Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 września 2026 r., II S 46/26

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 września 2026 r., II S 46/26

Tekst

1 Sygn. akt II S 46/26

POSTANOWIENIE

2 Dnia 9 września 2026 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Piotr Kaczmarek

5 Sędziowie: Sędzia Janusz Godzwon

6 Sędzia Jarosław Mazurek

7 po rozpoznaniu skargi K. Ł. (1) ((...))

8 na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym toczącym się w Prokuraturze (...), sygn. akt (...)

9 na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 75)

10 p o s t a n a w i a

11 I. stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym toczącym się w Prokuraturze (...) nastąpiła przewlekłość postępowania, co naruszyło prawo wnioskodawcy do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki;

12 II. przyznać od Skarbu Państwa (Prokuratury (...)) na rzecz K. Ł. (1) sumę pieniężną w wysokości 5.000 zł (pięć tysięcy złotych);

13 III. zwrócić skarżącej wniesioną opłatę w kwocie 200 zł;

14 IV. k osztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

15 Pokrzywdzona K. Ł. (1) pismem z 23.06.2026 r., (data wpływu do Prokuratury (...) tj. 25.06.2026 r.) wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego pod sygn. (...) przez Prokuraturę (...).

16 W uzasadnieniu skargi pokrzywdzona wskazała w szczególności na długotrwałość prowadzonego postępowania oraz brak podejmowania przez organ czynności procesowych z częstotliwością i sprawnością pozwalającą na jego zakończenie w rozsądnym terminie. Ostatecznie wniosła o przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł płatnej przez Skarb Państwa oraz zwrot kosztów postępowania.

17 Prokurator (...) wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że postępowanie ma charakter wielowątkowy, zaś podejmowane w jego toku czynności determinowane były zakresem i stopniem złożoności sprawy oraz obciążeniem referenta innymi postępowaniami. Wskazał również, że postępowanie w zakresie czynów z art. 286 § 1 k.k. oraz art. 218 § 1a i 3 k.k. zostało zakończone postanowieniem z dnia 30 czerwca 2026 r. o umorzeniu śledztwa.

18 Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny:

19 W dniu 19 sierpnia 2024 r. pokrzywdzona złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Postępowanie dotyczące jej zawiadomienia prowadzone było pod sygn. (...).

20 W dniu 23 września 2024 r. pokrzywdzona została przesłuchana w Komisariacie Policji w R..

21 Następnie do dnia 5 grudnia 2025 roku, z akt sprawy wynika bowiem, że nie podjęto w jej sprawie żadnych dalszych czynności i w tym samym dniu jej sprawa została połączona z postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) pod sygn. (...).

22 W dniu 30 czerwca 2025 r. przesłuchano w charakterze świadka A. T..

23 W dniu 3 marca 2026 r. sporządzono notatkę służbową dokumentującą dokonanie przez Prokuraturę wydruku dokumentów ze strony Repozytorium Dokumentów Finansowych w zakresie dotyczącym (...) sp. z o.o.

24 Postanowieniem z dnia 9 marca 2026 r. przedłużono okres trwania śledztwa do dnia 18 września 2026 r. Jako przyczynę dalszego prowadzenia postępowania wskazano konieczność kontynuowania czynności procesowych, w tym dokonania analizy zgromadzonego materiału dowodowego, uzyskania analizy przepływów na rachunkach bankowych (...) sp. z o.o. oraz A. T., ogłoszenia mu zarzutów i przesłuchania go w charakterze podejrzanego, jak również rozważenia powołania biegłego z zakresu rachunkowości w przypadku uzyskania dokumentacji księgowej (...) sp. z o.o.

25 W dniu 29 kwietnia 2026 r. prokurator dokonał oględzin załączników do wiadomości elektronicznej (...) z dnia 13 września 2024 r.

26 W dniu 25 czerwca 2026 r. wpłynęła skarga pokrzywdzonej na przewlekłość postępowania.

27 W dniu 30 czerwca 2026 r., a zatem już po wniesieniu przedmiotowej skargi, prokurator wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym m.in. czynów objętych zawiadomieniem skarżącej.

28 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

29 Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie.

30 Wskazać należy, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – należy mieć w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania, charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

31 Przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, lecz jedynie zwłoka nieuzasadniona. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne, musi być dokonywana na podstawie analizy charakteru przeprowadzanych czynności oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Dla rozstrzygnięcia, czy zwłoka w dokonaniu określonej czynności była nieuzasadniona, znaczenie ma nie tylko okres zaniechania jej dokonania, lecz również konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny.

32 Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę (...) standardy podejmowania czynności bez zbędnej zwłoki nie zostały zachowane w zakresie odnoszącym się do skarżącej.

33 Sąd Apelacyjny dostrzega obszerność sprawy, jej wielowątkowy charakter, liczbę osób pokrzywdzonych, zakres gromadzonego materiału dowodowego oraz fakt, że w toku postępowania dołączano do niego kolejne sprawy i wątki. Okoliczności te niewątpliwie wpływały na stopień skomplikowania postępowania i zakres koniecznych do wykonania czynności. Nie mogą one jednak usprawiedliwiać takiego sposobu organizacji postępowania, który prowadzi do pozostawienia sytuacji procesowej poszczególnych pokrzywdzonych bez rozstrzygnięcia przez nadmiernie długi czas.

34 Podkreślenia wymaga, że po przesłuchaniu pokrzywdzonej w dniu 23 września 2024 r. aż do połączenia jej sprawy z postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) pod sygn. (...). nie podejmowano w postępowaniu dotyczącym jej zawiadomienia dalszych czynności procesowych. Oznacza to, że przez okres przekraczający 14 miesięcy sprawa skarżącej pozostawała bez dalszego biegu. Tak długiego okresu bezczynności nie sposób usprawiedliwić stopniem skomplikowania postępowania, skoro w tym czasie postępowanie dotyczące zawiadomienia skarżącej nie było jeszcze z nim połączone.

35 W tym miejscu nie sposób pominąć, że w tym samym postępowaniu przygotowawczym Sąd Apelacyjny już wcześniej stwierdził jego przewlekłość w następstwie skargi wniesionej przez innego pokrzywdzonego(postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 18 lutego 2026 r. sygn. akt II S 7/26) . Stwierdzenie to miało istotne znaczenie również dla oceny późniejszego sposobu procedowania organu prowadzącego postępowanie. Od tego momentu prokurator dysponował bowiem jednoznaczną informacją o konieczności zintensyfikowania czynności i takiego zorganizowania dalszego biegu postępowania, aby doprowadzić do jego możliwie szybkiego zakończenia, z uwzględnieniem sytuacji procesowej poszczególnych pokrzywdzonych.

36 Tymczasem czynności podjęte po wcześniejszym stwierdzeniu przewlekłości nie świadczą o dostatecznym zwiększeniu dynamiki postępowania. W dniu 3 marca 2026 r. dokonano wydruku dokumentów z Repozytorium Dokumentów Finansowych dotyczących (...) sp. z o.o., w dniu 9 marca 2026 r. przedłużono okres trwania śledztwa do 18 września 2026 r., zaś w dniu 29 kwietnia 2026 r. przeprowadzono oględziny załączników do wiadomości elektronicznej (...) pochodzącej z 13 września 2024 r.

37 Zakres i częstotliwość tych czynności, oceniane w kontekście dotychczasowego czasu trwania postępowania, nie pozwalają uznać, że po wcześniejszym stwierdzeniu przewlekłości postępowanie było prowadzone z intensywnością odpowiadającą potrzebie jego niezwłocznego zakończenia.

38 Podkreślenia wymaga przy tym treść postanowienia z dnia 9 marca 2026 r. o przedłużeniu okresu trwania śledztwa do dnia 18 września 2026 r. Wynikało z niego, że nadal konieczne pozostawały: analiza zgromadzonego materiału dowodowego, uzyskanie analizy przepływów na rachunkach bankowych (...) sp. z o.o. i A. T., ogłoszenie temu ostatniemu zarzutów i przesłuchanie go w charakterze podejrzanego, a także ewentualne powołanie biegłego z zakresu rachunkowości. Chodziło zatem w znacznej mierze o czynności, których potrzeba wynikała z charakteru postępowania już na wcześniejszym etapie jego prowadzenia.

39 Nie może przy tym ujść uwadze, że oględziny przeprowadzone dopiero 29 kwietnia 2026 r. dotyczyły załączników do wiadomości elektronicznej (...) pochodzącej z dnia 13 września 2024 r. Tak znaczny odstęp czasu pomiędzy uzyskaniem materiału a dokonaniem czynności zmierzającej do jego procesowego wykorzystania dodatkowo wskazuje na niedostateczną sprawność prowadzenia postępowania.

40 Podobnie jak przy rozpoznaniu wcześniejszej skargi dotyczącej tego postępowania, nie można podzielić zapatrywania, że jego wielowątkowość i sukcesywne dołączanie kolejnych zawiadomień mogą same w sobie usprawiedliwiać jego długotrwałość w odniesieniu do konkretnego pokrzywdzonego. Sposób organizacji postępowania przygotowawczego należy do organu procesowego i nie może prowadzić do sytuacji, w której konsekwencje obejmowania jednym postępowaniem kolejnych wątków ponoszą osoby, których zawiadomienia pozostają nierozstrzygnięte przez okres przekraczający czas rzeczywiście konieczny do wykonania dotyczących ich czynności.

41 W przypadku skarżącej okres ten należy liczyć co najmniej od złożenia przez nią zawiadomienia w dniu 19 sierpnia 2024 r. Do chwili wniesienia skargi w dniu 25 czerwca 2026 r. upłynęło zatem ponad 22 miesiące. W tym okresie jej sytuacja procesowa pozostawała nierozstrzygnięta, pomimo że postępowanie dotyczące jej zawiadomienia stanowiło jedynie część szerszego postępowania prowadzonego przeciwko działalności (...) sp. z o.o.

42 Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja prokuratora, że czynności w sprawie podejmowane były z uwzględnieniem obciążenia referenta innymi postępowaniami. Wewnętrzna organizacja pracy jednostki prokuratury i obciążenie prowadzącego sprawę innymi obowiązkami nie mogą obciążać strony postępowania ani usprawiedliwiać naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

43 Niewątpliwie obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest takie organizowanie jego toku i podejmowanie czynności procesowych z taką częstotliwością, aby zmierzały one do zakończenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. O przewlekłości postepowania może przy tym świadczyć nie tylko długotrwała bezczynność organu, lecz również podejmowanie czynności w nadmiernych odstępach czasu lub w sposób, który nie zapewnia postępowaniu odpowiedniej dynamiki.

44 Nie można również pomijać treści art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i wynikającego z niego standardu rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Ocena zachowania tego standardu wymaga uwzględnienia stopnia złożoności sprawy, zachowania strony oraz właściwych organów, a także znaczenia sprawy dla osoby, której postępowanie dotyczy.

45 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny uznał, że charakter i stopień złożoności prowadzonego postępowania nie usprawiedliwiają całego okresu jego trwania w odniesieniu do skarżącej. Podejmowane czynności nie zachowywały wymaganej koncentracji i dynamiki, zaś okresy pomiędzy poszczególnymi działaniami organu były nadmierne. Szczególne znaczenie ma przy tym okoliczność, że stan taki utrzymywał się również po wcześniejszym stwierdzeniu przez Sąd Apelacyjny przewlekłości tego samego postępowania.

46 Okoliczność, że w dniu 30 czerwca 2026 r., a więc pięć dni po wniesieniu przedmiotowej skargi, prokurator wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym skarżącej, nie prowadzi do odmiennej oceny. Dla oceny zasadności skargi miarodajny pozostaje przebieg postępowania poprzedzający jej wniesienie. Późniejsze wydanie decyzji kończącej postępowanie w zakresie dotyczącym skarżącej nie usuwa naruszenia jej prawa, które nastąpiło wcześniej wskutek prowadzenia sprawy z nieuzasadnioną zwłoką.

47 W konsekwencji terminowość i sprawność całego postępowania w odniesieniu do skarżącej nie mieściły się w wymaganych standardach. Długotrwałość postępowania była w tej części wynikiem niedostatecznej koncentracji czynności oraz sposobu organizacji postępowania, w ramach którego wielość kolejnych wątków wpływała na czas rozpoznania spraw poszczególnych pokrzywdzonych. Nie można traktować postępowania przygotowawczego wyłącznie jako jednej całości i tracić z pola widzenia sytuacji każdego z jego uczestników oraz konieczności terminowego podejmowania czynności odnoszących się bezpośrednio do ich spraw. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że przewlekłość postępowania może wystąpić nie tylko w razie bezczynności organu, lecz także wówczas, gdy czynności są wprawdzie podejmowane, jednak sposób ich prowadzenia skutkuje nieuzasadnioną zwłoką w rozpoznaniu sprawy (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2016 r. sygn. akt III SPP 53/15, OSNP 2017/9/121).

48 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, należało stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) doszło do przewlekłości postępowania w zakresie dotyczącym skarżącej.

49 Żądanie przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł zasługiwało natomiast na uwzględnienie jedynie częściowo. W ocenie Sądu Apelacyjnego kwota 5.000 zł jest adekwatna do czasu trwania postępowania w zakresie dotyczącym skarżącej, charakteru i rozmiaru stwierdzonych uchybień oraz stopnia naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a jednocześnie mieści się w granicach określonych w art. 12 ust. 4 powołanej ustawy. W pozostałym zakresie żądanie przyznania sumy pieniężnej nie znajdowało uzasadnienia.

50 Zgodnie z art. 12 ust. 5 pkt 2 powołanej ustawy właściwą jednostką do wypłaty przyznanej skarżącej sumy pieniężnej jest prokuratura prowadząca postępowanie, ze środków własnych tej jednostki.

51 Z uwagi natomiast na wydanie w dniu 30 czerwca 2026 r. postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym skarżącej, brak było podstaw do wydawania prokuratorowi, w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, zaleceń podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności. W chwili rozpoznawania skargi postępowanie w części odnoszącej się do skarżącej zostało już bowiem zakończone, wobec czego formułowanie zaleceń zmierzających do przyspieszenia jego biegu stało się bezprzedmiotowe.

52 Na podstawie art. 17 ust. 3 powołanej ustawy należało zwrócić skarżącej uiszczoną opłatę od skargi.

53 Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.

54 Jarosław Mazurek Piotr Kaczmarek Janusz Godzwon