Wyrok z dnia 25 marca 1997 r., I SA/Lu 717/96

wyrok z dnia 25 marca 1997 r., I SA/Lu 717/96

Tekst

TEZY

1 Kupno i sprzedaż przez bank akcji dopuszczonych do obrotu publicznego jest działalnością gospodarczą, a dochód uzyskany z tej działalności nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób prawnych.

Sentencja

2 oddala skargę.

Uzasadnienie

3 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4 Zarzut strony skarżącej dotyczy naruszenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. W szczególności kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy dochód uzyskany przez skarżący Bank w 1993 r. z obrotu akcjami dopuszczonymi do obrotu publicznego podlegał zwolnieniu z podatku dochodowego. Organy podatkowe uznały, że nie ma podstaw do określenia podatku dochodowego od osób prawnych za 1993 r. w wysokości innej niż wynikająca z zeznania ostatecznego złożonego przez Bank w dniu 16 maja 1994 r. Wynikająca z tego zeznania kwota podatku jest - zdaniem organu - podatkiem należnym. Organ stwierdził, że w świetle art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy dochód osiągnięty przez Bank nie jest dochodem wolnym od podatku, bowiem sprzedaż akcji była prowadzona w ramach wykonywanej działalności gospodarczej tj. działalności, którą bank zajmuje się profesjonalnie. Organ powołuje się przy tym na powołany wyżej wpis do rejestru handlowego oraz zapis w statucie Banku. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Bank w ramach swojej działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych za pośrednictwem swojego biura maklerskiego dokonywał obrotu akcjami we własnym imieniu i na rachunek dającego zlecenie, czyli Banku.

5 Bank - wywodzi organ - zlecał dokonanie obrotu swemu wyodrębnionemu finansowo i organizacyjnie domowi maklerskiemu, zatem dochód ze sprzedaży akcji nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego. Ponadto organ wskazuje, że obrót akcjami, dokonywany w ten sposób cechował stały charakter powtarzalności działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym tj. znamiona działalności gospodarczej /uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r. - III CZP 17/91/. Strona skarżąca powołuje się na przepis art. 22 par. 3 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych i decyzję Komisji Papierów Wartościowych z dnia 9 maja 1996 r., którą uzupełniono decyzję KPW z dnia 25 czerwca 1993 r. poprzez dodanie w punkcie I podpunktu 4 w brzmieniu: "nabywanie papierów wartościowych we własnym imieniu i na własny rachunek celem dalszej odsprzedaży". Zdaniem strony skarżącej dopiero z tą chwilą działalność taka jest działalnością gospodarczą.

6 Art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadził zwolnienie okresowe od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 grudnia 1995 r. od podatku dochodowego od osób prawnych m.in. od dochodów od sprzedaży obligacji Skarbu Państwa wyemitowanych po dniu 1 stycznia 1989 r., a także akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na giełdzie papierów wartościowych, jeżeli sprzedaż obligacji lub akcji nie była przedmiotem działalności gospodarczej.

7 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jako podstawę rozstrzygnięcia należy przyjąć cytowany przepis, a w szczególności należy odpowiedzieć na pytanie, czy prowadzona przez Bank w 1993 r. opisana powyżej działalność miała charakter działalności gospodarczej.

8 Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie oznaczałoby w konsekwencji zaistnienie negatywnej przesłanki do zastosowania zwolnienia okresowego wynikającego z powołanego przepisu.

9 Naczelny Sąd Administracyjny skłania się do poglądu organu, że cytowany przepis nie uzależnia zwolnienia od podatku dochodowego od zaistnienia innych warunków np. uzyskania zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych, a jedyną przesłanką jest prowadzenie działalności mającej charakter gospodarczy. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje "działalności gospodarczej".

10 Dokonując ustalenia znaczenia tego terminu użytego w art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy należy to czynić każdorazowo w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych okoliczności sprawy. Zapewne stałymi elementami tego pojęcia jest działalność, która charakteryzuje się działaniem we własnym imieniu i na własny rachunek a związana z zakresem działania osoby prawnej.

11 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sporna działalność Banku miała charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy. Niewątpliwie była ona prowadzona we własnym imieniu i na własny rachunek oraz mieściła się w zakresie działania banku jako samodzielnej i samofinansującej się jednostki organizacyjnej działającej przede wszystkim na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - prawo bankowe oraz statutu /art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy/. Należy przyjąć, że zakres pojęcia "działalność gospodarcza" dla banków wynika przede wszystkim z art. 11 ust. 1 ustawy - prawo bankowe, przy czym katalog wymienionych tam czynności bankowych nie jest ani kompletny ani zamknięty, o czym świadczy zwrot" w szczególności" użyty w ustawie w art. 11 ust. 1 wymieniającym czynności bankowe. O zakwalifikowaniu do "czynności bankowych" innych czynności przesądzać powinien także profesjonalny ich charakter czyli fachowość i powołanie danej jednostki organizacyjnej - w tym przypadku banku - do ich wykonywania.

12 Obrót akcjami /kupno i sprzedaż/ przez bank należy uznać za działalność gospodarczą bowiem czynność ta - w przypadku banku - jest czynnością bankową w rozumieniu ustawy - prawo bankowe.

13 Powyższa ocena prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa a skarga jako bezzasadna została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.