Wyrok z dnia 27 lutego 2001 r., I SA/Ka 2383/99

wyrok z dnia 27 lutego 2001 r., I SA/Ka 2383/99

Tekst

TEZY

1 Wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na usiłowaniu wyłudzenia z budżetu państwa kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszania postępowania podatkowego w sprawie zadeklarowanego zwrotu. Poczynione w postępowaniu prokuratorskim i sądowym ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego /wiarygodności dowodów/ stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Natomiast momentem podjęcia zawieszonego postępowania podatkowego może być tylko prawomocny wyrok sądu karnego ostatecznie rozstrzygający kwestię, czy w istocie doszło do popełnienia przestępstwa.

Uzasadnienie

2 Urząd Skarbowy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym dla Spółki Akcyjnej, wyjaśniając że podjęcie decyzji w sprawie zwrotu nadwyżki jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez prokuratura zagadnienia wstępnego, tj. sprawdzenia czy eksport towarów do firmy w Lichtensteinie był transakcją fikcyjną.

3 Pełnomocnik Spółki wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania z uwagi na fakt, iż toczące się w Prokuraturze postępowanie przygotowawcze zastało zakończone, a sprawa jest rozpatrywana przed Sądem Rejonowym. Zatem, zdaniem pełnomocnika, organy podatkowe mogą już rozstrzygać sprawę co do jej istoty.

4 Urząd Skarbowy odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, stwierdzając iż przedmiotowa sprawa nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta przez Sąd, a zatem "organ podatkowy nie może na tym etapie sprawy rozstrzygać kwestii zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym".

5 W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł o jego zmianę i podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując iż postępowanie przygotowawcze w Prokuraturze zostało już zakończone i zebrany został już cały materiał dowodowy, a zatem nie istnieją przeszkody do dokonania w postępowaniu podatkowym rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.

6 Wywiódł także, te "oczekiwanie na orzeczenie Sądu doprowadzi do tego, że organem orzekającym w sprawach zobowiązań podatkowych stanie się sąd karny".

7 Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Izba Skarbowa wskazała, iż zakończenie postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę nie doprowadziło do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co oznacza, iż w dalszym ciągu nie ma podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Nadmieniła także, że dopiero prawomocny wyrok może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie w sprawie karnej jest bowiem rozstrzygnięciem w przedmiocie wiarygodności dowodów i dopiero ono stanowić będzie podstawę do wydania prawidłowej decyzji podatkowej.

8 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony zwrócił uwagę na to, iż ustalenie czy "transakcja eksportowa miała miejsce" jest kwestią z zakresu faktów i nie jest w związku z tym rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego.

9 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy stwierdził, co następuje:

10 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej wywodom zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

11 Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeka w sprawach na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd bada przy tym zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego tylko i wyłącznie z punktu widzenia jego legalności a nie celowości, tj. z punktu widzenia zgodności tego orzeczenia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa /art. 21 powołanej wyżej ustawy/.

12 Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 12 lipca 1999 r., I SA/Ka 2439/97 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki Akcyjnej na postanowienie Izby Skarbowej w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd między innymi stwierdził, iż ze względu na znaczną kwotę zwrotu nadwyżki podatku /blisko pół miliona złotych/, jak i z uwagi na fakt, że w istocie zwrot ten związany jest z jedną tylko transakcją eksportową, należy zatem uznać, iż zawieszając w rozpoznawanej sprawie postępowanie podatkowe, organy podatkowe nie naruszyły zasad tego postępowania. Przepisy przewidują możliwość zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd. Ocena czy występuje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego należy w tym przypadku do organu, przed którym toczy się postępowanie. Zagadnieniem wstępnym w tej sprawie pozostaje czy zostało popełnione przestępstwo polegające na usiłowaniu wyłudzenia kwoty nadwyżki podatku VAT przez osoby pełniące funkcje kierownicze w Spółce. Następnie Sąd wskazał, iż podziela w pełni prezentowany już na tle identycznych stanów faktycznych pogląd, iż wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na wyłudzeniu podatku VAT stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszenia postępowania podatkowego, gdyż poczynione w postępowaniu karnym ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 lutego 1995 r., SA/Po 128/94, 5 lipca 1996 r., SA/Gd 2856/95 oraz 8 stycznia 1997 r., SA/Sz 2751/95/.

13 Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem, czy zgodnie z art. 205 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania i organ podatkowy winien podjąć postępowanie na wniosek strony. Zdaniem Sądu nie wystąpiły przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania. Jak trafnie bowiem wskazały organy podatkowe zakończenie postępowania przygotowawczego przez prokuraturę i skierowanie sprawy do sądu nie doprowadziło jeszcze do ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zatem dopiero prawomocny wyrok sądu może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, może bowiem zostać ustalony czyn przestępczy, który przesądzi kwestię wiarygodności wystawionych faktur i co za tym idzie, zasadność żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

14 Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, iż wszczęcie przez prokuratora postępowania karnego o popełnienie przestępstwa polegającego na usiłowaniu wyłudzenia z budżetu państwa kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stanowi dla organów podatkowych dostateczną podstawę do zawieszania postępowania podatkowego, gdyż poczynione w postępowaniu ustalenia w szczególności w zakresie postępowania dowodowego stanowić będą w postępowaniu podatkowym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Jednakże tylko prawomocny wyrok sądu karnego ostatecznie rozstrzygnie kwestię, czy w istocie doszło do popełnienia przestępstwa i ta okoliczność, zdaniem Sądu, dotyczy momentu podjęcia zawieszonego postępowania podatkowego, które na mocy art. 205 par. 1 Ordynacji podatkowej może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony tego postępowania /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 1997 r., SA/Sz 2751/95/.

15 Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela również w pełni tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 1995 r., SA/Po 3128/94, co do konieczności zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia, czy transakcje opisane w dokumentach przedstawionych przez podatnika zostały faktycznie przeprowadzone, a co za tym idzie zasadności żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

16 Końcowo zauważyć również należy, iż także doktryna prawa podatkowego dopuszcza w takim przypadku, jak niniejszy, możliwość zawieszenia postępowania podatkowego do czasu prawomocnego ukończenia postępowania karnego /por.: C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla - Ordynacja podatkowa. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC Warszawa 2000 r., str. 492/.

17 Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami stwierdzić trzeba, że zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu takiego naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.