Wyrok z dnia 23 listopada 1995 r., II SA 1046/94

wyrok z dnia 23 listopada 1995 r., II SA 1046/94

Tekst

TEZY

1 Osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego, nie podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. nr 35 poz. 155 ze zm.; obecnie jednolity tekst: Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239/.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Andrzeja M. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych z dnia 19 maja 1994 r. w przedmiocie skreślenia z listy maklerów i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Komisji Papierów Wartościowych pięćdziesiąt złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

3 Decyzją Komisji Papierów Wartościowych z dnia 19 maja 1994 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. nr 35 poz. 155 ze zm./, Andrzej M. został skreślony z listy maklerów. W uzasadnieniu decyzji Komisja Papierów Wartościowych nawiązała do dowodów zebranych w sprawie ze skargi spółki akcyjnej "O." na działalność Domu Maklerskiego P. S.A., którego prezesem zarządu był Andrzej M., a wiceprezesem Artur O. Otóż w prospekcie emisyjnym, w części dotyczącej oferowania akcji firmy "O." S.A., zamieszczono informację o zorganizowaniu konsorcjum prowadzącego sprzedaż akcji, gdy tymczasem takie konsorcjum nie było zorganizowane. Osobą odpowiedzialną za prawdziwość informacji był również Andrzej M., który następnie wywierał niedopuszczalne naciski na wycofanie skargi spółki. W obu wypadkach występował on jako osoba pełniąca funkcje kierownicze w zarządzie Domu Maklerskiego P. S.A., a jego działania i oświadczenia były niezgodne z par. 1 ust. 2 oraz par. 9 Zbioru zasad etyki zawodowej. Ponadto Andrzej M. jako makler nie wykazał w trakcie tworzenia powyższego konsorcjum należytej staranności i profesjonalizmu, narażając interesy klienta /"O." S.A./ na straty spowodowane również przedłużeniem kosztownej kampanii reklamowej. Wreszcie Andrzej M., pełniąc funkcje kierownicze i będąc maklerem, bezzasadnie podważał w prasie i fachowych pismach legalność emisji akcji spółki "O.", co mogło wpłynąć na kurs tych akcji. W ocenie Komisji takie zachowanie naruszyło art. 17 ustawy oraz par. 1 ust. 2, par. 9 i 13 Zasad etyki zawodowej.

4 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej M. wniósł o uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego. Zdaniem skarżącego, należy wyraźnie oddzielić przesłanki dotyczące wpisania na listę maklerów /art. 14 par. 1/ i skreślenia z tej listy /art. 16 par. 2/ w razie nienależytego wykonywania zawodu maklera, wyłączając sytuacje, w których osoba z kwalifikacjami maklera nie wykonuje tego zawodu. Zatrudnienie w podmiocie prowadzącym działalność maklerską będzie równoznaczne z wykonywaniem zawodu maklera tylko przy czynnościach wymienionych w art. 18 par. 5 pkt 1, odsyłającym do art. 21 par. 1 pkt 1 i 2, które mogą wykonywać osoby mające uprawnienia maklera. Według skarżącego, żadna z czynności opisanych w uzasadnieniu decyzji nie była wykonywaniem zawodu maklera. Komisja nie mogła też orzekać z powołaniem się na zasady etyki zawodowej z pominięciem trybu odpowiedzialności dyscyplinarnej /art. 41 pkt 2 i art. 42 par. 4/ ani ograniczać uprawnień procesowych skarżącego jako strony w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zakwestionował także charakter i skutki czynności przedstawionych w uzasadnieniu decyzji, w szczególności podkreślając, że nie podważał legalności emisji akcji spółki będących w publicznym obrocie, lecz tylko zwracał uwagę na uchybienia formalnoprawne powstałe z winy Komisji, nie naraził interesów klienta, a do podpisania umowy dotyczącej zorganizowania konsorcjum sprzedaży akcji "O." S.A. mogło dojść po dopuszczeniu akcji do publicznego obrotu.

5 Komisja Papierów Wartościowych wniosła o oddalenie skargi. Oprócz posługiwania się argumentami podanymi w uzasadnieniu swojej decyzji zwróciła uwagę na to, że naruszenie zasad etyki zawodowej jest samodzielną podstawą wydania przez Komisję decyzji o skreśleniu z listy maklerów i może nastąpić z jej własnej inicjatywy, bez wniosku samorządowego sądu dyscyplinarnego. Wobec braku definicji pojęcia wykonywania zawodu maklera należy przyjąć, że czynności polegające na tworzeniu prospektu emisyjnego i organizowaniu konsorcjum oferującego papiery wartościowe - zwłaszcza podejmowane w ramach biura maklerskiego - są wykonywaniem zawodu maklera. Nie zostały też naruszone w tej sprawie uprawnienia skarżącego jako strony postępowania administracyjnego, a zarzuty dotyczące uchybień procesowych dotyczyły sprawy ze skargi "O." S.A. na działalność Domu Maklerskiego P. S.A., zakończonej decyzją Komisji z dnia 7 kwietnia 1994 r., zaskarżoną do sądu administracyjnego.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego, podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. nr 35 poz. 155 ze zm./. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Skreślenie z listy lub zawieszenie uprawnień na okres od trzech do sześciu miesięcy może nastąpić na skutek nienależytego wykonywania zawodu, naruszenia prawa w związku z wykonywaniem zawodu lub naruszenia zasad etyki zawodowej". Każdorazowo łączy on odpowiedzialność z wykonywaniem zawodu maklera, a nie z innym zachowaniem lub postępowaniem osoby, nie związanym z wykonywaniem zawodu maklera. Intencje tego przepisu znajdują odbicie i potwierdzenie w dalszych regulacjach omawianej ustawy. Na przykład w art. 17 par. 1 obowiązki przestrzegania prawa i zasad uczciwego obrotu oraz troski o interesy zleceniodawców również powiązano z wykonywaniem czynności maklerskich. Podobne akcenty są w art. 18 par. 5 pkt 1 w związku z art. 21 par. 1 pkt 1 i 2. (...)

8 Zestawione przykładowo przepisy jednoznacznie oddzielają tryb uzyskiwania wpisu na listę maklerów /art. 14-15/ od odpowiedzialności za nienależyte wykonywanie zawodu maklera. Jak wyjaśnili na rozprawie Andrzej M. i Artur O., w okresie pełnienia funkcji kierowniczych w zarządzie domu maklerskiego nie uczestniczyli w żadnych zebraniach /zjazdach, zgromadzeniach itp./ maklerów, ponieważ nie wykonywali zawodu maklera. Takie rozróżnienie uwzględniła również Komisja w następującym fragmencie pisma z dnia 12 października 1994 r.: "Ponieważ zawód maklera jest zawodem licencjonowanym, należy uznać, że wykonywanie czynności, które mogą wykonywać osoby nie posiadające licencji, nie może być uważane za wykonywanie zawodu maklera".

9 Nie ulega wątpliwości, że przepisy prawa administracyjnego - zwłaszcza mające charakter restrykcyjny - nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Tam, gdzie odpowiedzialność łączy się z określonym wyraźnie zachowaniem lub zdarzeniem, nie można jej rozciągać na inne jeszcze stany faktyczne. W rezultacie należy stwierdzić, że osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego, nie podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. nr 35 poz. 155 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239/. Z tego powodu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jako naruszająca wymienione przepisy ustawy. Należy tylko przypomnieć, że art. 16 par. 3 dopuszcza możliwość skreślenia przez Komisję maklera z listy również w postępowaniu wszczętym z jej inicjatywy, co znalazło odbicie w dotychczasowym orzecznictwie sądu administracyjnego, a wcześniej - w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1993 r. III AZP 14/93 /OSN 1994, nr 3 poz. 51 /.

10 Z powyższych względów na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzeczono jak w sentencji.