Wyrok z dnia 15 listopada 2000 r., I SA/Łd 2634/98

wyrok z dnia 15 listopada 2000 r., I SA/Łd 2634/98

Tekst

TEZY

1 1. Decyzja wydana na podstawie art. 6 ust. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ - z powodu zmiany sposobu wykorzystania budynku albo gruntu lub ich części - musi się ograniczać do zmiany wysokości ustalonego podatku i nie może być skierowana do innego kręgu osób niż decyzja zmieniana.

2 2. Od dnia 1 stycznia 1998 r. - stosownie do art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ podatek od nieruchomości nie może być pobierany w formie łącznego zobowiązania podatkowego od podatników nie będących jednocześnie podatnikami podatku rolnego.

Sentencja

3 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Romana A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 października 1998 r. (...) w przedmiocie sprostowania wymiaru podatku od nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; (...).

Uzasadnienie

4 Decyzją /nakazem płatniczym na łączne zobowiązanie pieniężne za rok 1998/ Prezydenta Miasta O.-W. (...) z 10 lutego 1998 r., skierowaną do Anny Sz. i Romana A., ustalono podatek od nieruchomości w kwocie 556,30 zł od budynków i gruntów położonych przy ul. R. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania.

5 Następnie decyzją Prezydenta Miasta (...) z dnia 5 sierpnia 1998 r. zmieniono decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 1998 r. z kwoty 555,30 zł na kwotę 464,12 zł. Podano, że na koncie odpisuje się różnicę w kwocie 92,18 zł w związku z tym, że "dział. gospod. prowadzona w bud. mieszk. służy jako lokal mieszk." Ponadto podano, że podatek jest płatny w następujących terminach i ratach lub 14 dni od dnia doręczenia decyzji: I rata do 15 marca - 139,07 zł, II rata do 15 maja - 139,07 zł, III rata do 15 września - 92,99 zł, IV rata do 15 listopada - 92,99 zł. Jako adresata decyzji wskazano Andrzeja A., jednak w decyzji podano, że właścicielami nieruchomości są: A. Andrzej, Roman, Maciej, K. Krystyna i Sz. /nie podano imienia/. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że decyzja została doręczona Andrzejowi, Romanowi i Maciejowi A. oraz Krystynie K.

6 Od powyższej decyzji odwołał się Roman A., podnosząc, że decyzja ta ustala wymiar podatku za cały 1998 r., przy czym za pierwsze dwa kwartały w wysokości ustalonej inną prawomocną decyzją, której nie był stroną, a której postanowienia dotyczące I półrocza były zobowiązane wykonać strony, do których ta decyzja została skierowana. Zatem decyzja z 5 sierpnia 1998 r. skierowana do innych stron niż wskazane w decyzji wcześniejszej może ustalać jedynie wymiar podatku za II półrocze, a nie za cały rok. Ponadto sprawa wymiaru podatku za I półrocze, jak również osób odpowiedzialnych za jego uiszczenie zostały ustalone prawomocną decyzją z lutego 1998 r.

7 Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia 22 października 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy wymienioną decyzję z 5 sierpnia 1998 r. W uzasadnieniu przytoczono treść przepisów art. 6 ust. 3, 6 i 7a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz podano, że Roman A. w dniu 10 lipca 1998 r. zawiadomił organ podatkowy o zmianie sposobu wykorzystania pomieszczenia o pow. 19 m2. Dlatego Prezydent Miasta decyzją z dnia 5 sierpnia 1998 r. dokonał odpisu podatku w kwocie 921,18 zł za 1998 r., obniżając o powyższy odpis odpowiednio III i IV ratę.

8 W skardze Roman A. podniósł, że z treści decyzji z 5 sierpnia 1998 r. wynika, iż powinien zapłacić I i II ratę podatku w terminach, które już dawno upłynęły, bowiem decyzję doręczono 11 sierpnia 1998 r. A zatem zawiera ona błąd czyniący ją w części dotyczącej terminów niewykonalną.

9 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wyjaśniając, że organ podatkowy w spornej decyzji wykazał cztery terminy płatności, ale równocześnie podał, że można dokonać wpłaty w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji dotyczyłoby to I i II raty.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika /chociaż decyzje obu instancji nie precyzują dostatecznie podstawy prawnej, powołując się ogólnikowo m.in. na art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm. - składający się z dziesięciu ustępów/, że utrzymana nią w mocy decyzja została wydana na podstawie art. 6 ust. 7a wymienionej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 3, wójt /burmistrz, prezydent/ dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Z kolei wskazany przepis ust. 3 stanowi, że jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiła zmiana sposobu wykorzystywania budynku albo gruntu lub ich części, mająca wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Oznacza to, że zmiana decyzji ustalającej podatek od nieruchomości z powodu zmiany sposobu wykorzystywania budynku powinna ograniczać się tylko do tej części decyzji zmienianej, która odnosi się do wymiaru podatku za część roku podatkowego następującej po miesiącu, w którym został zmieniony sposób wykorzystywania budynku.

12 Natomiast na podstawie omawianego przepisu nie można dokonywać zmian innych elementów decyzji ustalającej podatek od nieruchomości, w tym także dotyczących wskazania współwłaścicieli nieruchomości, będących stronami postępowania zakończonego tą decyzją. I to niezależnie od tego, czy pierwotna decyzja ustalająca wysokość podatku była prawidłowa. Należy podkreślić, że przepis art. 6 ust. 7a - jako stanowiący odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych /art. 128 Ordynacji podatkowej/ - musi być interpretowany ściśle. Skoro określa on wyraźnie przesłanki, z powodu których można dokonać zmiany decyzji ustalającej podatek /tzn. wygaśnięcie obowiązku podatkowego i zmiana sposobu wykorzystywania budynku lub gruntu/, to tylko one mogą być przyczyną zmiany tej decyzji.

13 W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy - niezależnie od zmiany wysokości podatku spowodowanej zmianą sposobu wykorzystania części budynku - wprowadził zmianę polegającą na rozszerzeniu oznaczenia stron; w pierwotnej decyzji z dnia 10 lutego 1998 r. wskazano jedynie dwie osoby /Annę Sz. i Andrzeja A./, natomiast w decyzji zmieniającej z dnia 5 sierpnia 1998 r. wskazano jeszcze trzy inne osoby /w tym skarżącego/, określając ich jako właścicieli nieruchomości. Przy czym nie zostało w ogóle wyjaśniono, dlaczego w pierwotnej decyzji nie wskazano wszystkich współwłaścicieli; nie wiadomo, czy nastąpiło to wskutek braku wiedzy lub niedopatrzenia organu podatkowego, czy na skutek tego, że dopiero w trakcie 1998 r. nastąpiły zmiany stanu prawnego nieruchomości. Jednakże przeciwko tej ostatniej możliwości - przynajmniej w odniesieniu do skarżącego przemawiają pisma znajdujące się w aktach podatkowych /np. pismo skarżącego z dnia 26 lutego 1993 r./, z których wynika, że skarżący już wcześniej był współwłaścicielem nieruchomości. W każdym bądź razie kwestia ta nie została w pełni wyjaśniona.

14 Niewątpliwie jednak decyzja wydana na podstawie art. 6 ust. 7a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - z powodu zmiany sposobu wykorzystywania budynku albo gruntu lub ich części - musi się ograniczać do zmiany wysokości ustalonego podatku i nie może być skierowana do innego kręgu osób niż decyzja zmieniana. Natomiast zmiany innych elementów decyzji ostatecznej nie mogą być dokonywane na podstawie tego przepisu.

15 Na zakończenie należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie nie mógł mieć zastosowania par. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz.U. nr 112 poz. 539/, przewidujący wystawianie nakazu płatniczego tylko na jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. A to z tego względu, że - poczynając od 1 stycznia 1998 r. - stosownie do art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ wymiar podatków w formie łącznego zobowiązania pieniężnego jest możliwy tylko w stosunku do podatników podatku rolnego /będących równocześnie podatnikami podatku od nieruchomości lub leśnego/; dotyczący tej kwestii poprzednio obowiązujący art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ utracił moc /art. 343 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej/. Tak więc, chociaż art. 343 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej pozostawił w mocy przepisy wykonawcze do uchylonej ustawy o zobowiązaniach podatkowych, w tym i wydane na podstawie jej art. 2 ust. 4. wymienione rozporządzenie z dnia 10 września 1996 r., to - z uwagi na nowe brzmienie przepisu ustawy, dotyczącego łącznego zobowiązania pieniężnego /art. 1 ust. 4 ustawy o podatku rolnego/ - rozporządzenie to musi być stosowane z modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawowych, obowiązujących od dnia 1 stycznia 1998 r. Oznacza to, że ód tej daty podatek od nieruchomości od podatników nie będących jednocześnie podatnikami podatku rolnego- jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie nie może być pobierany w formie łącznego zobowiązania pieniężnego.

16 Z powyższych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylono decyzje obu instancji.

17 O kosztach orzeczono stosownie do art. 55 ust. 1 wymienionej ustawy.