Wyrok z dnia 19 grudnia 2002 r., IV SA 440/01

wyrok z dnia 19 grudnia 2002 r., IV SA 440/01

Tekst

TEZY

1 Sprzeciwu, wyrażanego w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, nie można traktować jako środka uniwersalnego powodującego zatrzymanie budowy lub robót budowlanych wymagających zgłoszenia bez prawnego uzasadnienia zastosowania tego sprzeciwu. Środek ten może mieć zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach, wymaga to jednak dokonania niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i jasnego sprecyzowania prawnych przyczyn wniesienia sprzeciwu. W rozumieniu art. 104 Kpa, sprzeciw jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty i dlatego powinien być wyrażony w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej wymogom art. 107 par. 1 Kpa.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Albina P. na decyzję Wojewody M. z dnia 4 stycznia 2001 r., (...) w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wykonanie ogrodzenia - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, (...).

Uzasadnienie

3 Skarżący Albin P. dokonał w dniu 28 sierpnia 2000 r. zgłoszenia w organie budowlanym o zamiarze przystąpienia do budowy ogrodzenia /wraz z bramą wjazdową/ działek nr 486/10 i 486/3 będących własnością jego i Doroty P., położonych w P. przy Al. W. 110.

4 W związku z tym zgłoszeniem Burmistrz Miasta i Gminy P. powołując się na art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, wniósł sprzeciw. Decyzję o wniesieniu sprzeciwu uzasadnił tym, iż projektowane roboty wprowadzą utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Wykonanie bowiem tego ogrodzenia spowoduje zamknięcie dojazdu do działek położonych w głębi posesji. Wprawdzie działka nr 486/3 nie ma cech drogi, ale stanowi drogę dojazdową od kilkudziesięciu lat.

5 Odwołując się od tej decyzji Albin P. podniósł, że działka o numerze ewidencyjnym 486/3 jest jego własnością i stanowi dojazd do jego siedliska. Z tego dojazdu korzystali też posiadacze siedlisk położonych w głębi za jego działką, ale od kilku miesięcy mają oni inny dojazd do swoich działek od ul. P. Zarzucił też, że nie wykazano podstaw do zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 30 Prawa budowlanego.

6 Wojewoda M., po rozpatrzeniu tego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że planowane ogrodzenie zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie wymaga pozwolenia na budowę, jednakże zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy, do wykonania tego rodzaju robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. Organ pierwszej instancji ustalił, iż działka 486/3 stanowi drogę dojazdową i ma dalsze połączenie z działką 487, stanowiącą własność Gminy P. jako droga powszechnego użytku i ten ciąg komunikacyjny jest jedynym, z którego korzystają od wielu lat właściciele kilku posesji. Postawienie bramy od strony ul. Al. W. zamknie ten ciąg komunikacyjny, a mieszkańcy nie będą mieli możliwości dojścia i dojazdu do swoich zabudowań. Sugerowany przez odwołującego się dojazd od strony ul. P. przez działki nr 486/3 i 486/9 nie jest możliwy, ponieważ nie ma bezpośredniego połączenia z drogą gminną i jest to grunt, bez utwardzenia, a ponadto nieprzejezdny w okresie jesienno-zimowym. W tym stanie rzeczy zamontowanie bramy nie jest możliwe, tym bardziej, że właściciele kilku posesji wnoszą do organu pierwszej instancji, aby nie zamykać im przejazdu i dostępu do drogi publicznej. Wobec powyższego, jeżeli odwołujący się uznaje, że ma prawo czerpać korzyści z tegoż dojazdu, może tylko dochodzić swoich praw przed sądami powszechnymi, tym bardziej że nikt z poprzednich właścicieli działki nr 486/3 tego nie kwestionował, a istniejące w tym rejonie budynki mieszkalne wznoszone były na bazie tej drogi dojazdowej.

7 Skarżąc tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona zarzuciła naruszenie prawa, bezpodstawnie wyrażonym sprzeciwem na wykonanie ogrodzenia nieruchomości stanowiącą jej własność, przy braku przeciwwskazań w tym zakresie z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego. Podniosła, iż przepisy prawa nie zakazują właścicielowi działki wykonania ogrodzenia w celu zabezpieczenia swego siedliska. W ocenie strony skarżącej wykonanie tej bramy w niczym nie naruszy interesów innych osób korzystających z działki nr ew. 486/3, w celu dojazdu do działek nr ew. 490, 489 i 488 - położonych w głębi posesji. Jako właściciel tej działki nie zabrania bowiem przejazdu właścicielom innych działek, z wyłączeniem Beaty B., która prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...) pozbawiona została z dniem 1 czerwca 2000 r. prawa korzystania z działki nr ew. 486/3. Nie chce się pogodzić z tym wyrokiem sądowym i uczyniła Burmistrza Miasta P. rzecznikiem jej interesów. Ma trzy inne dogodne dojazdy na swoją nieruchomość oznaczoną nr ew. 491, ale usilnie chce korzystać z działki skarżącego. Skarżący podniósł też, że dojazd jest możliwy działką nr ew. 487, /która została wydzielona przez jego dziadka, bo nie jest prawdą, że działka nr 487 jest własnością miasta P./. Zwrócił także uwagę na dokonany w 1989 r. nieprawidłowy podział działki nr 486, z której wydzielona została działka nr ew. 486/3, o takim kształcie, że stała się faktycznie drogą dojazdową do działek nr ew. 490, 491, 488, ale także dla innych działek budowlanych usytuowanych po obu stronach działki nr ew. 486/3, mimo, iż zgodnie z ewidencją gruntów drogą nie jest. Podniósł, iż jest właścicielem działki nr ew. 486/3, bez ustanowionych na podstawie przepisów prawa ograniczeń i płaci podatki, a jego działka w rzeczy samej stała się drogą osiedlową. Burmistrz Miasta nie uczynił nic, by tą sytuację uregulować. Nie chce dokonać oczywistego podziału działki nr ew. 486/3 na część dojazdową dla skarżącego i pozostałą część dla powstałego osiedla za wypłatą odszkodowania. Wskazał też, że jego nieruchomość położona jest w centrum P., wymaga ogrodzenia, gdyż jest zagrożona ciągłym nachodzeniem przez osoby niepożądane. Zatem zaskarżona decyzja w sposób jaskrawy narusza prawa własności.

8 Odpowiadając na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Skarga jest zasadna.

11 Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, w jego brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 111 poz. 726/, budowa ogrodzeń od strony ulicy nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a tylko złożenia zgłoszenia. Takie zgłoszenie dotyczące wykonania ogrodzenia działek od strony drogi publicznej w rozpatrywanej sprawie zgłosił współwłaściciel nieruchomości.

12 Organ I instancji zastosował sprzeciw w trybie tego przepisu, gdyż w jego ocenie współwłaściciele nie mogą ogrodzić swojej działki nie mającej cech drogi - jednak faktycznie użytkowanej przez inne osoby jako droga dojazdowa. Uznał więc, że właściciel nie może Ogrodzić swojej posesji, gdyż stoi temu na przeszkodzie nieformalne korzystanie z tej działki przez inne osoby nie mające do niej żadnego tytułu prawnego. Z akt sprawy bowiem nie wynika aby była ustanowiona służebność drogi koniecznej na rzecz osób, które z przejścia i przejazdu przez działkę nr 486/3 korzystają. Organ drugiej instancji wręcz w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że to właściciel ma dochodzić przed sądem powszechnym swoich praw do własnej działki gruntu. Zatem instytucja sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., została wykorzystane w rozpatrywanej sprawie do celu zapewnienia drogi dojazdowej innym podmiotom niż właściciel. W kontekście tej sprawy zwrócić należy uwagę, że sprzeciwu, wyrażanego w trybie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, nie można traktować jako środka uniwersalnego powodującego zatrzymanie budowy lub robót budowlanych wymagających zgłoszenia bez prawnego uzasadnienia zastosowania tego sprzeciwu. Środek ten może mieć zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach, wymaga to jednak dokonania niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i jasnego sprecyzowania prawnych przyczyn wniesienia sprzeciwu. W rozumieniu art. 104 Kpa, sprzeciw jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty i dlatego powinien być wyrażony w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej wymogom art. 107 par. 1 Kpa. Decyzja winna zawierać wymagane prawem elementy, a w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Ma zatem rację strona skarżąca, że w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wykazano podstaw prawnych do wniesienia sprzeciwu w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane.

13 Podnieść należy, że instytucja sprzeciwu wyrażanego w tym trybie nie może służyć do rozstrzygania innych kwestii, np. ustanowienia służebności drogi koniecznej, do której ustanowienia właściwy jest wyłącznie sąd powszechny.

14 Ponadto zwrócić należy uwagę, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte na podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, nie zaś w trybie przepisu art. 30 ust. 3 tej ustawy dającej możliwość nałożenia, w drodze decyzji obowiązku uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych, objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować:

15 1/ zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia,

16 2/ pogorszenie stanu środowiska lub dóbr kultury,

17 3/ pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych,

18 4/ wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich,

19 Zatem decyzja organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów. Z drugiej strony nie skorzystano z możliwości, jakie daje przepis art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego.

20 W tym stanie rzeczy, uznając skargę za uzasadnioną. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.