Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2026 r., II S 29/26

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2026 r., II S 29/26

Tekst

1 Sygn. akt II S 29/26

POSTANOWIENIE

2 Dnia 25 maja 2026 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Maciej Skórniak

5 Sędziowie: Agata Regulska

6 Jerzy Skorupka

7 po rozpoznaniu skargi wniesionej przez podejrzanego H. D. (1)

8 na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) we W. sygn. akt (...)

9 na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm)

10 p o s t a n a w i a

11 I. stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) we W. sygn. akt (...), co naruszyło prawo wnioskodawcy do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki;

12 II. przyznać od Skarbu Państwa (Prokuratury (...) we W.) na rzecz H. D. (1) sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (dwa tysiące złotych);

13 III. zwrócić skarżącemu wniesioną opłatę w kwocie 200 zł;

14 IV. kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

15 W dniu 23 marca 2026 r. do Prokuratury (...) we W. wpłynęła skarga podejrzanego H. D. (1), reprezentowanego przez radcę prawnego I. M. oraz adwokata H. D. (2), w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U z 2023, 1725 tj.).

16 W treści skargi podniesiono, iż w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) we W. nastąpiła przewlekłość postępowania, albowiem w niniejszej sprawie nie wydano Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, o którym mowa w art. 589w k.p.k., celem odebrania od podejrzanego wyjaśnień w jego miejscu zamieszkania, tj. we Włoszech. Skarżący wskazał, iż pomimo gotowości podejrzanego do złożenia wyjaśnień, nie został on do chwili obecnej przesłuchany, pomimo składanych wniosków o wydanie Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, przez co uniemożliwiono mu odniesienia się merytorycznego do stawianych zarzutów. Nadto stwierdził, że organy prowadzące postępowanie nie podjęły także próby skontaktowania się z podejrzanym, chociażby telefonicznie, czy też korespondencją elektroniczną. Nie doręczono mu również żadnego wezwania do stawienia się i złożenia wyjaśnień, mimo, że w aktach sprawy od samego początku znajdował się jego włoski adres zamieszkania, pozyskany z dokumentów pracodawcy.

17 Skarżący podniósł także, iż na skutek działań polskiego wymiaru sprawiedliwości życie prywatne i zawodowe H. D. (1) zostało w poważny sposób naruszone, a prognozy oraz brak czynności po stronie organu prowadzącego postępowanie, nie wskakują na rychłe zakończenie niniejszego postępowania.

18 Ponadto skarżący wskazał, dopiero 11 października 2024 r. Prokuratura (...) we W. wydała postanowienie o zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych. Zdaniem skarżącego treść wskazanego postanowienia wskazuje, że organ prowadzący postępowanie, nie był w stanie oszacować, czy w sprawie doszło do powstania szkody oraz o jej ewentualny zakres, co powinno było oczywiście zostać postawione na samym początku postępowania, po wysłuchaniu H. D. (1), a z pewnością przed zastosowaniem takich środków, jak tymczasowe aresztowanie, list gończy, czy Europejski Nakaz Aresztowania.

19 Skarżący domagał się:

20 1. stwierdzenia, iż w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) we W., Prokurator Annę Jaworską, (...), pod sygn. akt(...) nastąpiła przewlekłość postępowania;

21 2. wydania Prokuraturze prowadzącej niniejsze postępowanie zalecenia niezwłocznego wydania Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, o którym mowa w art. 589w k.p.k. celem odebrania od podejrzanego wyjaśnień w kraju jego zamieszkania tj. we B.;

22 3. zasądzenia na rzecz Skarżącego kwoty 2.000 zł;

23 4. zasądzenia od Skarbu Państwa - Prokuratury (...) we W. na rzecz skarżącego kosztów niniejszego postępowania.

24 Odpowiedź na skargę złożył Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuraturę (...) we W. wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej.

25 Dotychczasowy bieg postępowania przed Prokuraturę (...) sygn. (...)

26 Prokuratura (...) we W. w (...), nadzoruje pod sygn. akt (...) śledztwo przeciwko H. D. (1), podejrzanemu o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

27 Postępowanie wszczęte zostało w dniu 28 marca 2019 r. w sprawie doprowadzenia w okresie od 01 grudnia 2017r. do 30 kwietnia 2018r. we B. Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 50.000.000,00 zł. przez H. D. (1), działającego w imieniu i na rzecz spółki (...) z siedzibą w I., który w celu osiągnięcia korzyścią majątkowej, zmierzając do uzyskania zapłaty za wykonanie kolejnych prac, stanowiących realizację umowy podpisanej na drodze rozstrzygnięcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą: „Zaprojektowanie i wybudowanie drogi ekspresowej (...) R. - B. na odcinku E. (bez węzła) - węzeł B. - B., Zadanie 3 odcinek od km ok. 137+500 do węzła B. (wraz z węzłem)” z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, przedłożył Inżynierowi Kontraktu w oparciu o klauzulę (...) Warunków Umowy dotyczącej wskazanej Inwestycji, nieprawdziwe oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców za określone w tych oświadczeniach okresy rozliczeniowe w związku z wykonaniem przez nich zleconych prac, przy realizacji przedmiotowej inwestycji, uzyskując Przejściowe Świadectwa Płatności, będące postawą do wystawienia przez (...) faktur VAT, a następnie wprowadzając w błąd, co do spełnienia warunków formalnych koniecznych do uzyskania zapłaty za realizację kolejnych etapów budowy, przedłożył przedmiotowe faktury w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., w konsekwencji uzyskując zapłatę kwot pieniężnych w nich wskazanych, czym działał na szkodę Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.

28 Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane zawiadomieniem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., z siedzibą we B., z dnia 26 lutego 2019r. o podejrzeniu popełniania przestępstwa oszustwa w związku z realizacją przez (...) kontraktu (zamówienia publicznego) ze zlecenia (...) Oddziału (...) zamówienia publicznego pod nazwą: „Zaprojektowanie i wybudowanie drogi ekspresowej (...) R. - B. na odcinku E. (bez węzła) - węzeł B. - B., Zadanie 3 odcinek od km ok. 137 + 500 do węzła B. (wraz z węzłem)”.

29 W trakcie śledztwa ustalono, iż w dniu 10 września 2014r. w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, działający za pośrednictwem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., jako inwestor przedsięwzięcia budowlanego, a jednocześnie zamawiający w świetle ustawy „Prawo zamówień publicznych”, zawarł z (...) z siedzibą w I. umowę pod nazwą: Zaprojektowanie i wybudowanie drogi ekspresowej (...) R. — B. na odcinku E. (bez węzła) — węzeł B. ZADANIE 3 Odcinek od km 137+500 do węzła B. (wraz z węzłem), której przedmiotem były prace projektowe oraz roboty budowlane.

30 Częścią integralną przedmiotowej umowy były między innymi tzw. Warunki Ogólne Kontraktu i Warunki Szczególne Kontraktu, które w swej treści precyzowały sposób realizacji kontraktu, definicje podmiotów w nim występujących oraz zasady dokonywania płatności. W świetle zawartych w dokumencie ustaleń Wykonawca, tj. (...) realizowała swoje zadanie za pośrednictwem Podwykonawców, Usługodawców i Dostawców - tzw. (...). Kontrakt wymagał od spółki (...) uzyskania od (...) zgodnie z Subklauzulą 14.3 Warunków szczególnych Kontraktu Przejściowego Świadectwa Płatności ((...)), które było podstawą wystawienia przez GDDKiA faktury za zrealizowane prace w danym okresie rozliczeniowym.

31 W owym dokumencie Konsultant potwierdzał faktycznie wykonane prace przez Wykonawcę, czyli firmę (...) w danym okresie rozliczeniowym, za który jako Wykonawca występował o tzw. (...).

32 Warunkiem koniecznym do wystawienia (...) przez Konsultanta było spełnienie warunku opisanego w Subklauzuli 14.3, tj. „do rozliczenia Wykonawca dołączy pisemne oświadczenia wszystkich Podwykonawców Dostawców i Usługodawców” potwierdzające, że wymagalne do końca okresu objętego rozliczeniem płatności na ich rzecz zostały dokonane wraz z zestawieniem wystawionych przez nich wymagalnych faktur VAT oraz oświadczeniem wykonawcy o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz Podwykonawców, Dostawców i Usługodawców. „Wykonawca może zwolnić się z obowiązku złożenia oświadczenia podwykonawców, dostawców lub usługodawców poprzez przedłożenie kopii wymaganych faktur VAT podwykonawców, dostawców lub usługodawców wraz z potwierdzeniem dokonania płatności oraz oświadczeniem wykonawcy o dokonaniu wszystkich tych wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców.”

33 Wyłonionym w ramach niniejszego kontraktu w drodze przetargu publicznego (...) było Konsorcjum Firm z liderem: (...), (...), (...) partner: (...) Sp. z o.o. ul. (...),(...)-(...) B., zaś Inżynierem Kontraktu był K. W. (1). Inżynier Kontraktu zatwierdzał tzw. (...) poprzez złożenie swojego podpisu, co pozwalało (...)wystawić fakturę, celem przedłożenia w GDDKiA i w konsekwencji uzyskać zapłatę za kolejny etap wykonanych prac.

34 (...) jako wykonawca, w kolejno następujących po sobie miesiącach od początku 2018 roku składał, poprzez działającego w jego imieniu i na jego rzecz pełnomocnika w osobie H. D. (1), oświadczenia, w których zaświadczano, iż do końca danego okresu rozliczeniowego zostały dokonane wymagalne płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców.

35 Jak ustalono za okresy rozliczeniowe od 1 grudnia 2017r. do 30 kwietnia 2018r. GDDKiA za wykonane prace zapłaciła łącznie na rzecz (...) kwotę 58.337.839,30 zł.

36 Jednakże do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B. zaczęły wpływać od tzw. (...)ów informacje o braku płatności na ich rzecz przez (...), co spowodowało konieczność weryfikacji przez GDDKiA dokonywanych płatności. W następstwie powyższego ustalono, że w dniach składania przedmiotowych oświadczeń przez H. D. (1), działającego w imieniu i na rzecz (...) z siedzibą w I., za okresy rozliczeniowe od 1 grudnia 2017r. do 30 kwietnia 2018r. stwierdzających, że wymagalne płatności do końca danego okresu rozliczeniowego na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców zostały dokonane, w rzeczywistości nie były uregulowane.

37 Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że prace, za które Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B. dokonywała (...)zapłaty, były w rzeczywistości wykonane. Jednakże (...) reprezentowana przez H. D. (1), występowała do Inżyniera o wystawianie (...), nie spełniając warunku wskazanego w subklauzuli 14.3 (...) „Warunków Szczególnych Kontraktu będących integralną częścią Warunków Umowy” w postaci dokonania wszystkich wymagalnych płatności dla (...)w danym okresie rozliczeniowym, przez co w sposób nieuprawniony uzyskiwało płatności za faktury z tego okresu. Z ustaleń śledztwa wynika, że (...) większość owych należności wobec tzw. (...) regulowała, lecz w późniejszym terminie.

38 Nadto, w toku śledztwa ustalono również, że w reakcji na wpływające do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad informacje o braku płatności na rzecz wskazanych podmiotów, przedstawiciele tej instytucji podejmowali interwencję wobec (...), polegającą m.in. na kierowaniu do nich pism wzywających do wyjaśnień i dokonania płatności. Jeśli jednak taka płatność nie nastąpiła GDDKiA dokonywała bezpośrednich płatności na rzecz owych (...)ów, po złożeniu przez nich stosownego wniosku o zapłatę, do którego dołączone były dokumenty potwierdzające wykonanie usługi, dostawy, roboty. W wyniku kolejnych czynności podjętych w toku śledztwa ustalono również, że w związku z dokonywaniem przez GDDKiA płatności bezpośrednio na rzecz tzw. (...), ze względu na fakt uprzednio dokonanej płatności na rzecz (...), za te same prace na podstawie faktur wydanych w oparciu o Przejściowe Świadectwa Płatności doszło do tzw. podwójnych płatności na łączną kwotę 1.212.422,41 zł, przy czym Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad dokonywała w późniejszym czasie potrąceń stosownych należności z faktur Wykonawcy co do większości tych kwot.

39 Zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec H. D. (1) o to, że: w okresie od dnia 8 stycznia 2018r. do dnia 7 maja 2018r. we B., działając z ramienia - (...) per (...)- z/s w I., (...), (...) I., Włochy, w warunkach czynu ciągłego, w ramach umowy Nr (...) o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Zaprojektowanie i wybudowanie drogi ekspresowej (...) R.-B. na odcinku E. (bez węzła) - węzeł B. ZADANIE 3 Odcinek od km 137+500 do węzła B. (wraz z węzłem)”, której przedmiotem były prace projektowe i prace budowlane, zawartej w dniu 10 września 2014r., we B., pomiędzy Skarbem Państwa - Generalną Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad z siedzibą w B. przy ul. (...),(...)-(...) B., reprezentowaną przez Dyrektora i Zastępcę Dyrektora (...)Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad we B. - jako zamawiającym i (...) per (...) - z/s w I., (...), (...) I., Włochy, NIP: (...)-(...)-(...); Spółka (...) w Polsce ul. (...) B., jako wykonawca oraz jej aneksów: Nr (...) z dnia 12 VIII 2016r., Nr (...) z dnia 12 VII 2016r. i Nr (...) z dnia 10 2017r.

40 - będąc osobą upoważnioną, jako przedstawiciel wykonawczy spółki (...)tj. pisemnie wskazanym pismem z dnia 30 grudnia 2015r. oraz pismem uzupełniającym z dnia 15 stycznia 2016r., zaakceptowanym przez Zamawiającego jako przedstawiciel Wykonawcy i dyrektor kontraktu z jego ramienia, a nadto działający na podstawie udzielonego pełnomocnictwa z dnia 20 sierpnia 2017r., będąc upoważnionym do samodzielnej reprezentacji spółki (...) z/s w I. w ramach wskazanej umowy, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w postaci uzyskania zapłaty za wykonanie kolejnych prac, stanowiących realizację umowy i uiszczenia płatności za nie, jako przedstawiciel wykonawcy, wbrew zapisom koniecznych warunków określonych w subklauzuli 14.3 Warunków Ogólnych Kontraktu i Warunków Szczególnych Kontraktu przedłożył - działającemu na postawie klauzul 3.1, 14.3 oraz 14.6 umowy - inżynierowi kontraktu, K. W. poświadczające nieprawdę oświadczenia, co do okoliczności mających znaczenie prawne, o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców za okresy rozliczeniowe od 1 grudnia 2017r. do 30 kwietnia 2018r. w związku z wykonaniem przez nich zleconych prac przy realizacji wskazanej inwestycji, a w tym:

41 1. złożył nieprawdzie oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców z dnia 8 stycznia 2018r. obejmujące okres rozliczeniowy dotyczący miesiąca grudnia 2017r.,

42 2. złożył nieprawdzie oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców z dnia 7 lutego 2018r. obejmujące okres rozliczeniowy dotyczący miesiąca stycznia 2018r.,

43 3. złożył nieprawdzie oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców z dnia 7 marca 2018 r. obejmujące okres rozliczeniowy dotyczący miesiąca lutego 2018r.,

44 4. złożył nieprawdzie oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców z dnia 9 kwietnia 2018r., obejmujące okres rozliczeniowy dotyczący miesiąca marca 2018r.,

45 5. złożył nieprawdzie oświadczenie o dokonaniu wszystkich wymagalnych płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców z dnia 7 maja 2018r., obejmujące okres rozliczeniowy dotyczący miesiąca kwietnia 2018r., czym wprowadził go w błąd, uzyskując w ten sposób od inżyniera kontraktu wystawione przez niego dokumenty w postaci przejściowych świadectw płatności,, będące podstawą do wystawienia przez firmę (...) s.p. A. faktur VAT, wobec Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B. ul. (...) (…) uzyskując w ten sposób, pomimo braku spełnienia warunków szczególnych kontraktu, zapłatę kwot w wysokości wskazanej w wystawionych fakturach, w łącznej wysokości 58.337.839,30 złotych, czym doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Skarb Państwa, reprezentowany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, poprzez wyłudzenie wypłat w łącznej kwocie 8.615.731,96 złotych nienależnych spółce (...)- wobec nieuregulowania przez ten podmiot w okresach objętych przedłożonymi oświadczeniami płatności na rzecz podwykonawców, dostawców i usługodawców, w tym wyłudził realizację przez zamawiającego podwójnych płatności na rzecz wskazanej spółki i podwykonawców, czym spowodował szkodę w łącznej kwocie 1.212.422, 41 złotych, co stanowi mienie znacznej wartości, to jest o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

46 Fakt popełnienia przez podejrzanego zarzuconych mu przestępstw, został w dużym stopniu uprawdopodobniony zebranym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym, w postaci m.in: zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wraz z załącznikami; zeznań świadków, a w tym: T. H. - dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., P. E. - pracownika Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., T. M. - pracownika Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., R. E. - głównego specjalisty w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we B., K. W. (1) - pełniącego funkcję konsultanta nadzoru nad zadaniem; dokumentacji finansowo-księgowej; wyników oględzin dokumentacji zabezpieczonej od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych; dokumentacji bankowej i analizy przepływów środków finansowych; a także depozycji procesowych kilkudziesięciu przedstawicieli podmiotów gospodarczych występujących w charakterze podwykonawców, usługodawców i dostawców, jak również opinii (...) Instytutu (...) sp. z o.o. w T. z zakresu finansów i rachunkowości na okoliczność stanu wzajemnych rozliczeń pomiędzy (...), a GDDKiA oraz rozliczeń (...) z tzw. (...).

47 Z podejrzanym nie udało się wykonać stosownych czynności procesowych, albowiem od miesiąca września 2019 r. nie przebywał na terenie Polski pod adresem swojego ostatniego miejsca zamieszkania, zatrudnienia ani pobytu. Nie było również znane jego aktualne miejsce pobytu i zamieszkania, co uniemożliwiało mu doręczenie wezwania oraz skutkowało negatywną realizacją dotyczącą zatrzymania podejrzanego przez funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - pod adresem (...) Oddział w Polsce, ul. (...), (...)-(...) B., tj. w pomieszczeniach ustalonych jako siedziba tego podmiotu oraz po ustaleniu posiadanych przez pracodawcę danych dotyczących miejsca zamieszkania i pobytu podejrzanego na terenie kraju.

48 Z uwagi na powyższe w dniu 30 czerwca 202l r. wydano postanowienie o zawieszeniu śledztwa.

49 Przez cały okres zawieszenia postępowania wykonywane były czynności poszukiwawcze, w celu ustalenia miejsca pobytu podejrzanego.

50 Wobec skarżącego Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia z dnia 10 listopada 2021r., sygn. II Kp 316/21 na wniosek prokuratora zastosował wobec podejrzanego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 30 dni od dnia jego zatrzymania.

51 Postanowieniem z dnia 17 listopada 202l r. zarządzono poszukiwanie podejrzanego listem gończym, zaś postanowieniem z dnia 21 grudnia 202l r, sygn. III Kop 220/21 Sąd Okręgowy we W. wydał wobec H. D. (1) Europejski Nakaz Aresztowania.

52 Sąd Apelacyjny w Turynie wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r. odmówił wydania H. D. (1) organom wymiaru sprawiedliwości RP, z uwagi na problemy wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Następnie Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia we W. postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023r., sygn. V Kp 913/23 na skutek zażalenia obrońcy podejrzanego, uchylił stosowanie wobec H. D. (1) środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Wobec powyższego prokurator postanowieniem z dnia 22 grudnia 2023r. odwołał poszukiwania listem gończym, jak również Sąd Okręgowy we W. postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023r., sygn. akt III Kop 220/21 odwołał Europejski Nakaz Aresztowania.

53 Zarządzeniem Zastępcy Prokuratora (...)we W. z dnia 30 stycznia 2024 r. niniejsze postępowanie zostało przekazane do referatu innego prokuratora Prokuratury (...) we W. - R. U. M.. Nowy referent sprawy, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, stwierdził, iż konieczne jest uzyskanie nowej, bądź też uzupełniającej opinii biegłego z zakresu księgowości, albowiem opinia (...) Instytut (...) sp. z o.o. w T. była niepełna, bowiem została sporządzona w sierpniu 2020r., zaś po tej dacie kontynuowane były przesłuchania kolejnych świadków, związanych z realizacją prac objętych przedmiotem śledztwa, jak chociażby H. H., P. K., K. W. (2), E. L., P. N. (2), P. E., P. H.. Ponadto po tej dacie zabezpieczono szereg dokumentacji dotyczącej zakresu śledztwa, która nie była przedmiotem opiniowania. Ponadto w opinii wskazano, że do jednoznacznego określenia zapłaty, czyjej braku pomocne byłyby wyciągi bankowe firmy (...) Korespondencja z bankiem ujawniona na płytach sugeruje, iż takie wyciągi były dołączone do akt sprawy, jednak wielokrotnie pojawiający się błąd w trakcie rozpakowywania danych nagranych na płytach, nie pozwolił na ich analizę. Wobec powyższego biegły wskazał, że w zakresie rozliczeń pomiędzy (...)a (...) nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, które faktury podwykonawców były uwzględnione w (...) nr (...), które w (...) nr (...), a które w (...) nr (...)”.

54 Zarządzeniem Zastępcy Prokuratora (...)we W. z dnia 13 września 2024r. niniejsze postępowanie zostało przekazane do referatu innego prokuratora Prokuratury (...) we W. - Pani P. N. (1).

55 W dniu 11 października 2024r. wydano postanowienie o zasięgnięciu nowej opinii biegłego z zakresu księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych, celem ponownego oszacowania szkody poniesionej przez (...), uwzględniając dokumenty, które nie były przedmiotem opiniowania przez (...) Instytut (...) sp. z o.o. w T., w tym kopii płyt z rachunków bankowych (...). Wówczas prokurator wstrzymał się z ogłoszeniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec podejrzanego H. D. (1) do czasu uzyskania kompleksowej opinii biegłego z zakresu księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych, albowiem konieczne będzie uwzględnienie wniosków zawartych w powyższej opinii.

56 W dniu 25 kwietnia 2025 r. uzyskano opinię biegłego D. H., a także opinię uzupełniającą złożoną ustanie do protokołu w dniu 07 sierpnia 2025r. Biegły stwierdził m.in., iż postępowanie H. D. (1) w zakresie składanych wniosków i ich udokumentowania, braku płatności (...), chaos dokumentacyjny, cedowanie dokumentów na Inżyniera kontraktu miały charakter wymuszony z możliwym brakiem środków finansowych przekierowywanych na cele inne, niż realizowane kontrakty. Nadto biegły na podstawie zgromadzonego i udostępnionego materiału nie znalazł podstaw, które wskazywałyby, iż przedstawiciele spółki (...) działali na szkodę (...). Ponadto ocenił, iż nie została wyrządzona szkoda materialna na rzecz (...), ponieważ kwoty wypłacone na podstawie faktur przejściowych mieszczą się w ramach zawartego kontraktu, a przesunięcie ich płatności w czasie nie zmienia kwot określonych kontraktem. Jednakże biegły stwierdził, iż do kompleksowego wydania opinii kategorycznej należy uzupełnić materiał dowodowy m.in. o historię rachunków bankowych prowadzonych na rzecz (...).

57 Wobec powyższego uzyskano materiał dowodowy dotyczący rachunków bankowych spółki (...), którą reprezentował podejrzany H. D. (1), celem weryfikacji dokonywanych płatności na rzecz (...) przez (...), zgodnie z wnioskami biegłego. Ostatnia dokumentacja bankowa z (...) Bank (...) S.A. wpłynęła w dniu 19 lutego 2026r.

58 W dniu 3 marca 2026 r., po uzupełnieniu wnioskowanego przez biegłego materiału dowodowego wydano postanowienie o uzupełnieniu postanowienia o powołaniu biegłego z zakresu księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych, która ma zostać opracowana do końca pierwszego kwartału 2026 r.

59 Zakres czynności podjętych w postępowaniu przygotowawczym od grudnia 2023 r.

60 1. 22 grudnia 2023 r. wydano postanowienie o odwołaniu listu gończego wydanego względem H. D. (1) (k. 10965, tom L)

61 2. 28 grudnia 2023 r. odwołano Europejski Nakaz Aresztowania wydany wobec H. D. (1) (k. 10976, tom L);

62 3. 30 stycznia 2024 r. postępowanie zostało przekazane do referatu innego prokuratora Prokuratury (...) we W. - R. U. M..

63 4. 23 kwietnia 2024 r. wyrażono zgodę obrońcy podejrzanego na wgląd do akt, tj. do zapoznania się z materiałami sprawy od k. 10515 (k. 10979);

64 5. 25 czerwca 2024 r. do Prokuratury (...) we W. wpłynął wniosek o wydanie europejskiego nakazu dochodzeniowego (k. 10587, tom L);

65 6. 1 sierpnia 2024 r. wyrażono zgodę obrońcy podejrzanego na wgląd do akt

66 7. 13 września 2024 r. postępowanie zostało przekazane do referatu innego prokuratora Prokuratury (...) we W. - R. P. N. (1)

67 8. 11 października 2024 r. wydano postanowienie o zasięgnięciu opinii biegłego z zakresie księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych

68 9. 30 stycznia 2025 r. wydano postanowienie o zmianie postanowienia z 11 października 2024 r. o zasięgnięciu opinii biegłego z zakresie księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych

69 10. 25 kwietnia 2025 r. uzyskano opinię biegłego D. H.

70 11. 29 kwietnia 2025 r. wydano postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania przygotowawczego

71 12. 7 sierpnia 2025 r. przesłuchano biegłego D. H.

72 13. 9 października 2025 r. wydano postanowienie o żądaniu wydania danych stanowiących tajemnicę bankową od (...) S.A. oraz Bank (...) S.A., (...) S.A.

73 14. Postanowieniem z 4 listopada 2025 r. prokuratura (...) we W. uwzględniła zażalenie Bank (...) Spółka Akcyjna w części dotyczącej punktu 2 postanowienia w przedmiocie żądania wydania danych stanowiących tajemnicę bankową;

74 15. Prokurator Anna Jaworska – prokurator Prokuratury (...) we W. wniosła o wyrażenie zgody na udostępnienie przez Bank (...) S.A. danych stanowiących tajemnicę bankową;

75 16. 25 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy wyraził zgodę i zobowiązał Bank (...) S.A. do przekazania Prokuraturze (...) we W. informacji stanowiących tajemnicę bankową;

76 17. 21 stycznia 2026 r. Prokurator Anna Jaworska – prokurator Prokuratury (...) we W. wniosła o wyrażenie zgody na udostępnienie przez (...) S.A. danych stanowiących tajemnicę bankową;

77 18. 27 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy we W. wyraził zgodę i zobowiązał (...) S.A. do przekazania Prokuraturze (...) we W. informacji i dokumentów stanowiących tajemnicę bankową;

78 19. 3 marca 2026 r. Prokuratura (...) we W. wydała postanowienie o uzupełnieniu postanowienia z 30 stycznia 2025 r. o zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu księgowości, zarządzania i ekonomiki podmiotów gospodarczych.

79 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

80 Przedmiotowa skarga, zarzucająca przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prokuraturę (...) we W. sygn. (...) zasługiwała na uwzględnienie.

81 Dla dokonania oceny, czy w toku postępowania przygotowawczego doszło do przewlekłości, należało wziąć pod uwagę czynności podejmowane od czasu odwołania listu gończego oraz Europejskiego Nakazu Aresztowania. Wskazać należy, że czynności podejmowane w postępowaniu przygotowawczym do czasu zarządzenia poszukiwania podejrzanego listem gończym, a następnie wydania Europejskiego Nakazu Aresztowania postanowieniem z dnia 21 grudnia 202l r, sygn. III Kop 220/21 przez Sąd Okręgowy we W. miały charakter prawidłowy, adekwatny do etapu postępowania oraz były realizowane bez zbędnej zwłoki. Niewątpliwie ukrywanie się podejrzanego utrudniało sprawny tok postępowania oraz doprowadziło do jego przedłużenia.

82 W judykaturze utrwalony jest pogląd, że ,,Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.p.p., ustalając czy w sprawie doszło do przewlekłości sąd bada m.in. zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. (…) zachowanie się strony, która wniosła skargę na przewlekłość postępowania, jakie może mieć wpływ na stwierdzenie przewlekłości, to w szczególności wykorzystywanie przysługujących uprawnień, zmierzające w sposób oczywisty do przedłużania procedury. Stwierdzenie takiego zachowania może prowadzić do odmowy stwierdzenia przewlekłości w rozumieniu ustawy. Oznacza to tym samym, że ustawa wyłącza odpowiedzialność sądu za tzw. przewlekłość zawinioną przez stronę (postanowienie SN z 7.01.2020 r., I NSP 174/19, LEX nr 3220792).

83 Sąd Apelacyjny, rozpoznając skargę H. D. (1) na przewlekłość postępowania przygotowawczego poddał szczegółowej analizie zwłaszcza czynności podejmowane po dniu odwołania europejskiego nakazu aresztowania, tj. od 28 grudnia 2023 r., oceniając je przez pryzmat kryteriów przewlekłości. Zważyć bowiem należy, że wcześniejszy bieg postępowania, przed odwołaniem ENA, był w istotnym zakresie determinowany zachowaniem samego podejrzanego, który ukrywał się przed organami ścigania, co uzasadniało konieczność wydania listu gończego a kolejno europejskiego nakazu aresztowania i podejmowania czynności zmierzających do jego zatrzymania. W związku z tym dopiero przeanalizowanie toku postępowania następującego po odwołaniu ENA pozwala na miarodajną ocenę sprawności działania organów prowadzących postępowanie.

84 W toku niniejszej analizy należało zatem uwzględnić, czy od wskazanego momentu prokuratura podjęła niezwłocznie konkretne, realne i adekwatne działania mające na celu finalizację postępowania w rozsądnym terminie, w szczególności w kontekście standardów wynikających z art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. Tylko w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie możliwe jest uznanie, że organy postępowania przygotowawczego naruszyły obowiązek prowadzenia postępowania bez nieuzasadnionej zwłoki, zgodnie z wymogami wynikającymi zarówno z przepisów krajowych, jak i standardów europejskich, w szczególności art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

85 Przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 75, z 2019 r. poz. 1349) należy mieć w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od chwili odwołania ENA do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, jak również - charakter owej sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony (która wniosła skargę) rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, ale tylko zwłoka nieuzasadniona. Ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie analizy charakteru przeprowadzanych czynności jak i stanu faktycznego sprawy. Aby rozstrzygnąć, czy zwłoka w dokonaniu tej czynności jest nieuzasadniona, rozważyć należy nie tylko czasokres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny.

86 Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny wskazuje, iż analiza całokształtu czynności podejmowanych po 22 grudnia 2023 r. wywołuje przekonanie po stronie Sądu Apelacyjnego, że w następstwie nieodpowiedniego (przewlekłego) prowadzenia śledztwa, w odniesieniu do tego podejrzanego naruszone zostały przyjęte standardy podejmowania czynności bez zbędnej zwłoki. Od tego momentu postępowanie powinno bowiem wejść w fazę intensywnych czynności dowodowych zmierzających do zakończenia śledztwa. Tymczasem dalszy tok postępowania cechował się znacznymi okresami bezczynności oraz czynnościami głównie o charakterze organizacyjnym, które same w sobie nie przybliżały zakończenia śledztwa. Wskazać należy, iż w analizowanym okresie nie zostały podjęte żadne czynności procesowe z udziałem podejrzanego, pomimo że jego obrońcy wielokrotnie informowali organ prowadzący postępowanie o gotowości podejrzanego do stawiennictwa oraz złożenia wyjaśnień. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny sprawności postępowania, gdyż po odwołaniu listu gończego oraz Europejskiego Nakazu Aresztowania ustały przeszkody uniemożliwiające przeprowadzenie czynności z udziałem podejrzanego. Wielomiesięczne zaniechanie przeprowadzenia przesłuchania podejrzanego, pomimo deklarowanej gotowości do współpracy, wskazuje na brak dostatecznej sprawności organizacyjnej postępowania, co w konsekwencji przyczyniło się do wydłużenia czasu trwania śledztwa.

87 Zauważyć należy, że pomiędzy przekazaniem sprawy do referatu nowego prokuratora w dniu 30 stycznia 2024 r. – pani U. M., a wyrażeniem zgody na wgląd do akt w dniu 1 sierpnia 2024 r., a w istocie przekazaniem sprawy do refrenu kolejnego prokuratora – pani P. N. (1) 13 września 2024 r. – brak jest jakichkolwiek ujawnionych merytorycznych czynności dowodowych. Sąd Apelacyjny ma przy tym na uwadze, iż objęcie sprawy przez nowego referenta, zwłaszcza w postępowaniu o znacznym stopniu zawiłości i obszernym materiale dowodowym, wymaga odpowiedniego czasu na zapoznanie się z aktami oraz analizę dotychczas zgromadzonego materiału procesowego. Okoliczność ta nie może jednak usprawiedliwiać kilkumiesięcznej faktycznej stagnacji postępowania. Okres ponad siedmiu miesięcy (od 30 stycznia 2024 r. do 1 sierpnia 2024 r.) bez podejmowania istotnych czynności dowodowych należy uznać za nadmierny, nawet przy uwzględnieniu konieczności wdrożenia się nowego referenta w sprawę. Tak długi czas bezczynności świadczy o nieuzasadnionego przedłużenia postępowania przygotowawczego. Zaznaczyć należy także, że postanowienie o zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu księgowości, zarządzenia i ekonomiki podmiotów gospodarczych zapadło dopiero 11 października 2024 r. Ponadto już 30 stycznia 2025 r. konieczna była zmiana tego postanowienia, co świadczy o wcześniejszym nieprecyzyjnym określeniu zakresu opinii. Sama opinia została uzyskana dopiero 25 kwietnia 2025 r., a więc ponad sześć miesięcy od pierwotnego postanowienia. Następnie biegłego D. H. przesłuchano dopiero 7 sierpnia 2025 r., mimo że przesłuchanie takie zwykle następuje niezwłocznie po sporządzeniu opinii. Co więcej, 3 marca 2026 r. wydano kolejne postanowienie uzupełniające opinię biegłego, odnoszące się do postanowienia z 30 stycznia 2025 r., co oznacza, że po ponad roku od pierwszego dopuszczenia dowodu z opinii biegłego organ nadal nie dysponował kompletnym materiałem wymaganym do zakończenia postępowania. Świadczy to o braku odpowiedniej koncentracji materiału dowodowego i niewłaściwej organizacji śledztwa.

88 Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że dopiero w październiku 2025 r., a więc blisko dwa lata po odwołaniu ENA i listu gończego, podjęto czynności dotyczące uzyskania informacji stanowiących tajemnicę bankową. Uzyskiwanie danych bankowych stanowi typową czynność dowodową w sprawach gospodarczych i finansowych, która przy prawidłowej organizacji postępowania powinna zostać przeprowadzona znacznie wcześniej. Jednocześnie zauważyć należy, że znaczna część dalszych działań podejmowanych w tym zakresie miała charakter proceduralno-techniczny i organizacyjny, związany z koniecznością uzyskiwania zgód sądu oraz rozpoznawaniem środków zaskarżenia składanych przez banki, a nie z przeprowadzaniem nowych, bezpośrednich czynności dowodowych z udziałem stron postępowania. Następnie konieczne było prowadzenie dodatkowych postępowań zażaleniowych i uzyskiwanie zgód sądu jeszcze w listopadzie 2025 r. oraz styczniu 2026 r., co dodatkowo wydłużyło postępowanie.

89 Zważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może polegać nie tylko na całkowitej bezczynności organu, lecz także na podejmowaniu czynności nieefektywnych, pozornych lub wykonywanych w nadmiernych odstępach czasu. Sąd Najwyższy wskazał expressis verbis, że „przewlekłość postępowania to nieuzasadnione żadną z okoliczności wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, długotrwałe zaniechanie przez sąd czynności lub podejmowanie czynności nieefektywnych bądź pozornych.” (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2011 r., III SPP 14/11).

90 W konsekwencji, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Apelacyjnego zgodzić należy się ze skarżącym, że istnieją podstawy do twierdzenia, że postępowanie przygotowawcze było prowadzone z naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a zatem zachodzą przesłanki do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania na podstawie ustawy z 17 czerwca 2004 r. Uzasadniać to może zarówno długość postępowania po grudniu 2023 r., jak i sposób organizacji czynności procesowych, który wskazuje na brak należytej sprawności działania organu prowadzącego śledztwo.

91 W konsekwencji, spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia, iż postępowanie prowadzone jest z naruszeniem prawa podejrzanego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, wynikającego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tym samym podejrzanemu przysługuje stosowne zadośćuczynienie pieniężne, zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie Sądu Apelacyjnego kwota 2.000 zł stanowi adekwatne i proporcjonalne zadośćuczynienie za naruszenie prawa podejrzanego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, uwzględniając okres przewlekłości, który należy liczyć od dnia stycznia 2024 r. Wysokość przyznanej sumy odpowiada charakterowi oraz skali uchybienia, a także uwzględnia całokształt okoliczności sprawy, w tym długość okresu bezczynności organów ścigania, stopień dolegliwości przewlekłości dla podejrzanego, a także fakt, iż przewlekłość została już wcześniej stwierdzona, jednak mimo to nie nastąpiła rzeczywista poprawa dynamiki postępowania i nie podjęto żadnych czynności z udziałem podejrzanego. Kwota ta stanowi adekwatne zadośćuczynienie za naruszenie praw podejrzanego wynikających z Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jednocześnie przyznana kwota mieści się w granicach sum zasądzanych w analogicznych sprawach i realizuje funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

92 Sąd Apelacyjny we W. podkreśla, iż Prokuratura (...) we W. powinna niezwłocznie podjąć działania zmierzające do intensyfikacji czynności prowadzących do zakończenia niniejszego postępowania przygotowawczego, w tym podjęcia czynności z udziałem podejrzanego. W szczególności konieczne jest przywrócenie sprawie dynamiki i nadanie jej realnego kierunku ukierunkowanego na merytoryczne rozstrzygnięcie.

93 Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wydania prokuratorowi polecenia dokonania konkretnych czynności wraz z wyznaczeniem terminu ich realizacji w trybie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Trudność ta wynika z braku wystarczającej wiedzy co do aktualnego stanu postępowania, w szczególności wobec istniejących w jego toku uchybień oraz braku transparentności co do przyjętego przez prokuraturę kierunku procesowego oraz zmiany prokuratora prowadzącego postępowanie. Dopiero bowiem zakończenie czynności związanych z zasadniczą w sprawie opinią biegłych, która winna przecież przesądzić, czy faktycznie doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego, możliwe będzie podjęcie czynności zmierzających, bądź do jego zakończenia przez umorzenie, albo jego kontynuowania z udziałem podejrzanego. Z oczywistych względów natomiast korzystniejsze byłoby przesłuchanie podejrzanego osobiście przez prokuratora prowadzącego sprawę, niż korzystnie z możliwości jaką daje Europejski Nakaz Dochodzeniowy. Trudno jednak w aktualnym stanie sprawy przesądzić, czy taka czynności będzie konieczna.

94 Mimo to, w świetle dotychczasowej przewlekłości oraz braku realnych postępów, zakończenie śledztwa powinno zostać potraktowane jako kwestia wymagająca pilnego i priorytetowego zaangażowania organu procesowego.

95 Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia.

96 Sędzia Agata Regulska Sędzia Maciej Skórniak Sędzia Jerzy Skorupka