Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2026 r., III CB 104/24

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2026 r., III CB 104/24

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 9 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Jacek Grela

4 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 9 października 2026 r. w Warszawie wniosku sędziego M. S. o ponowne rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku uczestników G. P., W. P. i V. K. o wyłączenie sędziego M. S. od orzekania w sprawie o sygn. akt II Cz 1173/23

5 w sprawie z wniosku S. S. z udziałem B. J., W. P., G. P. i V. K. o stwierdzenie nabycia spadku umarza postępowanie toczące się przed Sądem Najwyższym.

Uzasadnienie

6 14 października 2024 r. został złożony przez panią sędzię M. S. wniosek o ponowne rozpoznanie wniosku o jej wyłączenie, o którym uprzednio orzeczono postanowieniem z 16 września 2024 r., II Cz 1173/23.

7 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

8 Postępowanie przed Sądem Najwyższym podlegało umorzeniu.

9 Wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

10 1) art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.),

11 2) art. 23a § 4-15 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614),

12 3) art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

13 – są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

14 Z kolei, wyrokiem z 23 września 2025 r., P 3/25, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że: art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, w związku z art. 173, w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

15 W związku z powyższym skutki ww. wyroku z 22 września 2026 r. nastąpiły z chwilą jego wydania. Do tej chwili objęte orzeczeniem przepisy korzystały z domniemania konstytucyjności. Zaś od daty zapadłego wyroku utraciły one moc obowiązującą. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego bowiem mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 189 Konstytucji RP). Nadto, Trybunał w okolicznościach niniejszej sprawy nie skorzystał z możliwości określenia innego terminu utraty obowiązującej wymienionych przepisów (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP).

16 Utrata mocy obowiązującej m.in. art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych sprawiła, że w porządku prawnym niedopuszczalne stało się badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek jakiegokolwiek podmiotu. Przestały również obowiązywać uregulowania, które dotyczyły nie tylko wniosku, ale także trybu i przesłanek jego rozpoznania, włącznie z procedurą złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie do Sądu Najwyższego.

17 W rezultacie, złożony w niniejszej sprawie wniosek, na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, korzystających z domniemania konstytucyjności, z chwilą utraty przez nie mocy obowiązującej, stał się niedopuszczalny, ponieważ dla jego rozpoznania nie jest przewidziana droga sądowa. W związku z tym, że został wniesiony w ramach postępowania cywilnego, brak tej bezwzględnej przesłanki procesowej, oceniana jest na podstawie uregulowań Kodeksu postępowania cywilnego.

18 Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 355 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c. orzekł jak w sentencji.

19 Jacek Grela