Wyrok z dnia 17 marca 1992 r., SA/Wr 116/92

wyrok z dnia 17 marca 1992 r., SA/Wr 116/92

Tekst

TEZY

1 Kara pieniężna za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia /par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska - Dz.U. 1991 nr 89 poz. 404/ winna być nałożona na tę jednostkę, która jest bezpośrednim sprawcą tego usunięcia.

Uzasadnienie

2 Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę "W." w O. zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym województwo O. z dnia 18 października 1991 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 40.500.000 zł za usunięcie bez zezwolenia drzewa z gatunku jarząb pospolity. Według ustaleń organu, usunięcie drzewa nastąpiło w trakcie prac ziemnych wykonywanych w rejonie ul. Z. Zgodnie z art. 43 ust. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska usunięcie drzewa wymagało stosownego zezwolenia, a brak takiego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym naliczeniem kary. Umowa zlecająca wykonanie prac ziemnych nie obejmowała zlecenia usunięcia drzewa. Wykonawca, stwierdzając w dokumentacji brak zezwolenia na wycięcie drzewa, powinien był je uzyskać. Dlatego skutki bezprawnego wycięcia drzewa obciążają dokonującego wycinki.

3 Strona skarżąca przyznaje fakt wycięcia drzewa, ale uzasadnia to jego położeniem na trasie wykopu. Roboty były wykonywane zgodnie z dokumentacją przekazaną przez generalnego wykonawcę, tj. Zakład Generalnego Wykonawstwa "Elektrowni O". - "Energomontaż". Dlatego stając przed koniecznością wycięcia drzewa na trasie projektowanego wykopu uznano, że dysponuje on stosownym zezwoleniem. W tej sytuacji kara powinna być nałożona właśnie na generalnego wykonawcę.

4 Odpowiadając na skargę, organ orzekający wnosi o jej oddalenie podkreślając, że okoliczności w niej przytoczone nie zwalniają wykonawcy od odpowiedzialności za bezprawne wycięcie drzewa.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 W myśl art. 196 Kpa sąd administracyjny nie zastępuje organów orzekających w merytorycznej działalności, a przedmiotem jego kontroli jest jedynie legalność decyzji i niektórych postanowień podejmowanych w toku postępowania administracyjnego.

7 Z tego zaś punktu widzenia skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./ dopuszczalność usunięcia drzew i krzewów z terenu nieruchomości uzależniona jest od uzyskania zezwolenia organu administracji publicznej. Zezwolenie takie nie jest wymagane jedynie w sytuacjach ściśle oznaczonych w art. 48 ust. 4, a mianowicie odnośnie do drzew i krzewów w lasach i na gruntach leśnych, zadrzewień, drzew i krzewów w obrębie zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oraz terenów zieleni miejskiej i parków miejskich w związku z zabiegami pielęgnacyjnym. Żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie - a to oznacza obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa znajdującego się na trasie wykonywanego wykopu ziemnego.

8 Równocześnie ustawodawca ustanowił obowiązek pobierania opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i za wprowadzenie w nim zmian, m.in. za usunięcie drzew /art. 86 ustawy/, a także wymierzenie kar pieniężnych, np. w razie usuwania drzew i krzewów bez wymaganej zgody /art. 110/. Wykonując tę ostatnią delegację ustawową Rada Ministrów w par. 5 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska /t.j. Dz.U. 1991 nr 89 poz. 404/ postanowiła o wymierzeniu jednostkom organizacyjnym kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganej zgody organu gminy. Ustalona i wymierzona skarżącemu przedsiębiorstwu kara znajduje podstawę w tym właśnie przepisie wykonawczym do ustawy.

9 Co się tyczy kwestii obciążenia skutkami wycięcia drzew bez zezwolenia, bezpośrednio wykonawcy robót zamiast inwestora lub generalnego wykonawcy, to w orzecznictwie NSA wypowiedziano pogląd, według którego inwestor, projektant i wykonawca robót - każdy w zakresie swoich zadań - zobowiązani są uwzględniać wymagania ochrony środowiska, przestrzegając obowiązujących w tej dziedzinie przepisów. Będąc gospodarzem terenu budowy wykonawca robót, stwierdzając brak koniecznego zezwolenia na wycięcie drzew, powinien uzyskać to zezwolenie albo bezpośrednio we własnym zakresie, albo za pośrednictwem inwestora /lub generalnego wykonawcy/. Niedopełnienie tego obowiązku uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej właśnie wykonawcy /wyrok z dnia 9 kwietnia 1986 r. III SA 1313/85 - ONSA 1986 Nr 1 poz. 21/. Ujmując rzecz ogólnie, kara pieniężna powinna być nałożona w zasadzie na tę jednostkę, która bezpośrednio dopuszcza się usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia /sprawca/. Przyczynienie się innej jednostki organizacyjnej do powstania takiej sytuacji może być podstawą ewentualnych roszczeń odszkodowawczych za szkody wynikłe z konieczności uiszczenia kar pieniężnych.

10 Jeżeli zatem nie zostało naruszone prawo zaskarżonymi decyzjami w sprawie pobrania kary pieniężnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia, to skarga sądowa na te decyzje, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu po myśli art. 207 par. 5 Kpa.