Wyrok z dnia 21 maja 1997 r., I SA/Wr 646/96

wyrok z dnia 21 maja 1997 r., I SA/Wr 646/96

Tekst

TEZY

1 W sytuacji, gdy dziecko nie jest samodzielne ekonomicznie, kwoty pieniężne przekazane przez rodzica na dziecko pozostające na utrzymaniu rodzica w związku z nauką dziecka, nie stanowią darowizny w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, lecz są jedynie wykonaniem obowiązku alimentacyjnego.

Uzasadnienie

2 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3 Stosownie do przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem przepisów wskazanych, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 lub art. 25 po odliczeniu darowizn na cele w tym przepisie wymienione, w tym również na cele naukowe, oświatowe i oświatowo-wychowawcze.

4 W cyt. ustawie podatkowej ustawodawca nie definiuje pojęcia darowizny. Nie oznacza to jednak, że darowiznę można definiować dowolnie, jest to bowiem czynność prawna zdefiniowana w kodeksie cywilnym i tylko w tym znaczeniu może być stosowana w prawie podatkowym.

5 Zgodnie do treści art. 888 par. 1 kodeksu cywilnego darowizna jest umową polegającą na zobowiązaniu się darczyńcy do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Dokonywane w ten sposób świadczenia pod tytułem darmym jest przy tym dobrowolne, nie wynika więc ani z żadnego stosunku zobowiązaniowego ani też z ustawy.

6 Jeżeli istnieje tytuł nakładający obowiązek świadczenia /umowny lub ustawowy/, nie można uznać dobrowolności wykonania świadczenia. Stąd też świadczenie spełnione w wykonaniu obowiązku umownego lub ustawowego nie może być uznane za świadczenie w wykonaniu umowy darowizny.

7 W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skarżący dokonał darowizny na rzecz swojego syna.

8 W związku z powyższym, prawidłowo organy podatkowe dokonały oceny prawa podatnika do odliczenia dokonanej darowizny od dochodu przed opodatkowaniem od ustaleń czy świadczący jest, czy też nie jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym względem obdarowanego.

9 Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w art. 128 i art. 133 par. 1 określają nie tylko obowiązek alimentacyjny ale także przesłanki, od których zależy powstanie i ustanie obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z powołanymi przepisami, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Oznacza to, że z wyjątkiem sytuacji gdy dochody z majątku dziecka i dochody z innych źródeł /stypendia, praca zarobkowa/ wystarczają do jego prawidłowego rozwoju fizycznego i intelektualnego, rodzice są obowiązani dostarczać mu odpowiednie środki. Zakres świadczeń alimentacyjnych należnych dziecku od rodziców z tytułu obowiązku alimentacyjnego obejmuje także wydatki o charakterze naukowym i oświatowo-wychowawczym, a więc między innymi środki na uzyskanie wykształcenia średniego i studiów wyższych.

10 Trudno uznać, aby stypendium w kwocie 160 zł miesięcznie otrzymywane przez syna skarżącego wystarczało do jego samodzielnego utrzymania się.

11 Nie zostało więc spełnione podstawowe kryterium charakteryzujące umowę darowizny w stosunku rodzice-dzieci a mianowicie zdolność do samodzielności ekonomicznej.

12 W takiej zaś sytuacji kwota przekazana przez skarżącego na dziecko, które pozostaje na jego utrzymaniu w związku z dalszą nauką, nie stanowi darowizny, lecz jest jedynie wykonaniem obowiązku alimentacyjnego.

13 W związku z tym nie istniały podstawy do odliczenia przez skarżącego od dochodu kwoty 4.000 zł świadczonej na rzecz syna. Decyzja organów podatkowych korygująca wysokość odliczeń o tę kwotę należało uznać za zgodne z prawem, co przesądza o bezzasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zatem skargę oddalił po myśli przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.