Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2025 r., II S 32/25

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2025 r., II S 32/25

Tekst

1 Sygn. akt II S 32/25

POSTANOWIENIE

2 Dnia 22 października 2025 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: sędzia Maciej Skórniak

5 Sędziowie: sędzia Edyta Gajgał

6 sędzia Robert Zdych

7 po rozpoznaniu skargi wniesionej przez obrońcę podejrzanego D. Ł. (1)

8 na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) sygn. akt (...)

9 na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm)

10 p o s t a n a w i a

11 1. oddalić skargę,

12 2. zwolnić skarżącego od wydatków postępowania skargowego.

Uzasadnienie

13 W dniu 11 września 2025 r. do Sądu Apelacyjnego wpłynęła skarga obrońcy podejrzanego D. Ł. (1) – r. pr. Ł. S. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”). Obrońca skazanego w skardze tej wniosła o:

14 1) stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora Prokuratury (...) pod sygn. akt (...), w zakresie dotyczącym D. Ł. (1), nastąpiła przewlekłość postępowania;

15 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 5.000 złotych (słownie: pięć tysięcy złotych, 00/100) od Skarbu Państwa - Prokuratury (...), tytułem sumy pieniężnej rekompensującej przewlekłość postępowania;

16 3) zalecenie prokuratorowi Prokuratury (...) podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności celem doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności:

17 a. rozpoznanie wniosku obrońcy z dnia 22 maja 2025 r. o udostępnienie materiałów z akt sprawy;

18 4) doręczenie odpisów skargi przez Sąd:

19 a. Prokuratorowi (...) (adres: ul. (...), (...)-(...)) jako statio fisci Skarbu Państwa,

20 b. Prokuraturze (...) (adres: ul. (...), (...)-(...)) jako podmiotowi zobowiązanemu do wypłaty sumy pieniężnej podanej w pkt 2 petitum,

21 5) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania od Skarbu Państwa - Prokuratury (...), w tym zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

22 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

23 Skarga obrońcy podejrzanego okazała się niezasadna i jako taka została oddalona. Sąd Apelacyjny orzekał w zakresie wyznaczonym przez skargę. Z analizy treści skargi wynika, iż skarżący upatruje przewlekłości w nierozpoznaniu jego wniosku z 22 maja 2025 r. o udostępnienie materiałów z akt sprawy. W ocenie obrońcy podejrzanego, brak reakcji organu prowadzącego postępowanie na powyższy wniosek przez kilka miesięcy świadczy o nieuzasadnionej zwłoce postępowania.

24 Argumentacja ta nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, przedmiotem postępowania wywołanego skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki jest badanie podniesionego przez składającego skargę zarzutu, że doszło do naruszenia przysługującego podmiotowi uprawnionemu prawa do sądu poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w jego sprawie.

25 Przez tok postępowania w sprawie, w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, należy rozumieć postępowanie co do istoty sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2024 r., I NSP 179/24).

26 Jak podkreśla się w orzecznictwie, warunkiem zasadności skargi na przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona zwłoka w merytorycznym rozpoznaniu sprawy, a nie niepodjęcie przez sąd jakiejkolwiek czynności procesowej (zob. post. SN z 9.9.2015 r., III SPP 20/15, I.. Por. także post. SN z 13.12.2017 r., III SPP 51/17, I.). Przepisy regulujące dany rodzaj postępowania mogą przewidywać określone terminy do dokonania niektórych czynności procesowych. Uchybienie takim terminom w konkretnym przypadku nie przesądza zawsze o wystąpieniu przewlekłości postępowania (Por. M. Ł., Skarga o stwierdzenie przewlekłości postępowania egzekucyjnego, (...) 2017, Nr 12, s. 8).

27 Zważyć należy, że postępowanie należy traktować kompleksowo jako jedną uporządkowaną całość, nie oceniając zarazem odrębnie każdej z podejmowanych w nim czynności procesowej. Ocenie przesądzającej o istnieniu przewlekłości podlegać powinien czas trwania całości postępowania, a nie terminowość podejmowania przez sąd/prokuratora poszczególnych czynności, chyba że opóźnienie w wykonaniu tych czynności jest tak znaczne, iż powoduje przewlekłość całego postępowania. Dokonując oceny istnienia przewlekłości postępowania konieczne jest zbadanie całego okresu trwania postępowania. Przewlekłość zachodzi wówczas, gdy czas, w jakim to postępowanie się toczy, przekracza rozsądne granice. Czas na rozpoznanie sprawy powinien mieścić się w rozsądnych granicach przyjętych dla rozpoznania spraw tego samego rodzaju. Zwłokę należy oceniać w perspektywie nadmiernego czasu, który jest konieczny do rozpatrzenia sprawy tego samego rodzaju. Nie każde długotrwałe prowadzenie sprawy zasługuje na miano przewlekłego, bowiem na przewlekłość składać się będzie ciąg czynności, które utworzą stan nieuzasadnionej zwłoki. Nie mogą to być natomiast czynności materialno-techniczne, choćby wpływały na łączny czas trwania postępowania (Komentarz do art. 2, [w:] Środki zaskarżenia. System Postępowania Cywilnego. Tom 5, 2023, T. 5 red. J.-K. 2023, wyd. 1/G. L. ).

28 Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy dostrzec należy, że wniesiona skarga została sformułowana w sposób nieprawidłowy. Skarżący upatruje przewlekłości wyłącznie w braku rozpoznania przez prokuratora jego wniosku o udostępnienie materiałów z akt sprawy przez okres około trzech miesięcy. Skarżący ograniczył się zatem do wskazania pojedynczej czynności, pomijając przy tym całokształt przebiegu postępowania oraz jego zasadniczy cel, jakim jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Należy zauważyć, że samo opóźnienie w rozpoznaniu wniosku o wgląd do akt nie stanowi jeszcze o istnieniu przewlekłości, jeżeli nie wpływa ono w sposób istotny na tok czynności procesowych i nie prowadzi do nieuzasadnionego wydłużenia czasu trwania postępowania. Czynność ta ma bowiem charakter pomocniczy i służy przede wszystkim realizacji uprawnień strony, nie zaś bezpośrednio prowadzeniu czynności dowodowych czy decyzyjnych przez organ procesowy.

29 Skarżący nie wykazał przy tym żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że brak rozpoznania wniosku doprowadził do faktycznego zahamowania lub spowolnienia postępowania przygotowawczego. Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie objętym skargą doszło do zaniechania czynności procesowych przez prokuratora, czy też aby organ prowadzący sprawę pozostawał bezczynny w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Nie przedstawiono również dowodów na to, że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku miało wpływ na możliwość podejmowania przez stronę skutecznych działań procesowych lub naruszało jej prawo do obrony.

30 Zgodnie z art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, przewlekłość postępowania zachodzi wówczas, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, przy uwzględnieniu jej charakteru i stopnia zawiłości oraz zachowania organów prowadzących. Nie każda zwłoka czy niezałatwienie konkretnego wniosku strony w krótkim terminie stanowi przewlekłość w rozumieniu ustawy, lecz jedynie taka sytuacja, w której opieszałość organu ma charakter oczywisty i wpływa na ogólny tok oraz tempo postępowania.

31 Wskazać należy, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – należy mieć w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, jak również - charakter owej sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony (która wniosła skargę) rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, ale tylko zwłoka nieuzasadniona. Ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie analizy charakteru przeprowadzanych czynności jak i stanu faktycznego sprawy. Aby rozstrzygnąć czy zwłoka w dokonaniu tej czynności jest nieuzasadniona rozważyć należy nie tylko czasokres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny.

32 Nie budzi wątpliwości, że przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6.01.2006 r., III SPP 154/05 i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz poglądy doktryny). Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt II S 26/05).

33 W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, że postępowanie toczy się w sposób opieszały. Zgromadzenie i analiza obszernego materiału dowodowego, w tym licznych danych i opinii biegłych, wymagało czasu. Prowadzone postępowanie związane jest z działalnością platform internetowych (...) oraz (...), w ramach których prowadzona była działalność o charakterze piramidy finansowej typu ,(...). Dotychczas ustalono ok. 20.000 osób wpłacających różnej wielkości kwoty tytułem zakupu adPacków na tych platformach, zaś suma ich wpłat sięga prawie 90.000.000 zł. Obecnie podejmowane są czynności zmierzające do ustalenia pozostałych osób korzystających z usług tych platform. Postępowanie to jest więc niewątpliwie wielowątkowe, wieloosobowe oraz skomplikowane.

34 W tym kontekście, mając na względzie obszerność i zawiłość postępowania, brak rozpoznania jednego z wniosków strony w okresie kilku miesięcy – choć niewątpliwie niepożądany – nie przesądza jeszcze o wystąpieniu przewlekłości w rozumieniu ustawy.

35 Sąd Apelacyjny podkreśla, że prawo strony do wglądu w akta i uzyskania ich kopii podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 156 § 5 k.p.k., a decyzja w tym zakresie należy do dyskrecjonalnych uprawnień prokuratora prowadzącego postępowanie. Ocena zasadności bądź terminu rozpoznania wniosku o udostępnienie materiałów nie może być utożsamiana z oceną sprawności prowadzenia całego postępowania przygotowawczego. Nie wykazano również, aby brak rozpoznania wniosku z dnia 22 maja 2025 r. przez okres ok. 3 miesięcy (3 miesięcy i 14 dni) skutkował istotnym zahamowaniem biegu postępowania bądź uniemożliwił podejrzanemu realizację jego uprawnień procesowych.

36 Wskazać należy także, że Sąd Apelacyjny rozpoznawał już skargę na przewlekłość postępowania przygotowawczego w tej sprawie pod sygn. akt II S 17/24 uznając wówczas, że nie doszło do naruszenia sprawy do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby od czasu rozpoznania poprzedniej skargi doszło do przewlekłości postępowania. Sąd Apelacyjny podziela wyrażone w postanowieniu z 30 lipca 2024 r. wnioski, że czynności procesowe były podejmowane przez prokuratora bez zbędnej zwłoki, a długotrwałość śledztwa pozostawała w pełni uzasadniona jego przedmiotem i złożonością sprawy. Skarżący nie wykazał, że sytuacja ta uległa zmianie. Zgromadzony materiał wskazuje, iż organy ścigania w dalszym ciągu prowadzą postępowanie w sposób konsekwentny i systematyczny, bez występowania okresów nieuzasadnionej bezczynności. W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny w pełni podtrzymuje wcześniejsze stanowisko i uznaje, że nie wykazano, iż na obecnym etapie nie doszło do przewlekłości postępowania przygotowawczego. Natomiast sama okoliczność przedłużonego okresu rozpoznania wniosku o udostępnienie akt postępowania (a więc postępowania wypadkowego) nie może stanowić podstawy do uznania, że w sprawie doszło do przewlekłości całego postępowania.

37 Ponadto podkreślenia wymaga, że w toku niniejszego postepowania wszystkim obrońcom odmówiono dostępu do akt w zakresie materiałów jakie nie stanowiły podstawy zastosowania tymczasowego aresztowania. Zarządzenie o odmowie udostępnienia akt zostały każdorazowo utrzymane przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w wyniku rozpoznania zażaleń obrońców. Słusznie uwypuklił w tym zakresie prokurator w odpowiedzi na skargę, że zwłoka w wydaniu zarządzenia o udostępnieniu obrońcom decyzji Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego we N. nie mogła mieć wpływu na możliwość zapoznania się z tymi decyzjami zarówno przez podejrzanego D. Ł. (1) jak i jego pełnomocników, gdyż była dla nich dostępna chociażby w siedzibie urzędu skarbowego.

38 Sąd Odwoławczy zauważa także, że akta sprawy, o udostępnienie których wnosili obrońcy oskarżonych, wobec toczących się postępowań incydentalnych w przedmiocie odmowy udostępnienia akt, znajdowały się w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu do chwili wydania postanowień rozpoznających zażalenia na zarządzenia prokuratora o odmowie udostępnienia akt. Tym samym prokurator nie dysponował nimi fizycznie, co mogło utrudniać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku oskarżonego D. Ł. (1) o udostępnienie mu akt sprawy.

39 Na marginesie nie może umknąć uwadze Sądu Okręgowego, że oskarżony D. Ł. (1) od kilku lat ukrywa się. 18 września 2023 r. Sąd Okręgowy wydał wobec D. Ł. (1) Europejski Nakaz Aresztowania. W chwili obecnej jego miejsce pobytu nie jest znane. Uznać należy, że zachowanie samego oskarżonego wpływa długość toczącego się postępowania i prowadzi do jego przedłużania. Stosownie do stanowiska sądów powszechnych ,,(…) jeżeli zwłoka wynika z zachowania strony, uczestników postępowania lub innych organów, na które sąd nie ma wpływu, a podejmuje skutecznie działania dyscyplinujące i naprawcze, zmierzające do jak najszybszego zakończenia sprawy, to nie sposób mówić o naruszeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki” (tak: Sąd Apelacyjny w Łodzi Wyrok z dnia 27 maja 2013 r., I ACa 36/13).

40 W tej sytuacji organy prowadzące postępowanie przygotowawcze mogą rozważyć zawieszenie postępowania na mocy art. 22 § 1 k.p.k.

41 W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że postępowanie przygotowawcze (w tym od maja 2025 r.) toczy się z nieuzasadnioną zwłoką. Skarga obrońcy nie wykazała istnienia przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy, wobec czego na podstawie art. 12 ust. 1 tejże ustawy orzeczono jak w sentencji, oddalając skargę jako bezzasadną.

42 Mając powołane okoliczności na uwadze skargę należało uznać w całości za bezpodstawną.

43 O kosztach sądowych postępowania w przedmiocie skargi orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze.

44 sędzia Edyta Gajgał sędzia Maciej Skórniak sędzia Robert Zdych