Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r., III AUa 498/13
wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r., III AUa 498/13Otwórz w aplikacji
Tekst
1 Sygn. akt III AUa 498/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 4 lutego 2014 r.
3 Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
4 w składzie:
5 Przewodniczący:
6 SSA Małgorzata Węgrzynowska - Czajewska
7 Sędziowie:
8 SSA Daria Stanek (spr.)
9 SSA Grażyna Czyżak
10 Protokolant:
11 stażysta Katarzyna Pankowska
12 po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. w Gdańsku
13 sprawy M. R.
14 z udziałem zainteresowanego: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
15 o objęcie ubezpieczeniem społecznym
16 na skutek apelacji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
17 od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu- IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
18 z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt IV U 988/12
19 oddala apelację.
20 Sygn. akt III AUa 498/13
Uzasadnienie
21 Wnioskodawca M. R. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 marca 2012 r., którą to decyzją stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników ubezpieczonego od 4 sierpnia 2011 r. zarzucając naruszenie przepisu art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez przyjęcie, że rozpoczął
22 on prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu skarżący wskazał,
23 że prowadzi działalność rolniczą, której przedmiotem jest prowadzenie pasieki. W sierpniu 2011 r. zawarł umowę cywilnoprawną, której przedmiotem było sporządzenie arkusza oceny terenowej matek pszczelich i prowadzenie obserwacji w rodzinach pszczelich. Zawierając te umowę był przekonany,
24 że nie będzie ona stanowić podstawy do ubezpieczenia społecznego w ZUS.
25 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, że ubezpieczony nie powiadomił placówki KRUS o zatrudnieniu na umowę zlecenia przez Krajowe Centrum Hodowli (...) w okresie od 4 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r. Wnioskodawca
26 w świetle art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych powinien być uznany
27 za pracownika, a co za tym idzie podlegać ubezpieczeniu społecznemu w ZUS.
28 Zainteresowany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. nie zajął stanowiska
29 w sprawie.
30 Sąd Okręgowy w Elblągu – IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia
31 19 grudnia 2012 r. w sprawie IV U 988/12 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił,
32 że wnioskodawca M. R. podlega nadal ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 4 sierpnia 2011 r.
33 Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji:
34 Wnioskodawca M. R. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 lutego 2006 r. jako rolnik prowadzący działy specjalne i nie podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu. W dniu 6 maja 2009 r. do placówki pozwanego w P. wpłynęło zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz kopia wniosku (...) o wpis
35 do tej ewidencji stwierdzające, że odwołujący od dnia 5 maja 2009 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, której przedmiotem był transport drogowy towarów. Decyzją z dnia
36 13 maja 2009 r. w oparciu o art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozwany zmienił warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja powyższa zawierała w pkt 9 pouczenie o obowiązku informowania pozwanego przez rolnika o okolicznościach mających wpływ
37 na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności w szczególności o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, o zmianie rodzaju i przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, a także o podjęciu o podjęciu zatrudnienia lub innych formach aktywności zawodowej, rodzących obowiązek podlegania innemu niż rolnicze ubezpieczeniu społecznemu. W dniu 21 sierpnia 2009 r. skarżący zgłosił zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 21 sierpnia 2009 r. do 20 sierpnia 2010 r. Następnie z dniem 2 listopada 2009 r. wnioskodawca wznowił prowadzenie działalności gospodarczej, a z dniem 28 lutego 2010 r. wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu 1 maja 2011 r. skarżący rozpoczął prowadzenie innej działalności gospodarczej - sprzedaży hurtowej owoców i warzyw, sprzedaży detalicznej żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzonej na straganach i targowiskach. Decyzją z dnia 23 marca 2011 r. zmieniającą warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej, ponownie pouczono skarżącego o obowiązku informowania Kasy przez rolnika m.in. o podjęciu zatrudnienia lub innych formach aktywności zawodowej, rodzących obowiązek podlegania innemu niż rolnicze ubezpieczeniu społecznemu. W dniu 5 stycznia 2012 r. do organu rentowego wpłynęło zaświadczenie Krajowego Centrum Hodowli (...) w W. stwierdzające, że wnioskodawca w okresie od 4 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r. był zatrudniony na umowę zlecenia i z tego tytułu były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne do ZUS. Nadto w dniu 5 marca 2012 r. do pozwanego wpłynęło pismo ww. Centrum, w którym podnosiło ono zasadność zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia społecznego w ZUS. Wnioskodawca nie powiadomił pozwanej o zawartej umowie zlecenia
38 z Krajowym Centrum Hodowli (...) w W.. W dniu 12 marca 2012 r. pozwany wydał zaskarżoną decyzję.
39 Sąd Okręgowy w rozważaniach prawnych odwołał się do treści art. 5a, art. 7 i art. 16 ustawy
40 z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403) wskazując, że M. R. na dzień zawarcia umowy zlecenia podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i opłacał składkę
41 na ubezpieczenie społeczne rolników w podwójnej wysokości na mocy decyzji pozwanej z dnia
42 23 marca 2011 r.
43 Zdaniem Sądu Okręgowego wnioskodawca spełnia wszystkie warunki do dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników mimo zawarcia powyższej umowy zlecenia. Wykładnia przepisu art. 5a ustawy przyjmująca, że wykonywanie czynności na podstawie umowy zlecenia jest tożsame
44 z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy lub pozostawaniem w stosunku służbowym, nie jest trafna. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, w słowniku zawartym w art. 6, nie definiuje dla potrzeb ustawy pojęcia „pracownik” odsyłając w art. 52 ust. 1 do odpowiedniego stosowania ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r.,
45 Nr 205, poz. 1585 ze zm.) - art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 2a.
46 Nie ma zatem podstaw do obejmowania tym pojęciem rolników - zleceniobiorców, gdyż umowa, która wyłączałaby ich z ubezpieczenia społecznego musiałaby być umową zawartą
47 z pracodawcą, z którym pozostawaliby w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonywaliby pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostawali w stosunku pracy, co nie
48 ma zastosowania do rolników ubezpieczonych w KRUS, gdyż już samo pozostawanie w stosunku pracy wyłącza ich z rolniczego ubezpieczenia społecznego.
49 Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych definiując pojęcie pracownika w art. 8 ust.
50 2a, definiuje to pojęcie jedynie dla potrzeb ustawy systemowej i tylko w sytuacjach przewidzianych tym przepisem.
51 Zważywszy na odmienność regulacji prawnych, dotyczących czynności wykonywanych
52 w ramach umowy zlecenia i pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy, przyjęcie,
53 że wnioskodawca wykonujący „pracę na podstawie umowy zlecenia jest pracownikiem, jest wadliwe
54 i nie znajduje uzasadnienia, gdy się dodatkowo zważy, że w świetle ustaleń faktycznych nie
55 ma podstaw do kwalifikowania tej umowy (zlecenia) jako umowy o pracę. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał fakt, że wnioskodawca zawarł umowę zlecenia z Krajowym Centrum Hodowli (...) w W. na okres od 4 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r. W ramach umowy zlecenia zleceniobiorca zobowiązał się do wykonywania i udokumentowania obserwacji, pomiarów
56 i sporządzenia arkusza oceny terenowej matek pszczelich przez okres niecałych dwóch, co ściśle wiązało się z prowadzoną przez niego działalnością w ramach działów specjalnych produkcji rolnej. Brak jakichkolwiek przesłanek aby uznać, że powyższe czynności były wykonywane w ramach umowy o pracę, czego zresztą pozwany nie podnosił. Dlatego też, wnioskodawca nie miał obowiązku powiadamiania pozwanego o zawartej umowie zlecenia, gdyż w żaden sposób nie wpływała ona
57 na dalsze podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników.
58 Tym samym należy uznać, że wykonywanie przez wnioskodawcę czynności na podstawie umowy zlecenia, nie stanowi podstawy do wyłączenia go z ubezpieczenia społecznego rolników
59 na podstawie art. 5a ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tak Sąd Najwyższy
60 w wyroku z dnia 17 lipca 2008 r., II UK 348/07, LEX nr 447252).
61 Mając powyższe okoliczności oraz argumentację na względzie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477¹⁴§ 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.
62 Apelację od wyroku wywiódł pozwany zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego:
63 - art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403) poprzez ich pominięcie w przedmiotowej sprawie, mimo istnienia podstaw do przyjęcia, że wykonywanie czynności na podstawie umowy zlecenia na rzecz Krajowego Centrum Hodowli (...) w W. stanowiło podstawę do wyłączenia M. R. z ubezpieczenia społecznego rolników, gdyż rolnik podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu traci prawo do ubezpieczenia rolniczego i zasada ta dotyczy również rolników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, którzy pozostają z wyboru w ubezpieczeniu społecznym rolników, a jednocześnie wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia,
64 - art. 5a ww. ustawy poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające
65 na przyjęciu, że jest to przepis wprowadzający wyjątek od reguł wskazanych w art. 7 ust. 1 oraz art.
66 16 ust. 3 ustawy rolniczej i na zasadzie wyjątku odwołujący prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą może podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników nawet w przypadku zawarcia umowy zlecenia, podczas gdy art. 5a tej ustawy przewiduje jedynie możliwość pozostania
67 w ubezpieczeniu rolniczym, wyłącznie dla rolników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, wykluczając tym samym stosowanie tego rozwiązania dla innych tytułów powszechnego ubezpieczenia społecznego, a więc i umowy zlecenia;
68 - obrazę art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585) w związku z art. 52 ust. 1 ustawy
69 o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną ich wykładnię i uznanie przez Sąd, iż nie mają one zastosowania w przedmiotowej sprawie i stwierdzenie, że odwołujący nie posiada innego tytułu ubezpieczenia i nie ma obowiązku podlegania ubezpieczeniu powszechnemu z uwagi na to, iż jest zleceniobiorcą, a nie pracownikiem i może w związku z tym zasadnie podlegać nadal ubezpieczeniu rolniczemu.
70 Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, tj. o oddalenie odwołania wnioskodawcy, ewentualnie o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy
71 do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
72 W uzasadnieniu apelacji wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że umowa zlecenia zawarta przez ubezpieczonego z Krajowym Centrum Hodowli (...) była objęta przedmiotem prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Z zaświadczenia o wpisie
73 do ewidencji działalności gospodarczej wynika bowiem, iż przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż hurtowa owoców i warzyw, sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzona na straganach i targowiskach, transport drogowy towarów, wynajem
74 i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. Ponadto z danych uzyskanych z bazy (...) wynika, że pozarolniczą działalność gospodarcza poszerzona została
75 o usługi budowlane. Natomiast przedmiotem umowy zlecenia zawartej z Krajowym Centrum Hodowli (...) było sporządzenie arkusza oceny terenowej matek pszczelich i prowadzenie obserwacji
76 w rodzinach pszczelich. Ponadto fakt wyłączenia odwołującego z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 4 sierpnia 2011 r. spowodował utratę uprawnień do podlegania ubezpieczeniu w KRUS
77 w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, także po zakończeniu umowy zlecenia.
78 Ubezpieczony w odpowiedzi na apelację pozwanego wniósł o jej oddalenie.
79 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
80 Apelacja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w świetle uzupełnionego
81 w trybie art. 382 k.p.c. postępowania dowodowego, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zaś zarzuty skarżącego są niezasadne.
82 Przedmiotem sporu była zasadność stwierdzenia przez organ rentowy ustania ubezpieczenia społecznego rolnika M. R. od 4 sierpnia 2011 r.
83 Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach
84 i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie ustalonych faktów. W konsekwencji Sąd Odwoławczy oceniając jako zasadniczo prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne. Zdaniem Sądu II instancji rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego było trafne, jednakże uzasadnienie prawne nie zasługuje na akceptację.
85 Wskazać należy, że rolnikiem w rozumieniu ustawy (definicja - art. 6 pkt 1 ustawy z dnia
86 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm., dalej ustawa/) jest ten, kto zamieszkuje i prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście
87 i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. Działalność rolnicza to działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej (art. 6 pkt 3 ustawy).
88 Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu
89 i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Jako innym ubezpieczenie społeczne - rozumie się obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone
90 w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenie emerytalne określone
91 w odrębnych przepisach (art. 6 pkt 12 ustawy).
92 Artykuł 16 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega
93 z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej
94 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1. Przepisów ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (ust. 3).
95 Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu
96 w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:
97 1)złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności;
98 2)jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym;
99 3)nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym;
100 4)nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
101 5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów
102 z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2.528 zł (1).
103 Dla rozstrzygnięcia niniejsze sprawy istotne było, M. R. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 lutego 2006 r. jako rolnik prowadzący działy specjalne.
104 Dział specjalny - to dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w załączniku do ustawy (art. 6 pkt 5 ustawy) - pasieki powyżej 80 rodzin (załącznik poz. 9).
105 Wnioskodawca od dnia 5 maja 2009 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, której przedmiotem był transport drogowy towarów. Decyzją z dnia 13 maja 2009 r. pozwany stwierdził spełnienie przez ubezpieczonego warunków do dalszego polegania ubezpieczeniu społecznemu rolników po podjęciu pozarolniczej działalności gospodarczej i w związku z tym obowiązek opłacenia składek w podwójnej wysokości od lutego 2009 r. W dniu 21 sierpnia 2009 r. skarżący zgłosił zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 21 sierpnia 2009 r. do 20 sierpnia 2010 r. Następnie z dniem 2 listopada 2009 r. wnioskodawca wznowił prowadzenie działalności gospodarczej, a z dniem 28 lutego 2010 r. wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu 1 maja 2011 r. skarżący rozpoczął prowadzenie innej działalności gospodarczej - sprzedaży hurtowej owoców i warzyw, sprzedaży detalicznej żywności, napojów
106 i wyrobów tytoniowych prowadzonej na straganach i targowiskach, transport drogowy towarów, wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli
107 (nr ewidencyjny – (...)).
108 Wnioskodawca zawarł umowę zlecenia z Krajowym Centrum Hodowli (...) w W. na okres od 4 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r. W ramach umowy zlecenia zleceniobiorca zobowiązał się do wykonywania i udokumentowania obserwacji, pomiarów i sporządzenia arkusza oceny terenowej matek pszczelich przez okres niecałych dwóch, co ściśle wiązało się z prowadzoną przez niego działalnością w ramach działów specjalnych produkcji rolnej.
109 Zatem M. R. na dzień zawarcia umowy zlecenia podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i opłacał składkę na ubezpieczenie społeczne rolników w podwójnej wysokości na mocy decyzji pozwanej
110 z dnia 23 marca 2011 r.
111 Co do zasady z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3) rolnik podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu traci ubezpieczenie społeczne rolników. Zasada ta dotyczy również rolników prowadzących działalność gospodarczą, którzy pozostają
112 z wyboru w ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 5a ustawy), a jednocześnie świadczących pracę na podstawie umowy zlecenia.
113 Sąd Apelacyjny zna jednolite stanowisko judykatury (w tym także i poglądu wyrażonego w wyroku SN z dnia 17 lipca 2008 r., II UK 348/07, LEX nr 447252), że wykonywanie umowy zlecenia przez rolnika prowadzącego dodatkową pozarolniczą działalność gospodarczą
114 i uprawnionego do dalszego korzystania z ubezpieczenia społecznego rolników na podstawie art.
115 5a ustawy, powoduje wyłączenie go z ubezpieczenia społecznego rolników, gdy umowa zlecenia nie jest objęta zakresem prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., I UK 229/10, OSNP 2012/5-6/74, podobnie wypowiedział się również
116 w wyrokach z dnia: 4 kwietnia 2011 r., I UK 373/10, LEX nr 884993; 3 września 2009 r., III UK 29/09, OSNP 2011/9-10/129; 16 października 2007 r., I UK 123/07, OSNP 2008/23-24/363).
117 Jednakże zasadnicze znaczenie ma, że wskazane orzeczenia Sądu Najwyższego zapadły
118 w odmiennych okolicznościach faktycznych od niniejszej sprawy. W żadnej z tych spraw nie zachodziła korelacja pomiędzy umową zlecenia a przedmiotem działalności rolniczej. Ta okoliczność ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i wydania racjonalnego wyroku
119 zgodnego „z duchem prawa”.
120 Nie ulega żadnej wątpliwości, że zachodzi nierozerwalny i ścisły związek pomiędzy prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością rolniczą w postaci działu specjalnego - pasieki powyżej 80 rodzin a zawartą umową zlecenia z dnia 4 sierpnia 2011 r. z Krajowym Centrum Hodowli (...) w W..
121 Sąd Apelacyjny w trybie art. 382 k.p.c. dopuścił dowód z przesłuchania wnioskodawcy (technik pszczelarstwa i technik samochodowym), który zeznał, że prowadzi pasiekę i miód przeznacza na sprzedaż. Z związku z zawartą umową zlecenia jest zobowiązany kupić za własne pieniądze dobry materiał genetyczny – królowe matki. On prowadzi badania zasadniczo przez cały rok, ocenia ten materiał genetyczny pod względem wartości użytkowej i przekazuje wyniki badań. Zysk z umowy zlecenia jest niewielki, ponieważ ubezpieczony musi zakupić sam królowe matki. Jego niematerialnym zyskiem jest dobry materiał genetyczny, co w konsekwencji przekłada się na dobrej jakości produkcję miodu (k. 118-119 a.s., 00:02:34-00:20:19 – płyta CD k. 120 a.s.).
122 Ponadto Krajowe Centrum Hodowli (...) w W. w piśmie z dnia 16 grudnia 2012 r. wskazało, że umowy zlecenia polegają na czynnościach, w wyniku których pszczelarz dokumentuje obserwacje, przeprowadza przeglądy w rodzinach pszczelich, a za ich wykonanie hodowca pszczelarz otrzymuje wynagrodzenie liczone za każdą matkę pszczelą pozostającą w ocenie wartości użytkowej. Z uwagi na ogólnopolski zasięg terytorialny (...), umowy zlecenia są dostarczane zleceniobiorcy bezpośrednio przez pracownika ds. hodowli pszczół. Pracownik przedstawia hodowcy-pszczelarzowi umowę zlecenia wraz z oświadczeniem o szczegółowych danych o zleceniobiorcy. Przy podpisywaniu umowy zleceniobiorca deklaruje również formę dokumentu finansowego będącego podstawą rozliczenia umowy tj. rachunku lub faktury. Umowy z M. R. były zawierane od 2008 r. Rozliczenie umowy zlecenia Nr (...) l/T z dnia 4 sierpnia 2011 r. nastąpiło
123 na podstawie rachunku z dnia 28 września 2011 r. złożonego w dniu 30 września 2011 r. Wynagrodzenie z tego tytułu zostało przekazane na rachunek bankowy zleceniobiorcy w dniu
124 8 listopada 2011 r. (k. 104-105 a.s.).
125 Sąd Apelacyjny nie ma wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi nierozerwalny i ścisły związek pomiędzy prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością rolniczą (pasieka) a zawartą umową zlecenia z dnia 4 sierpnia 2011 r. Przyjąć można, że gdyby ubezpieczony nie był pszczelarzem, to przedmiotowa umowa zlecenie nie zostałyby z nim zawarta.
126 Na sytuację ubezpieczonego należy spojrzeć szerzej, ponieważ podejmowane przez wnioskodawcę działania w ramach przedmiotowej umowy zlecenia miały również pośrednio charakter naukowy. Ponadto Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że czynności ubezpieczonego zmierzały de facto do ochrony pszczół, których sytuacja w znaczeniu ekologiczno-biologicznym jest obecnie bardzo trudna, a to ma przełożenie globalne na życie każdego człowieka.
127 Sąd Apelacyjny wydając wyrok kierował się przesłanką racjonalności i nie znalazł podstaw, aby stwierdzić ustanie ubezpieczenia społecznego rolnika M. R.
128 od 4 sierpnia 2011 r.
129 Mając na uwadze powyższe uznać należało, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego było prawidłowe i nie było podstaw do jego zmiany. Podniesione w apelacji przez pozwanego zarzuty naruszenia prawa materialnego były chybione ze względów wyżej zaakcentowanych.
130 Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny uznał apelację organu rentowego za nieuzasadnioną i na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 233
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 382
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 385
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 477¹⁴ (§ 1)
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 5
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 6
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 8
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 52
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 5
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 5a
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 6
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 7
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 16
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 52