Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., III CO 1049/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., III CO 1049/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Mariusz Łodko

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.D. z udziałem M.H. o zmianę miejsca pobytu małoletnich dzieci i o ograniczenie władzy rodzicielskiej uczestniczki nad małoletnimi dziećmi, oraz z wniosku M.H. z udziałem M.D. o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie władzy rodzicielskiej oraz kontaktów uczestnika z małoletnimi dziećmi, z urzędu z udziałem M.H. i M.D. o ograniczenie władzy rodzicielskiej M.H. nad małoletnimi dziećmi oraz z wniosku M.H. z udziałem M.D. o pozbawienie uczestnika władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, na skutek przedstawienia przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu zarządzeniem z 25 sierpnia 2026 r., III Nsm 1036/23, wniosku M.D. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odrzuca wniosek.

Uzasadnienie

5 M.D. złożył we własnej sprawie pismo procesowe, w którym na podstawie art. 44¹ k.p.c. wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

6 Zarządzeniem sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy z 25 sierpnia 2026 r. wniosek M.D. o przekazanie sprawy przedstawiono Sądowi Najwyższemu zgodnie z właściwością.

7 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

8 Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (art. 44¹ k.p.c.). Do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (art. 44¹ § 2 k.p.c.). Uprawnienie takie nie przysługuje uczestnikom postępowania, którzy mogą jedynie zwracać uwagę sądu orzekającego na okoliczności świadczące, w ich ocenie, o konieczności skorzystania przez sąd prowadzący postępowanie z takiej możliwości (zob. postanowienia SN: z 13 maja 2020 r., V CO 84/20; z 27 sierpnia 2021 r., I CO 88/21; z 5 listopada 2021 r., I CO 122/21; z 16 listopada 2021 r., IV CO 179/21; z 27 marca 2023 r., III CO 186/23). Postępowanie w przedmiocie przekazania sprawy sądowi równorzędnemu zainicjowane wnioskiem uczestnika M.D., a zatem podmiotu nieuprawnionego jest niedopuszczalne. Zatem wniosek podlegał odrzuceniu.

9 Należy zwrócić uwagę, że przyjęte w art. 44¹ § 2 k.p.c. „wystąpieniu sądu”, oznacza, że jego rola nie może sprowadzać się do przekazania wniosku pochodzącego od strony. Dopuszczalność takiego rozwiązania oznaczałaby w praktyce przyznanie samej stronie kompetencji do występowania z wnioskiem o zastosowanie instytucji unormowanej w art. 44¹ k.p.c. Rola sądu zostałaby sprowadzona do zapewnienia technicznej obsługi związanej z przesłaniem wniosku do Sądu Najwyższego – co nie znajdowałoby uzasadnienia systemowego (zob. postanowienie SN z 26 lutego 2021 r., V CO 256/20).

10 Nawet jeżeli inicjatorem przekazania sprawy innemu sądowi przez Sąd Najwyższy jest strona/uczestnik postępowania, niezbędne jest wystąpienie sądu zawierające uzasadnienie, odnoszące się do podstaw stosowania art. 44¹ k.p.c. (zob. postanowienie SN z 8 października 2026 r., III CO 970/26). Zarządzenie z 25 sierpnia 2026 r. poza decyzją o przesłaniu akt z wnioskiem do Sądu Najwyższego zgodnie z jego właściwością, nie zawiera też żadnej argumentacji odnoszącej się do podstaw ewentualnego przekazania sprawy.

11 Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.