Wyrok z dnia 28 stycznia 1998 r., I SA/Gd 208/96

wyrok z dnia 28 stycznia 1998 r., I SA/Gd 208/96

Tekst

TEZY

1 Nabyciem rzeczy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ nie jest przyznanie jej na wyłączną własność jednemu z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego, jeśli podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty lub dopłaty.

Uzasadnienie

2 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3 Skardze nie można odmówić zasadności. Decyduje o tym ocena dwu pierwszych zarzutów skargi.

4 Przed nią zwrócić się godzi jeszcze uwagę na funkcjonalne znaczenie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych sprzedaży z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

5 Uwarunkowanie czasowe opodatkowania przychodów ze sprzedaży rzeczy i praw określonych w cytowanym przepisie okresami jakie upłynęły od ich nabycia przez podatnika nie są przypadkowe, samo zaś opodatkowanie nie jest przejawem nadmiernego fiskalizmu. W ten sposób bowiem ustawodawca wyeliminował możliwość obchodzenia obowiązku podatkowego przez osoby, które uczyniłyby sobie stałe źródło dochodów z obrotu rzeczami i prawami wymienionymi w tym przepisie.

6 W ślad za tym trzeba powiedzieć, iż zasada autonomii prawa podatkowego nie może ograniczać się wyłącznie do przypadków nadawania wyraźnie językowo odmiennego znaczenia pojęciom właściwym innym działom prawa. Pojęcia te bowiem winny być zawsze tłumaczone zgodnie z funkcją jaką mają spełniać w prawie podatkowym.

7 Tak właśnie ma się z funkcją "nabycia" w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

8 W teorii prawa rzeczowego przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze zniesienia współwłasności /działu spadku, podziału majątku wspólnego/ jest nabyciem rzeczy.

9 Bezkrytyczne przeniesienie tego poglądu na grunt prawa podatkowego powodowałoby skutki nie nadające się do akceptacji.

10 Dla współwłaściciela /współspadkobiercy, małżonka/ termin z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych biegłby bowiem dwukrotnie - raz od daty nabycia udziału /z zasady razem z innymi współwłaścicielami/ i drugi raz od daty zniesienia współwłasności. W takim stanie rzeczy przedmiotowy przepis przestawałby pełnić wskazaną na wstępie rozważań funkcję i należałoby mu przypisać wyłącznie niczym nie usprawiedliwiony fiskalizm.

11 Płynący z dotychczasowych rozważań wniosek winien prowadzić do ogólnej tezy, iż nabyciem rzeczy /i praw/ w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest zdarzenie prawne polegające na przyznaniu własności rzeczy w drodze zniesienia współwłasności /udziału spadku, podziału majątku wspólnego/.

12 Sąd rozpoznający sprawę nie chce i nie potrzebuje stawiać tak ogólnej tezy. Wymagałoby to bowiem szerszej analizy, a w szczególności oceny stanów, w których zniesieniu współwłasności towarzyszą spłaty lub dopłaty i rozważenia wniosków jakie mogą płynąć z art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "i" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

13 Stąd dla potrzeb rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzić należy jedynie, iż nabyciem rzeczy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest przyznanie jej na wyłączną własność jednemu z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego, jeśli podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty lub dopłaty.

14 Zasadności powyższego poglądu upatrywać należy w braku konsekwencji orzekających w sprawie organów podatkowych w odmowie uwzględnienia choćby jednego z dwu pierwszych zarzutów skargi. Jeżeli bowiem uzna się przyznanie części rzeczy ruchomych /"innych rzeczy"/ na własność jednemu małżonkowi za nabycie w rozumieniu omawianego przepisu, wówczas szukać należy ich ekwiwalentu w rzeczach przyznanych drugiemu małżonkowi.

15 Przy takim rozumowaniu wartość rzeczy przyznanych drugiemu małżonkowi staje się kosztem nabycia rzeczy przyznanych na własność pierwszemu /art. 24 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/.

16 Niekonsekwencja organów podatkowych będzie jeszcze jaskrawiej widoczna gdy przytoczy się inny przeciwny do podziału rzeczy w naturze stan, a mianowicie przyznanie na własność jednemu z małżonków wszystkich rzeczy z obowiązkiem spłaty drugiego małżonka. Wówczas już nie powinno budzić wątpliwości znaczenie kwoty spłaty dla ustalenia dochodu z cytowanego wyżej przepisu.

17 Przedstawione stanowisko przesądza o bezzasadności opodatkowania spornej sprzedaży jako dochodu skarżącej i tym samym zwalnia Sąd od oceny opodatkowania jej małżonka.

18 Zagadnienie to bowiem nie mieści się w zaskarżonej decyzji.

19 Mając to wszystko na względzie zgodnie z art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w sentencji wyroku.