Wyrok z dnia 28 kwietnia 2000 r., II SA/Wr 991/98

wyrok z dnia 28 kwietnia 2000 r., II SA/Wr 991/98

Tekst

TEZY

1 Przepis art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539 ze zm./ w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ daje podstawę do przyjęcia, że biblioteka szkolna jest pracownią szkoły, a jej organizacja i stworzenie uczniom możliwości korzystania z niej są obligatoryjne.

2 Art. 13 ustawy o bibliotekach daje uprawnienia organizatorowi biblioteki do dokonania jej połączenia, podziału lub likwidacji oraz nakłada na niego obowiązki, które musi wykonać, wydając akt o połączeniu, podziale lub likwidacji biblioteki. Przepis ten w ust. 6 stanowi, że jego przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do bibliotek szkolnych i pedagogicznych. Przepis ten wyłącza zatem możliwość objęcia aktem połączenia, podziału lub likwidacji biblioteki szkolnej.

Sentencja

3 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody W. na uchwałę Rady Gminy D. z 13 października 1997 r. (...) w przedmiocie połączenia Biblioteki Szkolnej z Filią Gminnej Biblioteki Publicznej w B., stwierdza niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem.

Uzasadnienie

4 Uchwałą z 13 października 1997 r. (...) Rada Gminy D., powołując się na przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "h" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, art. 13 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/ oraz art. 19 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej /Dz.U. nr 114 poz. 497 ze zm./ postanowiła połączyć Bibliotekę Szkolną w B. z Filią Gminnej Biblioteki Publicznej w B. /par. 1 uchwały/. W par. 2 uchwały ustaliła, że siedziba Filii Gminnej Biblioteki Publicznej po połączeniu z Biblioteką Szkolną mieścić się będzie w Szkole Podstawowej w B. Wykonanie uchwały powierzyła Zarządowi Gminy D. /par. 3/ i wskazała, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia /par. 4/.

5 Pismem z 8 stycznia 1998 r. Wojewoda W. wezwał Radę Gminy D. do usunięcia rażącego naruszenia prawa w par. 1 wymienionej uchwały. W odpowiedzi Rada Gminy D. pismem z 17 lutego 1998 r. poinformowała organ nadzoru, że nie widzi podstaw prawnych do uchylenia kwestionowanej uchwały.

6 18 maja 1998 r. Wojewoda W. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności.

7 W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/, biblioteki szkolne służą realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży oraz kształceniu i doskonaleniu nauczycieli. W tym celu w każdej szkole publicznej jest prowadzona biblioteka szkolna. Przy czym zasady organizowania i działalności bibliotek szkolnych określają odrębne przepisy prawa. Są nimi przepisy zarządzenia nr 14 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 czerwca 1992 r. w sprawie ramowego statutu szkół publicznych dla dzieci i młodzieży /Dz.Urz. MEN nr 4 poz. 18 ze zm./ oraz statuty poszczególnych szkół.

8 Ustawa o bibliotekach nie zawiera pełnej definicji biblioteki szkolnej, lecz jedynie jej część. Dopełnienie tej definicji znajduje się w ww. akcie wykonawczym do ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./.

9 W stosunku do bibliotek szkół publicznych dla dzieci i młodzieży należy budować definicję na podstawie art. 22 ustawy o bibliotekach oraz par. 25 załącznika do cyt. zarządzenia. I tak, przez bibliotekę szkolną należy rozumieć: pracownię szkolną służącą realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży oraz kształceniu i doskonaleniu nauczycieli; a także realizacji potrzeb i zainteresowań uczniów, zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły, doskonaleniu warsztatu pracy nauczyciela, popularyzowaniu wiedzy pedagogicznej wśród rodziców oraz w miarę możliwości wiedzy o regionie.

10 Definicję oparto na dwóch kryteriach: funkcjonalnym i organizacyjnym. I tylko łączne ich spełnienie da możliwość zaliczenia biblioteki do kategorii bibliotek szkolnych.

11 Na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./, szkoła publiczna do realizacji celów statutowych powinna zapewnić możliwość korzystania między innymi z biblioteki. Jednocześnie, w art. 60 ust. 2 cytowanej ustawy, ustawodawca upoważnił Ministra Edukacji Narodowej do określenia ramowych statutów poszczególnych typów placówek oświatowych. Zarządzeniem nr 14 z dnia 19 czerwca 1992 r. Minister Edukacji Narodowej określił ramowy statut szkół publicznych dla dzieci i młodzieży, którego wzór stosuje się między innymi w szkołach podstawowych. Jednocześnie w par. 3 ust. 1 zarządzenia jednoznacznie stwierdzono, że statut szkoły nie może być sprzeczny z powyższym ramowym statutem. W par. 25 ramowego statutu szkoły publicznej zawartym w załączniku do cyt. wyżej zarządzenia postanowiono, że biblioteka szkolna jest pracownią szkolną, służącą realizacji potrzeb i zainteresowań uczniów, zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły, doskonaleniu warsztatu pracy nauczyciela, popularyzowaniu wiedzy pedagogicznej wśród rodziców oraz w miarę możliwości wiedzy o regionie. Statut szkoły powinien szczegółowo określić organizację biblioteki szkolnej i zadania nauczyciela bibliotekarza. W par. 28 postanowiono, że dla realizacji celów statutowych szkoła powinna posiadać odpowiednie pomieszczenia, zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Należy przy tym zauważyć, że zapewnienie tych pomieszczeń jest obligatoryjne. Natomiast w miarę możliwości szkoła powinna posiadać np. archiwum, szatnię itp. /por. par. 28/.

12 W związku z tym, organ nadzoru uważa, że biblioteka szkolna, jako pracownia szkolna, jest jednostką organizacyjną szkoły, której obligatoryjne istnienie oraz organizacja powinny zostać określone w statucie szkoły.

13 Rada Gminy D. dokonała likwidacji Biblioteki Szkolnej w Szkole Podstawowej w B. przez przyłączenie jej do Filii Gminnej Biblioteki Publicznej w B. Następstwem tego jest pozbawienie Szkoły biblioteki, jako jej wewnętrznej pracowni.

14 Organ nadzoru, dostrzegając kompetencje Rady Gminy do tworzenia, przekształcania i likwidacji bibliotek publicznych, jest przekonany, że nie można likwidować bibliotek szkolnych, których istnienie jest obligatoryjne.

15 W tej sytuacji przyjęte w wyżej wymienionej uchwale rozwiązanie narusza, zdaniem organu nadzoru, przepis par. 3 ust. 1 powołanego zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej w związku z par. 25 ust. 1 załącznika do niego oraz art. 13 ust. 6 i art. 22 ust. 1 ustawy o bibliotekach.

16 Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę i nie nadesłała akt sprawy, mimo iż Sąd przesłał jej odpis skargi i zobowiązał do udzielenia odpowiedzi na nią w terminie, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

17 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji istniały okoliczności do orzeczenia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze, który w ocenie Sądu nie budził uzasadnionych wątpliwości /art. 39 ust. 1 ustawy o NSA/.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Skarga podlegała uwzględnieniu.

20 W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały Rada Gminy D. powołała się na przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "h" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, z którego wynika uprawnienie rady gminy do podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.

21 W podstawie prawnej wskazała również na przepis art. 19 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej /Dz.U. nr 114 poz. 497 ze zm./, który definiuje pojęcie połączenia instytucji kultury i określa jego warunki, oraz na przepis art. 13 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/. Ostatni z wymienionych przepisów prawa daje uprawnienie organizatorowi biblioteki do dokonania jej połączenia, podziału lub likwidacji oraz nakłada na niego obowiązki, które musi wykonać, wydając akt o treści wyżej wskazanej. Uszło jednak uwadze Rady Gminy D., iż przepis ten w ustępie 6 stanowi, że jego przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do bibliotek szkolnych i pedagogicznych.

22 Przepis ten wyłącza zatem możliwość objęcia aktem połączenia, podziału lub likwidacji biblioteki szkolnej.

23 Treść dołączonej do skargi uchwały Rady Gminy D. z 13 października 1997 r. (...) wskazuje, że uchwałą tą Rada Gminy dokonała połączenia Biblioteki Szkolnej w B. z Filią Biblioteki Publicznej w B. i ustaliła, że jej siedziba będzie się mieściła w Szkole Podstawowej w B.

24 Należy zgodzić się także ze stanowiskiem strony skarżącej, że tej treści uchwała narusza również przepis art. 22 ustawy o bibliotekach, zawierający definicję biblioteki szkolnej, który w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329/ daje podstawę do przyjęcia, że biblioteka szkolna jest pracownią szkoły, a jej organizacja i stworzenie uczniom możliwości korzystania z niej są obligatoryjne.

25 W świetle powyższego należało uznać, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem, co orzeczono na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

26 Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały organu Gminy, z uwagi na upływ jednego roku od daty jej podjęcia /art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/.

27 Mając powyższe na uwadze, na podstawie wyżej wskazanych przepisów prawa orzeczono jak w wyroku, wydanym w trybie art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.