Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., III AUa 479/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., III AUa 479/23

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 479/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 4 lipca 2024 r.

3 Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

6 Protokolant: Beata Tonak

7 po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

8 sprawy K. C.

9 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

10 o podleganie ubezpieczeniom społecznym i wysokość podstawy wymiaru składek

11 na skutek apelacji K. C.

12 od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

13 z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt VIII U 137/22

14 oddala apelację.

15 Wiesława Stachowiak

Uzasadnienie

16 Decyzją z dnia 7 grudnia 2021 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O. stwierdził, że K. C. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22 listopada 2011 roku do 22 marca 2013 roku oraz podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) od dnia 3 października 2016 roku do 30 czerwca 2017 roku, natomiast podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności stanowi 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i wynosi:

17 - za (...) -1910,86 zł,

18 -za okres od 02/2012 do 12/2012 – 2115,60 zł,

19 - za okres od 01/2013 do 02/2013 – 2227,80 zł,

20 - za (...) 1581,02 zł,

21 - od (...) – 2197,55 zł,

22 - od 11/2016 do 12/2016 – 2433,00 zł,

23 - od 01/2017 do 09/2017 – 2557,80 zł

24 W uzasadnieniu organ wskazał, że od 1.05.2012 r. do 22.03.2013 r. była wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. i z tego tytułu podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Natomiast jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r. z kodem 0570 00 – osoba dla której w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30 % minimalnego wynagrodzenia.

25 Z uwagi na objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym od 22 listopada 2011 roku do 22 marca 2013 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jako jednoosobowy wspólnik spółki z o.o. ubezpieczona nie mogła, w ocenie organu, korzystać z opłacania składek preferencyjnych okresie od 3.10.2016r. do 30.09.2017r. Wobec powyższego organ stwierdził okresy podlegania ubezpieczeniom oraz określił podstawę wymiaru składek za te okresy.

26 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. C.. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie po rejestracji spółki z .o.o., w której była jedynym wspólnikiem nie podjęła i nie prowadziła działalności gospodarczej.

27 Sprawę zarejestrowano pod sygn. VIII U 137/22.

28 Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 roku, nr (...) pozwany organ uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 7 grudnia 2021 roku i stwierdził, że K. C. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będącą wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22 listopada 2011 roku do 26 lutego 2013 roku oraz podlega tym ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek ogłoszonego na dany roku kalendarzowy w okresie od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r. oraz ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia za:

29 - (...) – 604,62 zł,

30 - (...) – 2015,40 zł,

31 - za okres od 01/2012 do 12/2012 – 2115,60 zł,

32 - za (...) – 2227,80 zł,

33 - za (...) – 2068,67 zł,

34 - za (...) – 2276,03 zł,

35 - za okres od 11/2016 do 12/2016 – 2433,00 zł,

36 - za okres od 01/2017 do 09/2017 – 2557,80 zł,

37 Oraz ubezpieczenie zdrowotne:

38 - za okres od 11/2011 do 12/2011 – 2704,31 zł,

39 - za okres od 01/2012 do 12/2012 – 2828,31 zł,

40 - za okres od 01/2013 do 02/2013 – 2908,13 zł.

41 Jednocześnie organ rentowy przytoczył argumentację faktyczną i prawną jak w decyzji z dnia 7 grudnia 2021 roku.

42 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. C.. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie po rejestracji spółki z .o.o., w której była jedynym wspólnikiem nie podjęła i nie prowadziła działalności gospodarczej.

43 Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt VIII U 489/22. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2022 roku sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą VIII U 1137/22.

44 Wyrokiem z dnia 24 listopada 2022r. sygn. akt VIII U 137/22, Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie.

45 Apelację od powyższego wyroku, w całości, wniosła odwołująca, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w związku z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek ubezpieczenia społecznego wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu, a nie z prowadzeniem przez spółkę działalności gospodarczej, podczas gdy objęcie wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ubezpieczeniem społecznym nie wynika wyłącznie z zawarcia umowy spółki i zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego, ale konieczne jest, by spółka ta prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. działalność o charakterze zarobkowym, ciągłym i zorganizowanym, tym bardziej, iż w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, w tym wspólnika wskazanej spółki, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega się w okresach od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone.

46 Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonych decyzji do poprzez uznanie, że odwołująca nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od 22.11.2011 r. do 22.03.2013 r., a konsekwencji uznanie, że odwołująca słusznie korzystała z preferencyjnych składek za okres od 3.10.2016 r. do 30.09.2017 r., oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

47 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

48 Apelacja jest bezzasadna.

49 Z uwagi na złożenie apelacji po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469) uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało sporządzone w sposób określony przepisem art. 387 § 2 ¹ k.p.c. w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, a także nie zmienił i nie uzupełnił ustaleń Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c., wystarczające jest wskazanie, że Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.

50 W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest oczywiście prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Prawidłowo także zastosował prawo materialne. Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania. Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.

51 Kwestią sporną na obecnym etapie postępowania było ustalenie, czy K. C. jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) sp. z o. o. w K. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji, a także czy podstawę wymiaru składek stanowią kwoty przyjęte przez organ rentowy w kwestionowanej decyzji.

52 Sąd Apelacyjny za nieuzasadnione uznał sprecyzowane w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię.

53 Przypomnieć należy, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżenie art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

54 W orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też faktycznym działaniem w imieniu spółki. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, już od momentu wpisu do KRS, rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Natomiast okoliczność, że osoba taka nie uzyskiwała żadnych przychodów w związku z byciem wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może zostać wzięta pod uwagę przez właściwy organ jedynie w postępowaniu dotyczącym naliczenia i pobrania składek. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia jest bowiem odrębną kwestią od tego, czy dana osoba z tego tytułu jest obowiązana opłacać składkę na owe ubezpieczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2019 r., II GSK 4767/16; LEX nr 2608385; z dnia 11 grudnia 2018 r., II GSK 4623)16; LEX nr 26050680; z dnia 1 kwietnia 2014 r., II GSK 263/13, LEX nr 1575469 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr 2043939 i z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr 2043939). Taki tez pogląd wyrażany jest w doniesieniu do wspólników spółek osobowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 kwietnia 2017 r., VI SA/Wa 2153/ 17; LEX nr 2301490; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2016 r., III AUa 425/16; LEX nr 2123029).

55 Podobne stanowisko prezentowane jest w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020r. II UK 295/18).

56 W odniesieniu do wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej spółek osobowych, Sądu Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2010 r., II UK 82/10 (OSNP 2012 nr 1 - 2, poz. 21) stwierdził, że obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlega każda osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w związku z art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

57 Z kolei w odniesieniu do wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2011 r., II UK 271/10 (LEX nr 817528) wyrażono pogląd, że obowiązek ubezpieczenia tegoż wspólnika powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniu tego stanowiska wyjaśniono, że na tle art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy stwierdzić, iż pojęcie "prowadzenie działalności pozarolniczej" jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniu ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odwołuje się tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1, a w pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. Właśnie w kręgu tych osób znajduje się wymieniony w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższy przepis został wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 241, poz. 2074, z późn. zm.), a jego celem było rozszerzenie obowiązku ubezpieczenia społecznego w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, aby nie musieli oni w celu objęcia ubezpieczeniem zawierać umów z własną spółką. W związku z powyższym, obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej.

58 Analogicznie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyrokach z dnia 11 września 2013r., II UK 36/13 (LEX nr 1391783); z dnia 3 sierpnia 2011 r., I UK 8/11 (OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225); z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 33/10 (LEX nr 598436) i z dnia 12 lipca 2017 r., II UK 295/16 (LEX nr 2347776), stwierdzając, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej).

59 Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że K. C. od 22 listopada 2011 roku tj. od powstania spółki (...) sp. z o.o. bezspornie była jedynym wspólnikiem tej spółki i z tego tytułu podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu, zaś ubezpieczenie to trwało przez cały okres wskazany w zaskarżonej decyzji. Również podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w okresie od października 2016r. do września 2017r., została w kwestionowanej decyzji określona w sposób prawidłowy, zaś odwołująca nie sprecyzowała żadnych skutecznych zarzutów w tym zakresie.

60 Zaskarżony wyrok jest zatem zgodny z przedstawioną wyżej linią orzeczniczą Sądu Najwyższego.

61 Reasumując - wskazane w apelacji zarzuty w żadnej mierze nie podważyły prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego. Zarzuty i twierdzenia apelującej w istocie swej sprowadzają się do powielenia wcześniej już przedstawianego stanowiska (przed Sądem I instancji) i do przedstawienia własnej subiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz interpretacji obowiązujących przepisów prawa.

62 Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację.

63 Wiesława Stachowiak