Wyrok z dnia 29 września 1998 r., III SA 664/97

wyrok z dnia 29 września 1998 r., III SA 664/97

Tekst

TEZY

1 Związanie notariusza treścią oświadczeń stron aktu notarialnego nie wyklucza konieczności oceny tych oświadczeń /i innych elementów stanu faktycznego/ z punktu widzenia obowiązków płatnika, jaką notariusz spełnia po myśli art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 28 marca 1997 r. Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Marii S. decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 6 grudnia 1996 r. w sprawie odpowiedzialności płatnika za nie pobraną opłatę skarbową w kwocie 4.000 zł od sporządzonego aktu notarialnego umowy sprzedaży.

3 W motywach decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który uznał, iż skoro sporządzony przez Marię S. jako notariusza akt notarialny dotyczył sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa /grunty, budynki i wyposażenie ośrodka wypoczynkowego w R./ to po myśli art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ sprzedaż taka nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT lecz opłacie skarbowej. Strona pobrała natomiast opłatę skarbową tylko od sprzedaży gruntu nie pobierając jej od wartości całej sprzedaży.

4 W sprawie zaszły zatem przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności Marii S. jako płatnika na podstawie art. 14 ust. 2 i art. 15 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

5 Polemizując z zarzutami odwołania strony, która podnosiła, że skoro w aktach notarialnych z dnia 1 lipca 1994 r. i dnia 7 listopada 1994 r. /warunkowa umowa sprzedaży i umowa przeniesienia prawa/ strony nie podały, iż przedmiotem sprzedaży jest zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to należało stosować zasady przewidziane w przepisach o podatku od towarów i usług w związku ze zmianą przepisów o opłacie skarbowej Izba Skarbowa w O. wskazała, że szczegółowe opisanie w akcie notarialnym oraz w załączniku stanowiącym jego integralną część przedmiotu umowy sprzedaży nie pozostawiało wątpliwości, iż chodzi o sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Bez znaczenia natomiast było oświadczenie sprzedających, iż są podatnikami podatku VAT; w świetle przepisu art. 3 pkt 1, powołanej wcześniej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym takie oświadczenie nie miało przesądzającego charakteru, a obowiązkiem notariusza było przyjęcie od stron oświadczenia co do tego, czy wskazany przepis może mieć w sprawie zastosowanie. Izba Skarbowa stwierdziła również, że przeprowadzona w dniu 19 marca 1997 r. rozprawa administracyjna z udziałem Marii S. oraz przedstawicieli stron umowy dowiodła, że nie było żadnych przeszkód, aby potwierdzić fakt sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a brak wskazania w treści aktu notarialnego podstawy prawnej niepobrania opłaty skarbowej od wszystkich składników /oprócz gruntów/ nie daje możliwości bezwzględnego wykluczenia odpowiedzialności płatnika. W sprawie nie można też dopatrzyć się winy podatników /stron umowy/ powodującej wyłączenie odpowiedzialności płatnika /art. 14 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

6 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej Marii S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 6 grudnia 1996 r. podnosząc, że jest rzeczą zrozumiałą, iż zorganizowana część mienia przedsiębiorstwa nie podlega opodatkowaniu podatnikiem VAT a podlega opłacie skarbowej w wysokości 5 proc. od ceny sprzedaży. Jednakże gdyby sprzedający złożyli w aktach notarialnych warunkowej sprzedaży i umowy przeniesienia prawa własności oświadczenia, iż przedmiotem sprzedaży jest zorganizowana część przedsiębiorstwa wówczas zrozumiałe jest, iż pobrana byłaby pełna opłata skarbowa od ceny sprzedaży.

7 Jednakże strony nie złożyły takiego oświadczenia ani w zawartej warunkowej umowie sprzedaży z dnia 1 lipca 1994 r. ani w umowie przeniesienia prawa własności z dnia 7 listopada 1994 r., nie podnosząc żadnych wątpliwości co do przedmiotu sprzedaży. Notariusz, sporządzający akt notarialny jest "zobligowany" oświadczeniem stron umowy i nie powinien sam sobie zmieniać woli stron co do przedmiotu danej czynności /umowy/, a jedynie doradzać stronom umowy. Sprzedający nie dołożyli należytej staranności w informowaniu notariusza co jest przedmiotem umów i skarżąca nie powinna odpowiadać za brak staranności sprzedających. W skardze podkreślono, że po dwóch latach organy podatkowe poinformowały /decyzjami/ skarżącą, iż pobrała niewłaściwą kwotę opłaty skarbowej sama decydując, co było przedmiotem umów.

8 Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła, o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

11 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie zaszły przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności skarżącej jako płatnika opłaty skarbowej od umowy sprzedaży ośrodka wypoczynkowego.

12 Zarówno bowiem analiza treści aktu notarialnego warunkowej umowy sprzedaży z dnia 1 lipca 1994 r. /a w szczególności par. 2 tego aktu/ jak i aktu notarialnego dotyczącego umowy przeniesienia prawa z dnia 7 listopada 1994 r. /par. 1, par. 4 oraz załącznika do tego aktu/ prowadzą do jednoznacznego wniosku, że przedmiotem umowy sprzedaży był ośrodek wypoczynkowy w R. jako zorganizowana cześć przedsiębiorstwa, obejmująca grunty, budynki hotelowe i gastronomiczne, domki campingowe, stołówkę, hangar na sprzęt pływający itp. oraz rozpoczęte inwestycje m.in. w postaci stołówki i hotelu. Już zatem zwykłe doświadczenie życiowe pozwoliło na ustalenie, że umowa sprzedaży dotyczyła zorganizowanego kompleksu gospodarczego będącego zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym w 1994 r.

13 W tej sytuacji obowiązkiem notariusza pełniącego funkcję płatnika w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych było wyjaśnienie tej kwestii, a nie oparcie się jedynie na oświadczeniach sprzedających, iż są oni podatnikami VAT /które to oświadczenia, jak trafnie stwierdziła Izba Skarbowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie miały rozstrzygającego znaczenia w sprawie/.

14 Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności ustalenia dokonane podczas rozprawy administracyjnej w dniu 19.03.1997 r. wskazują, że istotnie nie było żadnych przeszkód, aby sprzedający potwierdzili fakt sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa /wykluczający opodatkowanie sprzedaży podatkiem VAT/; materiał ten nie daje również podstawy do wniosku, że nie pobranie opłaty skarbowej od całej wartości przedmiotu umowy sprzedaży nastąpiło z winy podatników.

15 Podkreślić trzeba, że podniesiony w skardze zarzut związania notariusza treścią oświadczeń stron aktu notarialnego nie wyklucza konieczności oceny tych oświadczeń /i innych elementów stanu faktycznego/ z punktu widzenia obowiązków płatnika, jaką notariusz spełnia po myśli art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

16 Reasumując nie dopatrzył się Naczelny Sąd Administracyjny aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.