Wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., IV SA 1028/97

wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., IV SA 1028/97

Tekst

TEZY

1 Stosownie do art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279 ze zm./ dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

2 Zasadniczą kwestią w postępowaniu w takiej sprawie jest wnikliwe ustalenie, czy objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę odbyło się przy ścisłym spełnieniu przez organ gminy wymagań określonych przepisami wykonawczymi do cyt. dekretu.

Sentencja

3 uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

4 Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy odmówił następcom prawnym poprzednich właścicieli nieruchomości warszawskiej prawa użytkowania wieczystego do gruntu stwierdzając, że nieruchomość została objęta działaniem ww. dekretu a obecnie wraz z budynkiem jest własnością Gminy Warszawa-Centrum. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 powołanego dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni byli uprawnieni do złożenia w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. W Dzienniku Urzędowym Nr 7 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z dnia 2 maja 1947 r. ukazało się ogłoszenie o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy, w którym podano do wiadomości osób zainteresowanych, że zgodnie z dekretem z dnia 26 października 1945 r. oraz rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy /Dz.U.R.P. nr 16 poz. 112/ przystępuje się do objęcia w posiadanie na rzecz Gminy m.in. przedmiotowej nieruchomości, a termin oględzin wyznaczono na dzień 27 czerwca 1947 r. Objęcie natomiast gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu 31 lipca 1947 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 13 z dnia 31 lipca 1947 r. Rady Narodowej i Zarządu Miasta st. Warszawy, że przedmiotowa nieruchomość została umieszczona w wykazie. Na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy organ orzekający stwierdził, że pełnomocnik poprzedniego właściciela nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu w dniu 9 czerwca 1948 r. a więc w 5 miesięcy po upływie przewidzianego ustawowo terminu, przy czym termin ten ma charakter prekluzyjny, nie może być przedłużony, a jego upływ powoduje ujemne skutki dla strony.

5 Od ww. decyzji odwołanie wnieśli następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości zarzucając, że organ przy wydaniu decyzji nie wyjaśnił dostatecznie, czy przy obejmowaniu gruntu przez Gminę spełnione zostały wszystkie wymagania określone w przepisach prawa materialnego. W szczególności nie zawiadomiono o przeprowadzanych czynnościach właściciela gruntu chociaż jego adres był znany organowi a właściciel nieruchomości posiadał decyzję Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie o przywróceniu mu posiadania nieruchomości z dnia 24 lipca 1947 r.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania strony utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zostały spełnione wymagania określone w przepisach co do obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy, bowiem ukazały się stosowne ogłoszenia o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie i objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę. Złożenie wniosku w omawianej sprawie w terminie było możliwe, skoro właściciel dysponował decyzją z dnia 24 lipca 1947 r. o przywróceniu mu posiadania nieruchomości. Złożenie wniosku w dniu 9 czerwca 1948 r. było spóźnione, gdyż objęcie gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu 31 lipca 1997 r.

7 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponowili zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

8 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

9 Stosownie do art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - osoby uprawnione mogły w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią, mogącą mieć istotny wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia, było wnikliwe ustalenie, czy objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę odbyło się przy ścisłym spełnieniu przez Zarząd Miasta Warszawy rozporządzenia Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1946 r., obowiązującego od dnia 21 maja 1946 r. do dnia 9 lutego 1948 r., które ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Rozporządzenie to w 3 ust. 1 przewidywało zawiadomienie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez ogłoszenie Zarządu Miejskiego w organie urzędowym, które zgodnie z 4 powinno zawierać: dokładne oznaczenie gruntu, z podaniem w miarę możliwości imienia i nazwiska dotychczasowego właściciela, termin oględzin nieruchomości, wezwanie dotychczasowego właściciela do wzięcia udziału w oględzinach. Stosownie do 5 ust. 1 - Zarząd Miejski, jeżeli posiadał dane o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela, obowiązany był - niezależnie od ogłoszenia - zawiadomić go na piśmie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie. W myśl 7 ust. 2 tego rozporządzenia - do sporządzenia protokołu oględzin, o którym mowa w 7 ust. 1 dotychczasowy właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia zarzutów, jeżeli uważał, że zawarte w nim ustalenia naruszają jego prawa. Zgodnie natomiast z 8 ust. 1 rozporządzenia - grunt uważa się za objęty przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie tego zarządu ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 31 lipca 1947 r.

10 Mając na uwadze powyższe uregulowania, oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, Sąd przyszedł do przekonania, że podnoszone przez stronę zarzuty znajdują potwierdzenie. Zdaniem strony znane były organowi /Zarządowi Miejskiemu/ dane o miejscu pobytu właściciela. O zasadności tego twierdzenia świadczą znajdujące się w aktach dokumenty takie jak zatwierdzenie przez Zarząd Miejski projektu odbudowy czy orzeczenie o przywróceniu poprzedniemu właścicielowi posiadania nieruchomości, które to dokumenty zostały wystawione przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. Pominięcie przy rozpoznaniu sprawy powyższych dokumentów potwierdzających możliwość zapewnienia dotychczasowemu właścicielowi udziału w oględzinach nieruchomości może świadczyć o objęciu w posiadanie gruntu przez gminę z istotnym naruszeniem przepisu 5 cyt. rozporządzenia, co mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosku. Nie wyjaśnienie tej kwestii w dotychczasowym postępowaniu uniemożliwiło zdaniem Sądu ocenę, czy złożenie w dniu 9 czerwca 1948 r. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu istotnie nastąpiło po upływie 6 miesięcznego terminu od dnia objęcia w powiadanie gruntu przez gminę.

11 Sąd zauważył przy tym, że oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu odwoławczym oraz powoływane przez nią dokumenty i dowody powinny być oceniane zgodnie z wymaganiami art. 77 par. 1 Kpa. Wadliwe natomiast ustalenie stanu faktycznego wbrew oczywistym dowodom może prowadzić do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów /art. 80 Kpa/.