność.

11 Przy rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela na powyższe postanowienie powstało przedstawione zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Zdaniem Sądu Okręgowego, z art. 44 ust. 2 u.k.s.e. nie wynika, co należy rozumieć pod pojęciem „za każdy następny sposób egzekucji", gdyż ustawodawca, posługując się tym pojęciem, nie sprecyzował go; w szczególności, czy chodzi o wszystkie sposoby egzekucji wskazane przez wierzyciela, w tym również te, których komornik nie zastosował, ze względu na zaspokojenie wierzyciela przez zastosowanie tylko dwóch spośród nich.

12 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

13 Zgodnie z art. 799 § 1 k.p.c., wierzyciel może w jednym wniosku wskazać kilka sposobów egzekucji przeciwko temu samem dłużnikowi, a spośród nich wierzyciel powinien zastosować najmniej uciążliwy dla dłużnika. Sposoby egzekucji podane są w kodeksie postępowania cywilnego (np. z ruchomości, wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych, innych wierzytelności). Określając sposób egzekucji wierzyciel tym samym wskazuje z jakich składników majątku dłużnika ma być prowadzona egzekucja.

14 W myśl art. 44 ust. 2 u.k.s.e., w razie wyboru przez wierzyciela więcej niż dwóch sposobów egzekucji świadczeń pieniężnych, opłata stosunkowa ulega podwyższeniu o 1/10 część za każdy następny sposób egzekucji. Z kolei zgodnie z art. 43 u.k.s.e., komornik pobiera opłaty egzekucyjne za prowadzenie egzekucji i inne czynności wymienione w ustawie. Wyrażenie „prowadzenie" zawarte w tym przepisie należy rozumieć jako podjęcie czynności, dokonanie jej, komornik może więc pobrać opłaty jedynie za czynności, które wykonał. Gdy komornik nie wprowadził w życie kolejnych sposobów egzekucji, bo np. dłużnik spełnił egzekwowane świadczenie na skutek samego zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, to nie prowadził on egzekucji według tych sposobów. Z tych względów trzeba wykluczyć sytuację, w której samo wskazanie przez wierzyciela trzeciego i kolejnych sposobów egzekucji uprawnia komornika do podwyższenia opłaty na zasadach określonych w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. Stanowisko to znajduje ponadto uzasadnienie w obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym zasadzie kosztów niezbędnych, według której zwrotowi podlegają tylko koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji (art. 770 zdanie pierwsze k.p.c.). Wniosek wierzyciela w zakresie wyboru sposobu egzekucji wiąże organ egzekucyjny, komornik nie może więc ignorować wniosków wierzyciela, co do sposobów egzekucji. Nie może on również stosować tych sposobów według swojego uznania, w szczególności wdrażać następne, dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności wcześniejszych. Nie jest on również uprawniony do samodzielnej oceny, który z wnioskowanych sposobów egzekucji pozwoli na szybsze zaspokojenie wierzyciela. Błędne i samodzielne podjęcie decyzji co do wyboru sposobu egzekucji, z wnioskowanych przez wierzyciela, może prowadzić do bezskuteczności egzekucji, która – jeśli będzie zawiniona przez komornika – spowoduje jego odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach określonych w art. 23 ust. 1 u.k.s.e., w związku z zaniechaniem czynności.

15 Podjęcie każdego z wnioskowanych sposobów egzekucji wymaga określonego nakładu pracy ze strony komornika, niemogącego zakładać, który ze sposobów będzie skuteczniejszy, a zarazem – mając na względzie zasadę celowości kosztów postępowania – mniej uciążliwy dla dłużnika. Skoro ustawodawca nie uzależnił wysokości opłat egzekucyjnych od wysokości wyegzekwowanych sum, to nie można przyjąć, że podwyższenie opłat, o jakim mowa w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy kolejne (trzeci i następne) sposoby będą skuteczne.

16 Z tych przyczyn Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).