Wyrok z dnia 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90

wyrok z dnia 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90

Tekst

TEZY

1 Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie orzekającym /art. 209 Kpa/, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Anny P. na decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 13 października 1989 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do zespołu i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Okręgowej Rady Adwokackiej w W. kwotę złotych sześć tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Uzasadnienie

3 Sprawa odmowy przyjęcia Anny P. do zespołu adwokackiego była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 lipca 1989 r. SA/Wr 66/89 uchylił uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. nie uwzględniającą odwołania od uchwały zespołu adwokackiego w J.G. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wypowiedział pogląd, że osoby, którym już wyznaczono siedzibę w danej miejscowości, w przyjęciu do działającego tam zespołu adwokackiego korzystają z pierwszeństwa w stosunku do innych adwokatów ubiegających się dopiero o przeniesienie lub wyznaczenie siedziby. Niezależnie od wytkniętych wadliwości proceduralnych Sąd zauważył też, że działanie Okręgowej Rady Adwokackiej zmierza w istocie do pozbawienia wszelkiego znaczenia uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu Annie P. siedziby właśnie w J.G.

4 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia 13 października 1989 r. nie uwzględniła odwołania Anny P. od uchwały zespołu adwokackiego, informując w uzasadnieniu o zaproponowaniu wnioskodawczyni wykonywania zawodu indywidualnie bądź przyjęcia do zespołu w K.G. Następnie zaś polemizuje z uzasadnieniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a mianowicie odpiera zarzut, że celem samorządu adwokackiego jest kultywowanie elitarnych tradycji korporacyjnych, a także ocenia jako "zupełnie niezrozumiałe" stwierdzenie o pierwszeństwie przysługującym osobom, którym wyznaczono siedzibę w danej miejscowości.

5 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna P. obszernie przedstawia przebieg swoich starań oraz posiedzeń Okręgowej Rady Adwokackiej, w których uczestniczyła. Zarzuca podjętej uchwale naruszenie przepisów prawa, zwłaszcza zaś art. 9, art. 12, art. 13 i art. 77 Kpa, oraz zasad współżycia społecznego i słusznego interesu skarżącej.

6 Odpowiadając na skargę, Okręgowa Rada Adwokacka w W. podkreśla, że uspołecznienie adwokatury nie może pozbawić członków zespołów możliwości swobodnego kształtowania składu osobowego zespołów. Uchwała nie zamyka skarżącej drogi do wykonywania zawodu. W konkluzji wniesiono o oddalenie skargi.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Z aprobatą należy odnotować zapewnienie skarżącej czynnego udziału w toku ponownego rozpatrywania jej odwołania od uchwały zespołu przez Okręgową Radę Adwokacką, a także zaproponowanie możliwości indywidualnego wykonywania zawodu. Jednakże uzasadniając swoją uchwałę, Okręgowa Rada Adwokacka w W. skoncentrowała się na polemice z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast przedstawić ustalenia poczynione w celu wykonania zaleceń sądu zawartych w tym wyroku. Najbardziej nawet wyszukane argumenty przeciw ocenie prawnej sądu nie wyłączają przecież obowiązywania dyrektywy wynikającej z art. 209 Kpa. Według tego przepisu ocena prawna wypowiedziana w wyroku sądu administracyjnego wiąże w konkretnej sprawie zarówno ten sąd, jak i organ wydający decyzję.

9 Pierwszy z polemicznych wątków uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie ma żadnego znaczenia dla sprawy i w istocie polega na niedokładnym odczytaniu uzasadnienia wyroku, w którym stwierdzono, że "celem samorządu adwokackiego nie jest bowiem kultywowanie elitarnych tradycji korporacyjnych, lecz organizowanie działalności o charakterze publicznym (...)".

10 Inny natomiast jest charakter polemiki z tezą o pierwszeństwie w przyjęciu do zespołu, przysługującym osobie, której wyznaczono siedzibę w danej miejscowości; celem bowiem tej polemiki jest zaprzeczenie wykładni dokonanej poprzednio przez sąd administracyjny, który dał jej wyraz w postaci oceny prawnej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie orzekającym, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co nie nastąpiło w warunkach tej sprawy. Uchylenie omawianego obowiązku następuje też po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej. Nie godząc się z oceną prawną, która - zdaniem organu - rażąco narusza porządek prawny, organ orzekający właśnie na drodze rewizji nadzwyczajnej powinien poszukiwać uwzględnienia swoich racji. Wybierając zaś drogę jedynie ignorowania niewygodnej mu oceny prawnej, sam narusza prawo, a ponadto nie może liczyć na skuteczność takiego działania. Organ nie musi zgadzać się z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale dopóki nie zostanie ono uchylone w drodze rewizji nadzwyczajnej, dopóty musi je respektować.

11 Moc wiążąca oceny prawnej sądu administracyjnego nie zależy od trafności owej oceny. Wypada jednak przypomnieć uzasadnienie tezy kwestionowanej obecnie przez Okręgową Radę Adwokacką w W. Wyznaczając siedzibę, organy samorządu adwokackiego kierują się koniecznością prawidłowego rozmieszczenia adwokatów w celu zapewnienia ludności należytej pomocy prawnej /art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz.U. nr 16 poz. 124/, co w praktyce oznacza posługiwanie się planem rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich /art. 58 pkt 7 tej ustawy/, ustalonym przez Naczelną Radę Adwokacką w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Wyznaczając zatem siedzibę w danej miejscowości, organy samorządu adwokackiego kierują się występowaniem wolnych miejsc, mając na względzie właśnie to, że będą one obsadzone przez osoby objęte uchwałami o wyznaczeniu siedziby.

12 W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło w warunkach zlekceważenia oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny. W szczególności z owej oceny wypływał obowiązek wyjaśnienia, czy inni adwokaci, wymienieni w uzasadnieniu uchwały zespołu adwokackiego i poprzedniej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej, mieli już w dniu złożenia wniosku przez Annę P. prawomocnie załatwione sprawy przeniesienia siedziby do J.G.

13 Skoro z wyżej wywiedzionych przyczyn zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem art. 209 Kpa to nastąpiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś wadliwość rozstrzygnięcia uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.

14 O zwrocie kosztów na rzecz skarżącej orzeczono w myśl art. 208 Kpa.