Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., III CO 973/26
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., III CO 973/26
Sentencja
POSTANOWIENIE
1 13 października 2026 r.
2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
3 SSN Roman Trzaskowski
4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.G. przeciwko K.M. o ochronę dóbr osobistych, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowieniem z 6 sierpnia 2026 r., I C 513/25, o przekazanie do innego sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
Uzasadnienie
5 Postanowieniem z 6 sierpnia 2026 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c., przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu celem rozważenia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym.
6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
7 Zgodnie z art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
8 W niniejszej sprawie jako okoliczność uzasadniającą przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu wskazano fakt, że pozwaną w sprawie o naruszenie dóbr osobistych jest sędzia sądu hierarchicznie podległego sądowi występującemu, zgodnie zaś z twierdzeniami pozwu do naruszenia dóbr osobistych powoda miało dość przy okazji i w trakcie prowadzonego przez pozwaną procesu sądowego, którego powód był uczestnikiem jako oskarżony w sprawie karnej, decyzje podejmowane przez pozwaną w toku procesu karnego podlegają więc ocenie instancyjnej przez sędziów Sądu Okręgowego w Gdańsku.
9 Art. 44¹ k.p.c. znajduje zastosowanie, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że samo subiektywne przekonanie strony, że postępowanie powinien prowadzić inny sąd niż właściwy zgodnie z ustawą, nie są wystarczające do zastosowania art. 44¹ § 1 k.p.c. W szczególności zaś instytucja uregulowana w tym przepisie nie może służyć stronom do dowolnego kształtowania składu sądu orzekającego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, niepubl; z 25 czerwca 2025 r., III CO 439/25, niepubl.). Wyjaśniono również, że potrzeba przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.c. może zachodzić, gdy sprawa prowadzona jest np. przeciwko sędziemu lub pracownikowi danego sądu, jednak wystąpienie tej okoliczności nie wypełnia w każdym przypadku przesłanek do zastosowania powyższego przepisu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 maja 2020 r., II CO 106/20, niepubl.). In casu okoliczności powołane w wystąpieniu i uzasadnieniu pozwu, do którego odwołał się sąd występujący, nie są wystarczające do przyjęcia, że przesłanki z art. 44¹ k.p.c. zostały spełnione i istnieje przeszkoda dla rozpoznawania sprawy dotycząca występującego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Nie ma dostatecznych argumentów do stwierdzenia, że w sprawie jest zagrożona wewnętrzna sfera bezstronności sądu. Również wzgląd na zewnętrzny aspekt bezstronności sądu, oceniany z punktu widzenia opinii publicznej, na który także powołano się w wystąpieniu, nie przemawia za jego zasadnością. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w sądzie występującym bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. np postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, niepubl.).